İtme ve Çizgisel Momentum 11. sınıf


Kategoriler: 11. Sınıf Fizik, Fizik, Kuvvet ve Hareket

İTME

Bir cisme etki eden kuvvet ile kuvvetin etki süresinin çarpımıdır.



  • I ile gösterilir.
  • Vektöreldir. Yönü kuvvetin yönü ile aynıdır.
  • Birimi N.s dir.

MOMENTUM

MOMENTUM DEĞİŞİMİ



İTME – MOMENTUM ARASI İLİŞKİ

ÇARPIŞMALAR

cisimlerin çarpıştıktan sonra çarpışma öncesi doğrultularında hareket ediyorlarsa merkezi çarpışma; çarpışma sonrasında geliş doğrultularından farklı doğrultuda hareket ediyorlarsa merkezi olmayan çarpışma yaparlar. Çarpışma sonrası cisimler ayrı ayrı hareket ediyorsa bu çarpışma esnek, çarpışma sonrası cisimler yapışarak birlikte hareket ediyorlarsa bu çarpışma esnek olmayan çarpışma adını alır. Tüm çarpışmalarda momentum korunur. Esnek çarpışmalarda kinetik enerji de korunur.

TEK BOYUTTA (MERKEZİ) ESNEK ÇARPIŞMA



Cisimlerin momentumları, kinetik enerjileri ve doğrultuları korunur.

  • Merkezi ve esnek çarpışmalarda; Kütleler eşit ise, cisimler çarpışma sonrası hızlarını değiştirirler.

  • Momentumları eşit ve zıt yönlü ise, cisimler çarpışma sonrası aynı hızla geri dönerler.



TEK BOYUTTA (MERKEZİ) ESNEK OLMAYAN ÇARPIŞMA

Cisimlerin momentumları korunur. Cisimler çarpışma sonrası birlikte yapışıp kenetlenerek ortak bir hızla aynı doğrultuda hareket ederler.

İKİ BOYUTTA (MERKEZİ OLMAYAN) ESNEK ÇARPIŞMA

Cisimlerin momentum ve kinetik enerjileri korunur. Cisimler çarpışma sonrası farklı doğrultularda hareket ederler.



İKİ BOYUTTA (MERKEZİ OLMAYAN) ESNEK OLMAYAN ÇARPIŞMA

Cisimlerin momentumları korunur. Cisimler çarpışmadan sonra birlikte doğrultu değiştirerek hareket ederler.

PATLAMALAR

Tüm patlamalarda momentum korunumludur. Patlamadan önceki momentum vektörü patlamadan sonraki parçaların momentumlarının vektörel toplamına eşittir.



KİNETİK ENERJİ VE MOMENTUM İLİŞKİSİ

Bir cismin kütlesi ile hızının çarpımıdır. P ile gösterilir. Vektöreldir. Yönü hızının yönü ile aynıdır. Birimi kg dir. Dinamik temel prensibine göre, F = m.a yazılır.

Örnek: Sürtünmesiz yatay yolda özdeş K ve L cisimleri şekildeki gibi 7 m/s ve 2m/s hızlarla merkezi esnek çarpışma yapıyorlar. Çarpışmadan sonra cisimlerin hızları ve hareket yönleri nedir?
Çözüm: Eşit kütleli cisimler merkezi ve esnek çarpışma yaptıklarında hızlarını birbirine aktarırlar. K cismi L cisminin hızını alarak 2 m/s hızla -x yönünde, L cismi K cisminin hızını alarak 7 m/s hızla +x yönünde hareket eder.

Örnek: Sürtünmesiz yatay yolda 2m kütleli K cismi 15 m/s hızla, 3m kütleli L cismi 10 m/s hızla şekildeki gibi merkezi esnek çarpışma yapıyor. Buna göre cisimlerin çarpışmadan sonra hızları ve hareket yönleri nedir?
Çözüm: Merkezi esnek çarpışma yapan cisimlerin çarpışma öncesi momentumları eşit ise çarpışmadan sonra aynı hızla geri dönerler. Bu nedenle K cismi 15 m/s hızla -x yönünde, L cismi 10 m/s hızla +x yönünde hareket eder.

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
22 Haziran 2019 Cumartesi