İç Kuvvetler 10. Sınıf


Kategoriler: 10. Sınıf Coğrafya, Coğrafya, Doğal Sistemler 10. Sınıf

Yer şekillerinin Oluşum Hikayesi Nasıldır?

  • Yer şekillerinin oluşumunda iç ve dış kuvvetler birlikte etkilidir. Kaynağını Yer’in iç Kısımlarından alan kuvvetlere iç kuvvetler, kaynağını Güneşten alan kuvvetlere de dış kuvvetler denir.
  • İç kuvvetler yer şekillerini meydana getiren ve geniş alanlarda etkili olan yapıcı kuvvetlerdir.
  • Ana yer şekillerinin oluşumunda dağ oluşumu (orojenez), kıta oluşumu (epirojenez), volkanik hareketler ve depremler etkilidir.
  • Dış kuvvetler ise iç kuvvetlerin oluşturduğu yer şekillerini aşındırarak, taşıyarak ve biriktirerek değişikliğe uğratırlar. Dış kuvvetler; akarsular, rüzgârlar, buzullar, yeraltı suları-karstlaşma, heyelan, kayaların ayrışması, dalgalar, akıntılar ve gelgittir.
  • Dış kuvvetler, iç kuvvetlerin oluşturduğu yükseklik farklarını ortadan kaldırmaya ve yeryüzünü düzleştirmeye çalışırlar.

İç Kuvvetler



Orojenez (Dağ Oluşumu)

Epirojenez (Kıta Oluşumu)



Volkanizma



Depremler (Seizma)



MERAK
İzostatik Denge Hangi Hallerde Bozulur?
1. Orojenez ya da volkanizma sırasında meydana gelen yeni bir dağ veya sıradağ oluşumu
2. Buzul oluşumunun artmasıyla yer kabuğunun buzullarla kaplanması
3. Jeosenklinal alanlarda meydana gelen tortullaşma
4. Buzulların erimesiyle yer kabuğunun ağır bir yükten kurtulması
5. Yüksek dağlık alanların dış kuvvetler tarafından şiddetle aşındırılması (doğal erozyon)

MERAK
Tsunami nedir, nasıl oluşur?
Depremi meydana getiren sismik dalgaların yer kabuğundan denize geçmesiyle büyük su kütlelerinde meydana gelen çok büyük dalgalara, liman dalgası anlamına gelen tsunami denir. Tsunamiler genel olarak deniz tabanındaki bindirme faylarının etkisiyle oluşur ve genellikle 7,5 şiddetinden daha büyük depremler tsunamileri oluşturur.

Soru: Bu şekiller incelendiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) I. şekilde kara kütlesi alçalmış ve deniz ilerlemiştir.
B) ll. şekilde regresyon yaşanmıştır.
C) I. şekilde tortul tabakalar deniz altında kalmıştır.
D) l. ve Il. şekildeki olaylar kısa bir zaman diliminde gerçekleşmiştir.
E) ll. şekilde tortul tabakalar deniz yüzeyine çıkmıştır.

Soru: Yukarıda l. ve ll. şekilde gösterilmiş yer şekilleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) l. şekilde tabakalar kırılırken Il. şekilde kıvrılmıştır.
B) l. şekilde yüksekte olan kısımlara horst, Il. şekilde antiklinal denir.
C) l. şekilde alçakta olan kısımlara graben, II. şekilde senklinal denir.
D) l. şekildeki gösterilen arazi Karadeniz Bölgesi'nde, II. şekildeki Ege Bölgesi'nde yaygındır.
E) l. şekilde jeosenklinallerdeki tortullanmış maddeler sert iken, ll. şekilde esnektir.

Soru: "Epirojenez günümüzde de devam etmektedir." diyen araştırmacı bu görüşüne aşağıdakilerden hangisini örnek olarak veremez?
A) Kanada'daki Labrador Yarımadasının yükselmesi
B) Hollanda'da alçalmaların devam etmesi
C) İtalya'nın Venedik kentinde çökmelerin meydana gelmesi
D) Japonya'nın başkenti Tokyo'da çökmelerin meydana gelmesi
E) Alp - Himalaya kıvrım dağlarının oluşması

Soru: Aşağıdakilerden hangisi epirojenez olayının neden olduğu durumlardan biri değildir?
A) Venedik'in alçalması
B) Egeit karasının alçalması
C) İskandinav Yarımadası'nın yükselmesi
D) Delta ovalarının oluşması
E) Kıyı çizgisinin değişmesi

Soru: Aşağıdakilerden hangisinin oluşumunda iç kuvvetlerin etkisinden söylenemez?
A) Fay hatlarının
B) Karstik mağaraların
C) Kıvrım dağların
D) Volkanik dağların
E) Horst ve graben alanların

Soru: Aşağıdaki olaylardan hangisinin oluşmasında epiroienik hareketlerin etkisi yoktur?
A) Aşınım yüzeylerinin yüksekte kalmasında
B) Kıvrım dağlarının oluşmasında
C) Kıyı çizgisinin yer değiştirmeslnde
D) Ortalama yükseltinin artmasında
E) Kara ve deniz yüzölçümlerinin değişmesinde

Soru: Günümüzde Japonya'nın başkenti çökerken, İskandinav Yarımadası yükselmektedir.
Yukarıdaki durumu meydana getiren aşağıdakilerden hangisidir?
A) Deprem
B) Epirojenez
C) Orojenez
D) Volkanizma
E) Akarsu

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
13 Haziran 2020 Cumartesi