Dalga Hareketi ve Özellikleri

Dalga: Titreşim hareketi ile ortama aktarılan enerjinin bir yerden başka bir yere aktarılırken ortamda oluşan şekil değişimidir. Dalganın esnek ortamdaki yayılmasına da dalga hareketi denir. Dalga hareketi ile ilgili bazı özellikleri şöyle özetleyebiliriz.



1. Bütün dalga hareketlerinde enerji taşınır.
2. Dalga hareketinin oluşabilmesi için bir kaynağa ihtiyaç vardır.
3. Dalga hareketlerinde madde taşınmaz, enerji taşınır yani ortam ilerlemez.

Yukarıdaki şekilde su üzerinde duran bir kayık görünmekte, su üzerinde dalga oluşturulduğunda dalga tepeleri kayığı yukarı aşağı hareket ettirmesine rağmen kayığın yeri değişmez. Bunun nedeni dalga hareket ederken üzerindeki noktaların sağa sola değil, yukarı aşağı hareket etmesidir.



Periyodik Dalgalar: Art arda oluşturulan dalgalara periyodik dalga denir. Bir dalga kaynağının eşit zamanda eşit sayıda dalga üretmesiyle oluşan dalgalardır.

Dalga Boyu: Periyodik bir dalgada ardışık iki dalga tepesi arası uzaklığa ya da ardışık iki dalga çukuru arasındaki uzaklığa dalga boyu denir ve λ ile gösterilir.



Periyodik bir dalgada bir tepenin iki ucu arası uzaklığa ya da bir çukurun iki ucu arası uzaklığa genişlik denir. Dalga tepesi ya da dalga çukurunun denge konumundan olan uzaklığına ise genlik denir.

Şekildeki eşit bölmeli düzlemde oluşturulmuş K dalgasının dalga boyu 4 birim iken L dalgasının dalga boyu 8 birimdir.

λ K = 4 br
λ L = 8 br

Periyot: Dalga üreten kaynağın bir tepe bir çukur üretmesi için geçen süreye periyot denir. Ya da bir sonraki dalganın bir önceki dalganın yerine geçmesi için geçen süreye periyot denir. T harfi ile gösterilir. Birimi “saniye” dir. Periyot kaynağa bağlıdır. Kaynağın dalga üretme süresi değişmediği sürece periyot değişmez.



Frekans: Birim zamanda üretilen dalga sayısına frekans denir) file gösterilir. Birimi s-1 ya da Hertz (Hz) dir. Periyotla frekans arasında; T.f = 1 bağıntısı vardır. Yani periyotla frekans ters orantılıdır. Birim sürede üretilen dalga sayısı ne kadar çoksa periyot o kadar küçüktür.

Şekilde eşit bölmeli iki yayda oluşturulmuş K ve L dalgaları vardır. Aynı uzunlukta K dalgasından 2 tane L dalgasından 4 tane vardır. L dalgasının frekansı K ninkinin iki katıdır.

Dalganın Hızı: Dalgaların birim sürede aldığı yol dalga hızına eşittir. v ile gösterilir. Bir periyotluk (T) sürede bir dalga boyu (λ) yol alan dalganın hızı; V = λ .f ile bulunur. Burada dalga boyu dalganın hızına ve frekansına bağlıdır. Ancak hız dalga boyuna ve frekansa bağlı değildir.

Dalgaların Sınıflandırılması konusuna gitmek için tıklayın.



Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
30 Haziran 2018 Cumartesi