Elementleri Tanıyalım 11. Sınıf


Kategoriler: 11. Sınıf Kimya, Kimya, Modern Atom Teorisi

Periyodik cetvelde Elementler A ve B grup elementleri olarak sınıflandırılır.



A GRUP ELEMENTLERİ

Elektron dizilimleri s ve p orbitali ile biten elementler baş grup elementleridir. Bu gruptaki elementler s-blok ve p-blok olarak iki blok türünde incelenebilir.

s-blok elementleri

1A grubu, 2A grubu ve He soygaz elementi bu blok türüne aittir. Çoğunlukla metallerden oluşan bu blok türüne sahip tüm atomlar küresel simetri özelliği gösterir.

1A Grubu (Alkali metaller)



Değerlik kabuklarında daima bir elektron bulunan alkali metaller oldukça aktif metallerdir. Bu yüzden doğada elementel halde değil bileşikleri halinde bulunurlar. Havadaki oksijen ile oksit oluşturur.

2A grubu (Alkali metaller)

Değerlik kabuklarında daima iki elektron bulundururlar. Doğada elementel halde değil bileşikleri halinde bulunurlar. Havadaki oksijen ile oksit oluşturur, su ile tepkimesinden baz çözeltisi ve H2 gazı açığa çıkarırken halojenler ile tepkimelerinden tuz oluştururlar.



p-blok Elementleri

3A, 4A, 5A, 6A, 7A ve 8A grupları bu blok türüne aittir. s-blokta helyum haricinde diğer elementler metaldir. Ancak p-blokta metal, ametal ve soygaz elementleri bulunur.

3A grubu (Toprak metalleri)

4A grubu



5A grubu

6A grubu (KaIkojen)

Bilgi: Görüldüğü gibi 4A – 5A ve 6A gruplarında grubun ilk elementi ametal iken aşağıya inildikçe metallerin bulunduğu görülmektedir.

7A grubu

Bilgi: Doğada halojenler elementler halde bulunmazlar. Flor tüm bileşiklerinde -1 değerliğini alırken Cl, Br ve I elementleri ise -1 ile +7 arasındaki değerlikleri alabilmektedir. Flor ve Klor oda koşullarında gaz halde iken brom sıvı halde iyot ise katı haldedir.



8A grubu

A Grup Elementleri Soru Çözümleri

B Grup Elementleri (Geçiş ve İçgeçiş Metalleri)

Elektron dizilimi d ve f orbitalleri ile biten elementler B grup elementleridir. d blok elementleri olan geçiş elementlerinin tamamı metaldir. İlk üç periyotta bulunmayan bu elementler bileşiklerinde genellikle değişken pozitif değerlikler alırlar. B grup elementlerinin iyonlaşma enerjileri birbirine çok yakındır bu yüzden kıyaslanması oldukça zordur. Bir periyot boyunca yarıçapları önce azalır daha sonra artar. 6. periyotta bulunan Lantanitler ve 7. periyotta bulunan Aktinitler iç geçiş elementleridir ve 3B grubunda bulunurlar.

Alkali teriminin anlamı elementin bazik özelliğe sahip olmasıdır. Grubun ilk üyesi atom numarası 1 olan hidrojen ametalidir. Diğer elementlerin tamamı metaldir. Elektron dizilimleri n51 ile sonlanır. Kararlı bileşiklerinde +1 değerlik alırlar. (hidrojen ametali ise metaller ile yaptığı bileşiklerde -1, ametaller ile yaptığı bileşiklerde ise +1 değerliğini alır). Oldukça yumuşak yapılı metaller olup bir bıçakla bile kesilebilirler. Atom numaraları kendinden önceki soygaz elementinden bir fazladır.

Toprağın yapısında bulunan bazik metallerdir. Grubun ilk üyesi atom numarası 4 olan berilyum hem asit hem de bazlarla tepkime verebilen amfoter metaldir. Elektron dizilimleri n52 ile sonlanır. Kararlı bileşiklerinde +2 değerlik alırlar. Alkali metallere göre aktiflikleri düşüktür ancak sertIikleri daha fazladır. Atom numaraları kendinden önceki soygaz elementinden iki fazladır.

p blok elementlerinin ilk grubudur. IUPAC'a göre 13. grup elementleri olarak bilinirler. Grubun ilk üyesi atom numarası 5 olan bordur. Elektron dizilimleri n52 np' ile sonlanır. Özellikle Bor ve alüminyum kararlı bileşiklerinde +3 değerlik alırlar. Değerlik kabuklarında daima üç elektron bulundururlar. İlk üyesi olan bor bir yarı metaldir. Grubun ikinci üyesi olan AI bir amfoter metaldir. Grupta aşağıya doğru inildikçe daha düşük yükseltgenme basamağına sahip olma eğilimi artar.

p blok elementleri olan 4A grubu 14. grup elementleri olarak bilinirler. Değerlik kabuklarında daima dört elektron bulundururlar. Grubun ilk üyesi atom numarası 6 olan karbon bir ametaldir. Elektron dizilimleri n52 mp2 ile sonlanır. Silisyum (Si) ve Germanyum(Ge) birer yarımetal iken Kurşun (Pb) ve Kalay(Sn) ise birer metaldir. Karbon bileşiklerinde 41 ile +4 arasında değerlikler alabilirken Sn ve Pb bileşiklerinde +2 ve +4 değerlik alırlar.

p blok elementleri olan 5A grubu 15. grup elementleri olarak bilinirler. Değerlik kabuklarında daima beş elektron bulundururlar. Grubun ilk üyesi azot(N) ve ikincisi üyesi olan fosfor (P) bir ametaldir. Elektron dizilimleri nsz npa ile sonlanır. Arsenik(As) ve Antimon(Sb) birer yarımetal iken Bizmut(Bi) bir metaldir. Azot ve fosfor doğada elementel haldede bulunabilir. Bileşiklerinde -3 ile +5 arasında değerlikler alabilirler.

P blok elementleri olan 6A grubu 16. grup elementleri olarak bilinirler. Değerlik kabuklarında daima altı elektron bulundurur. Grubun ilk üç üyesi olan 0ksijen(0), Kükürt(S) ve Selenyum (Se) bir ametaldir. Elektron diziIimleri n52 npa ile sonlanır. Tellür (Te) ve Polonyum (Po) ise birer yarımetaldir. Oksijen ve Kükürt kararlı bileşiklerinde -2 değerliğini genellikle tercih eder ancak -2 ile +6 arasında değerlikler alabilir.

p blok elementleri olan 7A grubu 17. grup elementleri olarak bilinirler. Değerlik kabuklarında daima yedi elektron bulundururlar. Grubun ilk üyesi olan Flor pauling elektronegatlfliği en yüksek elementi, klor ise elektron ilgisi en yüksek olan elementtir. Grubunda neredeyse tamamı (At) hariç ametaldir. Elektron dizilimleri ns2np5 ile sonlanan grup elementleri doğada bileşikleri halinde de bulunabilir.

p blok elementleri olan 8A grubu 18. grup elementleri olarak bilinirler. Helyumun değerlik kabuğunda iki elektron diğerlerinde ise sekiz elektron bulunur. Değerlik kabukları tam dolu olduğundan oldukça kararlı (asal) elementlerdir. Grubun ilk üyesi olan helyumun elektron dizilimi 152 diğer elementler ise nps ile sonlanır. Doğada elementel halde atomik yapıda bulunurlar. Bileşik oluşturma eğilimleri oldukça düşüktür. Ancak laboratuvar koşullarında iyonlaşma enerjisi He ve Ne'ye göre daha az olan Xe soygazının XeF4 ve XeO4 gibi bileşikleri oluşturulabilmiştir. Soygazlar sokak lambalarında aydınlatma amacıyla kullanılabilirler.

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
22 Haziran 2019 Cumartesi