Sanatsal Metinlerle Öğretici Metinleri Karşılaştırma


Kategoriler: Türk Dili ve Edebiyatı, Türk Dili ve Edebiyatına Giriş

Sanatsal Metin Örneği



Hamdi amcamı en son 1960-1961 yıllarında gördüm. Bir iş nedeniyle Ankara’ya gelmişti. Beni görmeden gitmeyi içine sindirememiş, telefon edip geleceğini söylemişti. Tıpkı çocukluğumda babamı beklediğim gibi camdan cama koşup gelişini bekledim. Uzun yıllar sonra birbirimizi görüp konuşacaktık. Amca yeğen birbirimize sarıldık. Hem sevinçten hem de annemi babamı anımsayıp ağladık. Çocuklarımı kucağına aldı. Onları öpüp öpüp sevdi. “Kardeşim Leman Hanım, bunları görseydi.” dedi. O gün, onu son görüşüm oldu, öldüğünü duyduğum zaman ne yapacağımı şaşırdım.

Öğretici Metin Örneği

Toroslar, jeomorfolojik bakımdan Türkiye’nin Akdeniz kıyıları boyunca yaylar çizerek yükselen ve daha ötede Doğu Anadolu’nun içlerine doğru uzanan sıradağlar sisteminin genel adıdır. Kesim kesim değişik adlar alan Toroslar, tektonik bakımdan çoğu yerde torid, bazı kesimlerinde ise anatolid ve kenar kıvrımları birimlerinin sınırları içindedir. Bugünkü yükseltilerine, Birinci Zamandan beri uzun süren aşınmalarla birkaç kez düzleştirildikten sonra Miyosenxi izleyen yakın dönemdeki epirojenik hareketlerle erişmişlerdir.



Geniş anlamda Toroslar, biri dış öteki iç olmak üzere iki sıra meydana getirir. Dış sırayı Kıbrıs Dağları ile onların uzantısı olan Amanos Dağları ve Güneydoğu Toroslar oluşturur. Daha kuzeydeki iç sıra ise Antalya Körfezi’nin iki yanında birbirine yaklaşarak uzanan Batı Toroslardan; batıda Teke Yöresi Dağları, doğuda Sultan Dağları, Geyik Dağları, Taşeli Platosu ile Uzunyayla arasındaki Orta Toroslardan; Bolkar Dağları, Aladağlar, Hınzır ve Binboğa Dağları ve ötede Doğu Anadolu’nun iç kesimlerine sokulan ve eskiden Antitoros da denilen Doğu Toroslardan (Munzur, Karasu, Araş Dağları) meydana gelir.

Bu iki metinden hareketle sanatsal ve öğretici metinler arasındaki farklar şöyle sıralanabilir:

  • Birinci metinde estetik ön plana çıkarken ikinci metinde bilgi vermek esas alınmıştır.
  • Dil, birinci metinde heyecana bağlı işlevde; ikinci metinde ise göndergesel işlevde kullanılmıştır.
  • Birinci metinde öznel ifadelere, ikinci metinde nesnel ifadelere daha sık rastlanır.
  • Birinci metinde üslup, ikinci metinde gerçeklik ön plandadır.
  • Birinci metinde öyküleyici, ikinci metinde açıklayıcı anlatım tercih edilmiştir.
  • Yazar, birinci metinde okuyucuyu kendi dünyasına çekmeye; ikinci metinde ise okuyucuya, bir şeyler öğretmeye çalışmaktadır.

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
22 Haziran 2019 Cumartesi