Derişim Birimleri 11. Sınıf Kimya


Kategoriler: 11. Sınıf Kimya, Kimya

Konunun en altında ders videolarını bulabilirsiniz.



  • Çözünen madde miktarına göre çözeltiler derişik ve seyreltik olarak sınıflandırılabilir.
  • Belirli şartlarda ve eşit çözücü miktarına karşılık çözünen miktarı fazla olan derişik, çözünen miktarı az olan ise seyreltik çözeltidir.

Bilgi: Derişik olan çözeltiye saf çözücü ilave edilerek seyreltme yapılabilir.

Örnek:

Derişim (Konsantrasyon)

Belirli miktar çözeltide (ya da çözücü de) çözünmüş olan madde miktarını ifade eder. Bir çözeltinin derişimi farklı birimler ile ifade edilebilir. Yani aynı çözelti birbirinden farklı olan birden fazla derişim birimi ile ifade edilebilir.

1. Kütlece yüzde derişim (m/m)

100 gram çözeltide çözünmüş olan maddenin kütlesidir.



Örnek:

2. Hacimce Yüzde Derişim (v/v)

Sıvı çözeltilerde genel olarak hacimce yüzde derişim kullanılır.

3. Mol Kesri (x)



Çözeltideki bileşenlerden birinin mol sayısının çözeltinin toplam mol sayısına oranı o bileşenin mol kesridir. Mol kesri x ile gösterilir.

xA=nAnT

Bir karışımdaki bileşenlerin mol kesirleri toplamı her zaman 1’dir.
xA + xB + … = 1

Örnek:

4. ppm ve ppb

Çok seyreltik çözeltilerde derişim birimi olarak ppm ve ppb ifadeleri kullanılır.
ppm: Milyonda bir kısım
ppb: Milyarda bir kısım
Çözünen ve çözücü miktarları aynı birimde olmak üzere aşağıdaki bağıntıları ppm ve ppb değerleri ile belirlenebilir.

Örnek:



5. Çözelti Özkütlesi

1 L çözeltideki madde miktarıdır.

6. Molar Derişim (Molarite)

1 Litre çözeltide çözünmüş olan maddenin mol sayısıdır. M ile gösterilir. Birimi mol/L’dir.

Bilgi: Belirli bir derişimde hazırlanan çözeltide seyreltme etkisi ile çözeltinin yeni derişimi
Milk . Vilk = Mson . Vson bağıntısı ile belirlenir.

Örnek:



Bilgi: İyon derişimlerinin istendiği sorularda çözünen maddenin iyonlaşma denklemlerinden faydalanılır.

Farklı derişimlere sahip çözeltilerin karıştırılması durumunda çökelme olmaması durumunda son durumda oluşan çözeltinin derişimi,

bağıntısı ile belirlenir.

Örnek:

Bilgi: Özkütlesi ve Kütlece yüzdesi bilenen bir çözeltinin molar derişimi belirlenebilir.

Örnek:



Örnek:

Molalite

1 kilogram çözücüde çözünen maddenin mol sayısıdır. Molalite m ile gösterilir. Molarite değeri sıcaklığa bağlı iken molalite değeri bağlı değildir.

Örnek:
I. 1 kg çözücüde çözünen maddenin mol sayısıdır.
II. 1 kg çözeltide çözünen maddenin mol sayısıdır.
III. 1 L çözeltide çözünen maddenin mol sayısıdır.
tanımlamalarından hangileri “molalite” derişim birimini ifade edebilir?
A) Yalnız I B) l ve II C) I ve III
D) II ve III E) I, II ve III

Çözüm: Molalite 1 kg çözücüde çözünen maddenin mol sayısıdır. Cevap A

Derişim Birimleri Soruları ve Çözümleri

Derişim Birimleri Konu Anlatımı çözümlü sorular video 11. sınıf kimya İsabet Akademi

Derişim Birimleri (Molarite) video 11. sınıf Hocalara Geldik

Derişim Birimleri (Karışımların Karıştırılması) video 11. sınıf Hocalara Geldik

Derişim Birimleri (ppm-ppb / Çözeltilerin Yoğunluğu) video 11. sınıf Hocalara Geldik

Çözünen madde oranı yüksek olan çözeltilere derişik çözelti denir. 100 g suda çözünen madde miktarı kütlece yüzde derişimdir. 1 L çözeltide çözünen mol sayısına molal derişim denir. 100 g suda 0,1 mol NaOH katısı çözünmesi ile oluşan çözelti 1 molal'dıır. Bir çözeltide bulunan çözünen oranı derişim olarak belirtilir. Oldukça seyreltik olan çözeltilerde ppm ve ppb birimleri kullanılır. Molarite değeri sıcaklığa bağlıdır. 0,2 M NaCl sulu çözeltisinde toplam iyon derişimi 0,4 M'dir. Bir çözeltide bileşenlerin mol kesirleri toplamı 1'dir.

DERİŞİM

Çözeltideki çözünen madde miktarının çözeltiye oranına derişim denir. Kullanım amacına göre farklı türde derişimlerden bahsedebiliriz. Kütlece Derişim çözünen maddenin kütlesinin çözelti kütlesine oranına denir.

ppm ve ppb derişimi: Çözünen madde miktarının çok küçük olduğu durumlarda kullanılan derişim türüdür. Özellikle ilaç ve boya sanayisinde kullanılan bir derişim türüdür.
ppm: 105 gram suda çözünen madde miktarını gram cinsinden ifadesidir.
ppb: 109 gram suda çözünen madde miktarın gram cinsinden ifadesidir.

Örneğin; 50 ppm lik 1000 gram çözelti hazırlamak için İlaçların içindeki kimyasal madde miktarı çok az olduğu için derişimleri ppm ve ppb ile ifade edilir.

MOLARİTE

1 litre çözeltide çözünen maddenin mol sayısına molarite denir. Örneğin 2 molarlık bir çözelti dendiğinde 1 litrede 2 mol madde çözünmüş demektir. Molarite çözünen madde miktarını göstermez sadece bir oranı ifade eder. Bu nedenle çözünen miktarı değiştirmeden çözeltinin molaritesini değiştirebiliriz veya aynı derişime sahip farklı hacimde çözeltiler hazırlanabilir.

1. Molarite ile İlgili Grafikler

1. Dibinde katısı olmayan çözeltiye çözücü eklenirse, Çözeltiye çözücü bir başka ifadeyle su eklenirse çözünen madde miktarı değişmez ancak çözelti hacmi artacağından molarite azalır.
2. Daha fazla madde çözebilen çözeltilere çözünen eklenirse, Bu durum özellikle su içerisinde katı çözünmüş çözeltilerde çözünen çözücü içindeki boşluklara dağılacağı için çözelti hacmi çözücü hacmi ile aynı kabul edilir. Çözeltiye biraz daha çözünen eklenirse çözünenin mol sayısı artar ancak hacim değişmez. Bu nedenle molarite artar. Kabın dibinde katı oluşmaya başladığı andan itibaren çözelti doyğundur ve derişim sabit kalır.
3. Çözeltiden dipte katı oluşmayacak şekilde su buharlaştırmak
Bu durumda çözünen miktar değişmeyecek ancak çözelti hacmi azalacağı için çözeltinin derişimi artar.
4. Dibinde katısı olan çözeltilere çözücü eklenmesi
Dibinde katısı olan çözeltilere çözücü eklenir ise eklenen çözücü ile aynı oranda dipteki katı da çözünür. Bu durumda çözeltinin derişimi sabit kalır. Dipdeki katı bittikten sora çözücü eklenmeye devam edilir ise çözelti derişimi azalır.

1. çözeltilerde Derişimin Artırılması veya Azaltılması
Belirli bir derişimdeki çözeltiye saf su eklendiğinde çözelti hacmi artarken çözünenin mol sayısı değişmez. Bu durumda çözeltinin derişimi azalır. Sıcaklık değiştirilerek çözünenin bir kısmı çözeltiden uzakIaştırılır ise çözünen miktarı azalacağı için çözeltinin derişimi azalır. Çözünen maddeden eklenip biraz daha çözünmesi sağlanır veya çözünen miktarı değiştirilmeden çözücünün bir kısmı buharlaştırılır ise çözeltinin derişimi artar.

2. Aynı Maddelerden Oluşan Çözeltilerin Karıştırılması
Farklı derişimlerdeki çözeltiler karıştırıldığında oluşan yeni çözeltinin molaritesini bulmak için toplam çözünen maddenin mol sayısı toplam çözelti hacmine bölünerek yeni çözeltinin molaritesi hesaplanabilir.

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
15 Haziran 2019 Cumartesi