İki Boyutta Hareket 11. sınıf


Kategoriler: 11. Sınıf Fizik, Fizik, Kuvvet ve Hareket

YERİN ÇEKİM ALANINDA İKİ BOYUTTA HAREKET

Basketbol oynayan bir çocuk topu potaya doğru attığında, futbolcu topa vurduğunda, top hem yatay hem de düşey doğrultuda yer değiştirmiş olur. Sürtünmenin önemsenmediği havasız bir ortamda top yalnızca ağırlık kuvvetinin etkisinde olduğundan sabit ivmeli hareket yapacaktır. Yatay ve eğik atış hareketi iki boyutta sabit ivmeli harekettir.



Yatay Atış

Cismin yüksek bir h yüksekliğinden V0 hızı ile yatay atılmasıdır. Yatay atış hareketi düşeyde serbest düşme, yatayda ise sabit hızlı hareketten oluşan bileşik bir harekettir. Aşağıdaki şekilde serbest düşmeye bırakılan bir cisim ile aynı yükseklikten yatay atış yapan bir cismin yörüngeleri çizilmiştir.



Yatay atış hareketi yapan şekildeki cisim, düşeye bakıldığında serbest düşme, yataya bakıldığında ise eşit zaman aralıklarında eşit yollar alacak şekilde yani sabit hızlı hareket yapmaktadır.

Yatay eksendeki harekete ait konum-zaman, hız-zaman ivmezaman grafikleri aşağıdaki gibidir.



Düşey eksendeki harekete ait konum-zaman, hız-zaman, ivmezaman grafikleri aşağıdaki gibidir.

Eğik Atış



Cismin yerden V0 hızı ile yer ile α açısı yapacak şekilde atılmasıdır. Eğik atış hareketi düşeyde aşağıdan yukarıya düşey atış, yatayda ise sabit hızlı hareketten oluşan bileşik bir harekettir.Aşağıdaki şekilde V0 = 50 m/s hızla yatayla 37° lik açı ile eğik atış hareketi yaptırılan bir cismin yörüngesi çizilmiştir.

Eğik atış hareketi yapan şekildeki cisim düşeye bakıldığında aşağıdan yukarıya düşey atış, yataya bakıldığında ise sabit hızla hareket yapmaktadır.

Yatay eksendeki harekete ait konum – zaman, hız-zaman, ivme – zaman grafikleri şekildeki gibidir.



Düşey eksendeki harekete ait konum-zaman, hız-zaman, ivme – zaman grafikleri şekildeki gibidir.

  • Eğik atış hareketi yapan bir cismin maksimum yüksekliğe çıkış süresi ile iniş süresi birbirine eşittir.

  • Cismin havada kalma süresi tuçuş ise,

  • Cismin yörüngesi üzerinde düşe hız bileşeninin sıfır olduğu noktada cismin hızı VX hızına eşittir. Bu noktada cisim çıkabileceği maksimum yükseklik hmax dadır.

  • Cismin yatayda aldığı en uzak mesafe menzil mesafesidir.



Örnek: Sürtünmesiz ortamda K noktasından V0 hızı ile yatay atılan cisim bir saniye sonra L noktasından geçerek M noktasında yere çarpıyor. Buna göre,
I. Cisim atıldıktan 4 saniye sonra M noktasından geçer.
II, Cismin hareket süresi 2 saniyedir.
III. Cismin düşey doğrultuda ivmesi sıfırdır. ifadelerinden hangileri doğrudur?
Çözüm: Yatay atışta düşeydeki yerdeğiştirme her bir saniyede h, Sh, 5h 7h, değerlerini alır. Cisim bir saniye sonra L noktasında ise 2 saniye sonra M noktasında olur. I yanlış, II doğrudur. Cisim düşeyde yerçekimi ivmesindedir. lll. yargı yanlıştır. Buna göre, Yalnız Il doğrudur.

Soru:Düz bir yolda durmakta olan L aracı, K aracı şekildeki konuma geldiğinde 2 m/s2 lik sabit ivme ile harekete başlıyor. K aracı 30 m/s sabit hızla hareket ettiğine göre 20 s sonra araçların konumları nasıldır?
A) K ile L yanyana
B) K, L' nin 200 m ilerisinde
C) L, K' nın 400 m gerisinde
D) K, L' nin 400 m ilerisinde
E) L, K' nın 100 m gerisinde

Soru: Düz bir yolda hareket eden aracın hız-zaman grafiği şekildeki gibidir. Buna göre araç için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) t anında yön değiştirmiştir.
B) II. ve lll. bölümde aynı yönde hareket etmektedir.
C) 2t anında yerdeğiştirmesi sıfırdır.
D) 2t anında yön değiştirmiştir.
E) l. ve ll. bölümde ivmesi eşit ve aynı yönlüdür.

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
22 Haziran 2019 Cumartesi