Çarpışmalar Konu Anlatımı

Çarpışmalar Konu Anlatımı

Kategoriler: 11. Sınıf Fizik, Fizik

Çarpışma, birden fazla cismin esnek veya esnek olmayan etkileşimidir. Bir çarpışmada çarpışma türü ne olursa olsun, çarpışma öncesi momentumlar toplamı çarpışma sonrası momentumlartoplamına eşittir. Yani her koşulda momentum korunur.



Çarpışmalar iki kısımda incelenirler.
A) Bir boyutta çarpışmalar
B) İki boyutta çarpışmalar

A) Bir Boyutta çarpışmalar

Çarpışan cisimlerin hareket doğrultusu, cisimlerin merkezlerini birleştiren doğru üzerinde ise bu tür çarpışmalara bir boyutta (merkezi) çarpışmalar denir. Çarpışmalarda enerji korunumu varsa, bu çarpışmalara esnek çarpışmalar, enerji korunumu yok ise esnek olmayan çarpışmalar denir.



1. Merkezi esnek çarpışmalar

Merkezi çarpışmalar

Çarpışmalarda Kinetik Enerjinin Korunumu



Çarpışmalar, kinetik enerjinin korunumuna göre iki kısma ayrılır. Kinetik enerjinin korunduğu çarpışmalara esnek çarpışmalar denir. İki cismin esnek çarpışmasında, çarpışma öncesi toplam kinetik enerji, çarpışma sonrası toplam kinetik enerjiye eşit olur. (Sürtünmeler önemsizdir.) Böylece;

Özel Durumlar



1. Çarpışan cisimlerin kütleleri eşit ise, çarpışma sonrası hızlarını birbirlerine aktarırlar (m1=m2)

2. Çarpışan cisimlerin momentumları eşit şiddette ve zıt yönlü ise, çarpışma sonrası geldikleri doğrultuda geldikleri hızla geri dönerler.

2. Merkezi esnek olmayan çarpışmalar

Cisimler çarpıştıktan sonra birlikte hareket ediyorlarsa, momentumun korunumu yazılarak cisimlerin ortak hızı bulunabilir.



elde edilir. Bu tür çarpışmalara esnek olmayan çarpışmalar olarak bilinir.

B) İki Boyutta çarpışmalar

Kütlesi ve hızı olan cisimlerin farklı doğrultuda hareket ederek çarpışmalarına iki boyutta çarpışma denir. Çarpışmalarda her durumda momentum korunur. Çarpışmalarda enerji korunumu var ise bu çarpışmalara iki boyutta esnek çarpışma, enerji korunumu yok ise bu tür çarpışmalara iki boyutta esnek olmayan çarpışma denir.

1) İki boyutta esnek çarpışmalar

Bir cisim duran bir cisme merkezi olmayan bir doğrultuda çarparsa cisimler farklı doğrultuda saçılır. Çarpışma öncesi toplam momentum çarpışma sonrası toplam momentuma eşittir.



2) İki boyutta esnek olmayan çarpışmalar

Cisimler çarpışmadan sonra kenetlenerek birlikte hareket edebilirler. Momentumun korunumundan yararlanılarak cisimlerin ortak hızı bulanabilir.



Bu tür çarpışmalarda enerji korunmaz. Çarpışma sonrası ortak kütlenin hızı, daima çarpışma öncesi momentumlarının vektörel toplamının yönünde olur.

1) Duran cismin içten patlaması

2)Hareket halindeki cismin içten patlaması

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
22 Haziran 2019 Cumartesi