Maddeler atomlardan oluşur. Atom da proton, nötron ve elektronlardan oluşur. Proton ve nötronlar atom çekirdeğinde bulunur. Elektronlar ise, çekirdeğin çevresindeki yörüngelerde dolanır.

• Protonun sahip olduğu elektrik yükü pozitif yük (+) olarak adlandırılır.
• Elektronun sahip olduğu elektrik yükü negatif yük (-) olarak adlandırılır.
• Bir proton ile bir elektronun yük miktarları birbirine eşittir.
• Nötron yüksüzdür.
• Elektrik yükü q ile gösterilir.
• SI birim sisteminde elektrik yükünün birimi coulomb’dur ve C ile gösterilir.
• Bir elektronun yükünün, en küçük yük olduğu kabul edilir ve elemanter yük ya da birim yük denir. Birim yük e ile gösterilir.
• Bütün yüklü cisimlerin yük miktarı birim yük cinsinden -3e, -e, e, 2e şeklinde ifade edilir.

Pozitif ve Negatif Yüklü Cisimler

• Pozitif yükleri, negatif yüklerinden fazla olan cisimlere pozitif (+) yüklü cisimler denir.
• Negatif yükleri, pozitif yüklerinden fazla olan cisimlere negatif (-) yüklü cisimler denir.

Nötr (Yüksüz) Cisim

• Eşit sayıda proton ve elektronu bulunan bir atomun pozitif ve negatif yük miktarları birbirine eşittir. Böyle bir atoma nötr atom ya da yüksüz atom denir.
• Nötr atomlardan oluşan bir cisme nötr cisim ya da yüksüz cisim denir.

Bilgi:

• Yüklü bir cisim iki tür elektrik yüküne de sahiptir. Pozitif (+) yükle yüklü bir cisimde, pozitif yük miktarı, negatif yük miktarından fazladır. Negatif (-) yükle yüklü bir cisimde ise, negatif yük miktarı, pozitif yük miktarından fazladır.
• Bir cismin nötr (yüksüz) olması hiç elektrik yükü olmadığı anlamına gelmez. Pozitif ve negatif yük miktarlarının eşit olduğu anlamına gelir.

Yüklü Cisimler Arasındaki Etkileşim

• Elektrik yükü ile yüklü cisimler arasında bir kuvvet etkileşimi vardır.
• Nötr cisimler birbirini itmez ve çekmez.
• Aynı cins yükle yüklü cisimler birbirlerini iter.
• Zıt cins yükle yüklü cisimler birbirlerini çeker.

Örnek: Elektrik yüküyle yüklü X, Y, Z cisimlerinden X cismi, Y cismini çekiyor, Z cismini ise itiyor.
Buna göre;
I. X ve Y cisimleri zıt cins yükle yüklüdür.
II. X ve Z cisimleri aynı cins yükle yüklüdür.
III. Y ve Z cisimleri zıt cins yükle yüklüdür.
yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I    B) Yalnız II    C) Yalnız III   D) I ve II    E) I, II ve III

Çözüm: Aynı cins elektrik yükü ile yüklü cisimler birbirlerini iter, zıt cins elektrik yükü işle yüklü cisimler ise birbirini çeker. X cismi, Y cismini çektiğine göre, bu cisimler zıt cins yükle yüklüdür. I doğrudur.
X cismi, Z cismini ittiğine göre, bu cisimler aynı cins yükle yüklüdür. II doğrudur.
Y ve Z cisimlerinden biri X cismi tarafından çekiliyorken, diğeri X cismi tarafından itildiğine göre, bu cisimler zıt cins yükle yüklüdür. III doğrudur. Cevap E

Sonraki konular için aşağıdaki bağlantılara tıklayın…

• Elektrikle Yüklenme Çeşitleri
• Elektroskop
• İletken ve Yalıtkanlarda Yük Dağılımı
• Topraklama
• Coulomb Kuvveti
• Elektrik Alan