1960 Sonrası Dünyadaki Gelişmeler


Kategoriler: 2. Dünya Savaşı Sonrasında Türkiye ve Dünya, İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 12. Sınıf, Tarih

Bloklar Arası Rekabet

Yumuşama sürecinin Başlamasını Sağlayan Gelişmeler



  • Konvansiyonel silahlardan nükleer silahlara geçişle birlikte olası bir savaşın iki tarafta da ağır tahribata yol açabileceğinin anlaşılması
  • Doğu ve Batı Bloklarının kendi içlerinde yaşadıkları sorunlar
    – SSCB ile Çin arasındaki güvensizlik ve anlaşmazlıklar
    – Romanya’nın SSCB’den bağımsız hareket etmesi
    – SSCB’nin Çekoslovakyayı işgalinin blok içinde tepkilere yol açması
    – Fransa’nın NATO’nun askerî kanadından çekilmesi
    – ABD’nin müttefiklerine danışmadan hareket etmesi
  • Bağlantısızlar hareketinin ortaya çıkması ve nükleer silahlara karşı etkili bir kampanya başlatılması
  • 1961 ‘de ABD Başkanı Kennedy ile SSCB Lideri Kruşçev arasında doğrudan görüşmelerin başlaması

Yumuşama Dönemi Politikaları

ABD – SSCB İlişkileri

1958 Berlin Buhranı sonrasında ABD, İngiltere, Fransa ve SSCB Dışişleri Bakanları 1959’da iki defa Cenevre’de bir araya geldiler. Bu diyalog Doğu Bloku ile Batı Bloku arasındaki ilk görüşmeler oldu. Görüşmelerden bir netice çıkmadı ancak bloklar arasındaki ilişkiler biraz daha yumuşadı. Yumuşama Dönemi’nin başlamasında Sovyet Lideri Kuruşçev ile ABD başkanı John Kennedy’nin politikaları etkin rol oynamıştır. Bu dönemde iki ülke arasında uzlaşma arayışları da gerginlikler de yaşanmıştır.

ABD başkanı Kennedy ile SSCB lideri Kruşçev 1961’de Viyana’da bir araya geldi. Kuruşçev, NATO’nun kararlı tutumu yüzünden Berlin ve Almanya ile ilgili sert tutumunu yumuşatmak zorunda kaldı. 1963’te Moskova’da “SSCB – ABD Zirvesi” yapıldı.

ABD – Çin İlişkileri



II. Dünya Savaşı’ndan sonra Çin’de milliyetçilerle komünistler arasında çatışmalar yaşandı. 1949’da komünistler Çin’de yönetime egemen oldular. ABD, Komünist Çin yönetimini tanımadı. Milliyetçilerin denetimindeki Tayvan Hükûmetini Çin’in temsilcisi olarak kabul etti. Bu durum 1971 yılına kadar devam etti.

Ping Pong Diplomasisi: ABD ile Çin arasındaki diplomatik faaliyetleri ifade eder. Amerikan masa tenisi takımı Çin’in daveti üzerine 1971’de yapılan turnuvaya katıldıktan sonra Çin başbakanı tarafından kabul edildi. Aynı günlerde ABD de Çin’e uygulanan ticari ambargoyu kaldırdı. Tarihe “Ping Pong Diplomasisi” olarak geçen bu adımlarla birlikte Çin ile ABD arasındaki buzlar erimeye başladı.

ABD – Çin yakınlaşması sonunda; Çin, Birleşmiş Milletlere yeniden üye oldu. Çin – Japon Savaşı sona erdi. Moskova’da ABD – SSCB zirvesi yapıldı.

Nükleer Silahların Sınırlandırılması Görüşmeleri

Nükleer silahların yaygınlaşması ve çıkabilecek bir savaşın bütün dünya için felaket olacağının açıkça anlaşılması nükleer silahların sınırlandırılması konusunda görüşmeler yapılmasını zorunlu hale getirdi. Yumuşamanın ortaya çıkışı ile hem bu iki Ülke arasında hem başka ülkelerin de dâhil olduğu bir dizi antlaşma yapıldı.

Salt-I Antlaşması



Nükleer silahların sınırlandırılması konusunda 1969’da Helsinki’de ABD – SSCB arasında başlayan SALT-I görüşmeleri 1972’de Moskova’da antlaşma ile sonuçlandı. SALT-I Antlaşması ile;

  • ABD – SSCB ilişkilerinin temel esasları belirlendi.
  • Sorunların barışçı yollarla çözülmesi süreci başlatıldı.
  • Savunma füzelerinin sınırlandırılması kararlaştırıldı.

Görüşmelerin başladığı 1969 yılı “Yumuşama Dönemi”nin başlangıcı sayıldı.

Salt-II Antlaşması

Salt-II görüşmeleri 1972’de Cenevre’de başlamış, 1979’da Viyana’da anlaşmayla sonuçlanmıştır. Uzun menzilli nükleer silahların sınırlandırılmasını öngören bu antlaşma SSCB’nin, Afganistan’ı işgal etmesi ve ABD kamuoyunun tepkileri yüzünden ABD Kongresi tarafından onaylanmamıştır.

Helsinki Konferansı (1 Ağustos 1975)

Doğu ve Batı Blokları arasındaki yumuşama sürecinin sonucu olarak; Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK), 1973’te Helsinki’de toplandı. 1975’te Arnavutluk dışındaki 33 Avrupa ülkesi ile ABD ve Kanada tarafından Helsinki Nihai Senedi imzalandı. Helsinki Nihai Senedi ile anlaşmayı imzalayan devletler;

  • Birbirlerinin toprak bütünlüğüne ve egemenlik haklarına saygı göstermeyi, tehdit ya da kuvvet kullanmaktan kaçınmayı
  • Avrupa’daki tüm devletlerin sınırlarını dokunulmaz saymayı
  • Aralarındaki anlaşmazlıkları barışçı yollarla çözmeyi
  • Birbirlerinin iç ya da dış işlerine müdahale etmemeyi
  • Irk, cinsiyet, dil ve din ayırımı gözetmeksizin, temel insan haklarına ve özgürlüklerine saygı göstermeyi

kabul ettiler.



Arap – İsrail Savaşları

İran-Irak Savaşı

 



Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
15 Haziran 2019 Cumartesi