9. Sınıf Biyoloji


10. Sınıf Biyoloji


11. Sınıf Biyoloji


12. Sınıf Biyoloji


TYT Biyoloji


AYT Sınıf Biyoloji




Canlıların Ortak Özellikleri

1. Hücresel yapıya sahip olma: Bütün canlılar hücreden oluşur. Bazıları tek hücreli (Bakteri, Amip v.s) Bazıları çok hücrelidir (Bitki, Hayvan v.s). Genel olarak çok hücreli canlılar çıplak gözle görülebilirken tek hücreliler görülmez.

2. Organizasyon (İş birliği): Çok hücrelilerde hem hücre içinde hem de organlar arasında bir iş birliği vardır, tek hücrelilerde ise doku, organ ve sistemler olmadığı için hücre içinde bir iş birliği vardır.

Hücre –> Doku –> Organ –> Sistem –> Organizma (canlı)



3. Uyarılma – Hareket: Amip, Öglena, Paramesyum gibi tek hücrelilerde ve hayvanlarda yer değiştirme hareketi görülürken (Aktif hareket), Bitkilerde ise yönelme şeklinde hareket görülür (Pasif hareket).

4. Beslenme: Bütün canlılar inorganik besinleri (Su ve mineral) dışarıdan hazır alırken, organik besinleri ise bazıları kendisi üretir (Ototrof = Üretici), Bazıları hazır olarak alır (Heterotrof = Tüketici).

5. Büyüme: Çok hücreli canlılarda, hücreler bölünerek sayısını arttırır böylece büyüme gerçekleşir. Ancak tek hücrelilerde, hücre bölündüğünde büyüme değil, üreme gerçekleşir. Bu yüzden tek hücreliler, hücrelerine besin alıp depoladıkça hacimsel olarak büyüme gerçekleştirirler. Yani canlılarda büyüme ortaktır ama hücre sayısını arttırarak büyüme ortak değildir.

6. Boşaltım: Canlıların, hücre içindeki fazlası zararlı olan maddeleri (Su, tuz, amonyak, üre v.s) dışarı atmasına boşaltım denir. Canlılarda boşaltım ortaktır ama boşaltım organı ortak değildir. Çünkü tek hücrelilerde organ yoktur. Azotlu boşaltım ürünleri olan Amonyak, Üre ve Ürik asidin zehirlilik sırası NHS > Üre > Ürik asit şeklindedir. Su zehirli maddelerin zehir etkisini azalttığı için, en çok suyla atılma sırası da NHG > Üre > Ürik asit şeklindedir. Balıklar ve kurbağaların larvası NHS atar. Kurbağaların ergini ve memeliler Ure atar. Kuşlar, Sürüngenler ve böcekler ise Ürik asit atar.



Proteinler azot içeren bileşiklerdir. Yani NHS proteinlerin solunumda kullanılması sonucu oluşur. Bazı canlılar NH3’ü üreye çevirip atar, bazıları Ürik aside çevirip atar.

Balina, Yunus ve Fok suda yaşayan memeliler olduğu için Üre atarlar. Yani bir canlı hangi sınıflandırma grubundaysa onun özelliklerini taşır.

7. Üreme: Canlıların neslini devam ettirebilmesi için kendisine benzer bireyler oluşturmasıdır. Üreme canlının yaşaması için şart değildir. Bazı canlılarda eşeyli üreme bazılarında eşeysiz üreme görülür.

8. Hücresel Solunum: Enerji verici organik besinlerden ATP sentezlenmesidir. Bazı canlılarda oksijenli solunum görülürken, bazılarında oksijensiz solunum görülür. Hem Oksijenli hem de oksijensiz solunumda Glikoliz olayı görüldüğü için, bütün canlılarda Glikoliz olayı ortaktır. Solunum olayı bütün canlılarda gece gündüz aralıksız olarak gerçekleşir. Çünkü canlı ATP üretmeden yaşayamaz.



Fotosentezde ışık enerjisi, besinin yapısındaki kimyasal bağlarda depolanır. Solunumda ise besin parçalanarak kimyasal bağlardaki enerji ATP enerjisine dönüştürülür. Yani bütün canlılarda kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine çevirme olayı (solunum) ortaktır.

9. Metabolizma: Hücre içindeki bütün yapım ve yıkım olaylarıdır. İleriki sayfalarda metabolizma olayının detayları verilmiştir.

10. Adaptasyon, Mutasyon ve Modifikasyon: Adaptasyon, mutasyon ve modifikasyon olayları karşılaştırmalı olarak, konunun ilerleyen sayfalarında mevcuttur.

11. Homeostasi (İç denge): Bütün canlılar boşaltım atıklarını dışarı atarak iç dengelerini sabit tutmaya çalışır.



12. Aktif taşıma ve difüzyon: Bütün canlıların hücreleri ile dış ortam arasında bir yoğunluk farkı vardır. Bu yoğunluk farkı aktif taşıma ile sağlanır. Çünkü aktif taşıma olayı, küçük maddelerin az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçişidir (Aktif hareketle karıştırılmamalı). Küçük maddelerin çok yoğun olduğu ortamdan az yoğun olduğu ortama geçişi ise difüzyondur. Difüzyon olayı ATP gerektirmediğinden, hem canlı hem de cansız ortamda gerçekleşebilir. Bütün canlı hücreler dış ortamdan su alır. Suyun difüzyonuna osmoz denir. Yani bütün canlılarda difüzyon da ortaktır.

13. Protein ve enzim sentezi (Üretimi): Proteinler genetik şifreye göre üretilir. Örneğin tüketici canlılar dışarıdan hazır aldığı proteinleri sindirerek elde ettiği aminoasitlerden, kendi genetik şifrelerine uygun yeni proteinler sentezler. Enzimler de protein yapılıdır. Yani bütün canlılar kendi enzimlerini kendileri sentezler.

Basit/organik maddeden kompleks organik madde sentezine, protein sentezi örnek olarak verilebilir. Çünkü Aminoasit basit yapılı protein ise kompleks yapılıdır. Yani bütün canlılarda basit organik maddeden kompleks organik madde sentezi ortaktır.

Bütün canlılar protein sentezler ve yeri geldiğinde bu proteinlerini hücre içinde hidrolize eder. Yani canlılarda Dehidrasyon ve Hidroliz olayları ortaktır.



14. Hücre zarı, Sitoplazma, Flibozom, DNA ve RNA: Canlılar hücre yapısına göre prokaryot ve ökaryot olmak üzere iki gruba ayrılır. Bakteri, siyanobakteri ve arkeler prokaryot hücreliler diğer bütün canlılar ökaryot hücrelidir. Hem prokaryot hem de ökaryot hücrede hücre zarı, sitoplazma, Ribozom, DNA ve RNA ortak olarak bulunur.

Bilgi Kutusu: Virüsler canlı değildir, sadece canlılara benzer bazı özellikler taşırlar. Yani canlıların ortak özellikleri virüsler için geçerli değildir.

Hücre zarı canlılarda ortak olarak bulunur. Hücre zarının yapısında protein, yağ ve karbonhidrat bulunur. Canlılar hücre zarını kendileri oluşturduğuna göre, bütün canlılarda protein, yağ ve karbonhidrat sentezi ortaktır.

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
30 Haziran 2018 Cumartesi