Rüzgarın Yönünü Etkileyen Faktörler

Rüzgarın yönünü; basınç merkezlerinin konumu, yer şekilleri ve Dünya’nın günlük hareketi belirler.



  • Rüzgarların yönü üzerinde etkili olan en önemli faktör, basınç merkezlerinin konumudur. Basınç merkezlerinin konumu, kara ve denizlerin günlük veya mevsimlik ısınma farkına veya başka bir nedene bağlı olarak değiştiğinden rüzgarın da yönü değişir. Onun için rüzgarın yönünü belirleyen temel faktör, basınç merkezlerinin yeridir.
  • Rüzgarın esiş yönüyle yer şekillerinin uzanış doğrultusu genellikle paraleldir. Rüzgarın esiş yönü üzerinde sıradağların, vadilerin ve boğazların uzanışı belirleyici bir rol oynar. Bu tür yer şekillerine çarpan rüzgar yön değiştirerek, yer şekillerinin uzanışına uyum sağlar. Örneğin Kıyı Ege’de rüzgar, yer şekillerinin uzanış doğrultusuna uyarak genellikle doğu batı yönünde eser. İstanbul’da ise boğazın uzanış doğrultusuna bağlı olarak, kuzeydoğu güneybatı yönünde eser.
  • Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesi sonucunda rüzgarlar, basınç merkezleri arasındaki en kısa yolu izleyemezler. Kuzey Yarım Küre’de hareket yönünün sağına, Güney Yarım Küre’de ise soluna doğru sapma gösterir.

1. Basınç merkezlerinin konumu Rüzgar daima yüksek basınçtan alçak basınca doğru eser. Rüzgarın yönünü öncelikle yüksek ve alçak basınç merkezlerinin birbirlerine göre konumu belirler. Örneğin yüksek basınç merkezi doğuda, alçak basınç merkezi batıda ise rüzgar doğudan batıya doğru eser. 2. Dünya'nın günlük hareketi Dünya'nın günlük hareketi rüzgarın yönünü saptırır. Rüzgar, Kuzey Yarım Küre'de sağa (hareket yönünün), Güney Yarım Küre'de sola (hareket yönünün) sapar. Bu sapma uzak mesafeler arasında esen sürekli rüzgarlarda ve Muson rüzgarlarında daha çok görülür. 3. Yer şekilleri Rüzgarın yönünü etkileyen en önemli faktördür. Rüzgarlar yatay yönlü hava hareketleri olduğu için dağlar, vadiler, boğazlar rüzgara yön verir. Düz yerde esen rüzgar herhangi bir engelle karşılaşırsa esmesi için en uygun yere doğru yön değiştirir. Örneğin Kıyı Ege'de, Gediz ve Menderes vadilerinde doğu batı, Çanakkale Boğazı'nda ise boğazın uzanış yönü olan kuzeydoğu güneybatı doğrultusunda eser.
Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
30 Haziran 2018 Cumartesi