Küresel Aynalar video 10. sınıf


Kategoriler: Ders Videoları

Küresel Aynalar video hocalara geldik 10. sınıf

Küresel Aynalarda Odak Noktası, Merkez, Tepe Noktası ve Asal Eksen Kavramları

Yansıtıcı bir küre parçasından elde edilen aynalara küresel ayna denir. İç yüzeyi yansıtıcı yüzey olarak kullanılan küresel aynalara çukur ayna (Görsel 4.8), dış yüzeyi yansıtıcı yüzey olarak kullanılan küresel aynalara da tümsek ayna (Görsel 4.9) denir.

Küresel Aynaların Kavramları

Küresel aynaların Şekil 4.22’deki gibi küre yüzeyini tamamlayacak şekilde elde edilen küresel yüzeyin merkez noktası (M), aynı zamanda küresel aynaların eğrilik merkezidir. Küresel aynayı iki eşit parçaya bölen ve eğrilik merkezinden geçen doğruya asal eksen denir. Asal eksen ile aynanın kesiştiği noktaya tepe noktası (T) denir. Merkez ile tepe noktası arasındaki uzaklığa da aynanın eğrilik yarıçapı (r) denir. Asal eksene paralel gönderilen ışınların yansıyanlarının ya da uzantılarının asal eksen üzerinde toplandığı noktaya aynanın odak noktası denir. Odak noktası F sembolüyle gösterilir. Odak noktası, tepe noktası ile merkez noktası arasındaki uzaklığı iki eşit parçaya bölen noktadır. Odak noktasının tepe noktasına olan uzaklığına odak uzaklığı denir. Odak uzaklığı f sembolüyle gösterilir. Aynanın eğrilik yarıçapı iki odak uzaklığına eşittir (r = 2f). Bu durumda küresel bir aynanın odak uzaklığı sadece aynanın eğrilik yarıçapına bağlıdır. Küresel aynalara ait yukarıdaki kavramlar Şekil 4.23: a ve b’de gösterilmiştir.

Küresel Aynada Yansıma ve Özel Işınlar

Küresel ayna üzerine düşürülen ışık ışınlarının yansıması olayı, yansıma kanunlarına göre gerçekleşir. Küresel aynaların geometrik yüzeylerinden dolayı aynanın merkezinden ayna yüzeyine çizilen doğrular yüzey normalidir. Çukur aynaya Şekil 4.24’teki gibi gelen ışığın yansımasında, ışığın aynaya düştüğü nokta ile ayna merkezini birleştiren bir doğru çizilerek yüzey normali belirlenir. Gelen ışının normal ile yaptığı gelme açısı (α), yansıyan ışının normal ile yaptığı yansıma açısına (θ) eşit (α = θ) olacak şekilde yansıma gerçekleşir. Çukur aynada özel ışınların yansımalarını incelemek için “Çukur aynada özel ışınlar” deneyini yapınız.



1. Adım: Optik daireyi masanın üzerine yerleştiriniz. Tümsek aynanın tepe noktası optik
dairenin merkezi ile aynı nokta çakışacak şekilde ve LASER’den birini optik dairenin çap
çizgisi üzerine şekildeki gibi yerleştiriniz.
2. Adım: Aynanın tepe noktasından ve optik dairenin çap çizgisine dik olacak şekilde bir çizgi çizerek
tümsek aynanın asal eksenini belirleyiniz.
3. Adım: LASER ışık kaynaklarını takozların üzerine bantla sabitleyiniz.
4. Adım: Işık kaynaklarını ayna yönünde, birinci kaynağı aynanın asal ekseni doğrultusunda, ikinci
kaynağı birinci kaynağın sağına, üçüncü kaynağı ise birinci kaynağın soluna gelecek şekilde
birbirine paralel olarak yerleştiriniz.
Deneyin Yapılışı
1. Adım: Işık kaynaklarını aynı anda açarak ışınların uzantılarının kesiştiği noktayı zemin üzerinde
işaretleyerek aynanın odak noktasını belirleyiniz. Bu noktayı F sembolüyle gösteriniz.
2. Adım: Belirlediğiniz odak noktası ile ayna arasındaki uzaklığı cetvelle ölçerek odak uzaklığını
belirleyiniz. Asal eksen üzerinde aynaya uzaklığı odak uzaklığının iki katı olan aynanın
merkez noktasını işaretleyip bu noktayı M sembolüyle gösteriniz.


Liselere Giriş Sınavı (LGS)
6 Haziran 2021 Pazar

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
19 Haziran 2021 Cumartesi

Alan Yeterlilik Sınavı (AYT)
20 Haziran 2021 Pazar