Üretim, Dağıtım ve Tüketim Sektörleri Arasındaki Etkileşim 11. Sınıf


Kategoriler: Coğrafya

Beşeri Unsurların Üretim, Dağıtım ve Tüketim Sürecine Etkisi



Üretim, dağıtım ve tüketim insanla ilgili olduğu için ekonomik faaliyetler üzerinde beşeri faktörler de etkilidir. Tarım başta olmak üzere ulaşım, sanayi, madencilik, pazarlama, reklam, savaşlar, salgın hastalıklar ve teknoloji bu faktörler içerisinde değerlendirilir.

Üretim, Tüketim ve Dağıtımı Etkileyen Beşeri Faktörler

Üretimi etkileyen

  • Sermaye birikimi
  • İşgücü kaynakları
  • Tarımsal faaliyetler
  • Teknolojik gelişmeler
  • Sanayinin etkisi
  • Tüketim
  • Talep

Dağıtımı etkileyen

  • Ulaşım
  • İnsan kaynakları
  • Pazarlama
  • İletişim
  • Yerleşme özellikleri

Tüketimi etkileyen



  • Temel ihtiyaçlar
  • Tanıtım
  • Teknolojik gelişmeler
  • Kitle İletişim araçları
  • Moda
  • Sermaye

Üretim, Dağıtım ve Tüketim Sektörleri Arasındaki Etkileşim

1. Tarım ve hayvancılıkla üretim, dağıtım ve tüketim etkileşimi

Tarımsal ve hayvansal ürünler temel besin maddesini oluşturmaktadır. Tarım ürünlerinin yetişme koşullarına bağlı olarak farklı coğrafyalarda farklı tarım ürünleri yetiştirilmektedir. Örneğin; kahve, ananas, çay, fındık, turunçgil, buğday farklı bölgelerin tarım ürünleridir. Bu ürünlerin üretilmediği yerlere ulaştırılması dağıtım ve tüketimi etkilemektedir. Özellikle çabuk bozulan tarım ürünlerinin kısa sürede tüketiciye ulaştırılması üretim, dağıtım ve tüketim arasındaki ilişkinin göstergesidir.

2. Tüketimin üretime etkisi

Tüketimin artması üretimin artmasını etkilediği gibi tüketimin azalması da üretim üzerinde etkilidir. İnsanların temel besin maddesi olan buğday ve pirincin, fazla tüketilmesi farklı coğrafyalardaki üretimi de arttırmaktadır.

Tüketimin sadece tarım ve hayvan ürünlerinde değil, giyim ve gıda gibi sektörlerde de fazla olması üretimi arttırır. Örneğin, kahveye olan talebin artması nedeniyle kahve ana vatanının dışında da üretilmeye başlanmıştır.

Eğer tarım ve hayvan ürünlerine olan tüketim talebi azalırsa üretim durma noktasına gelebilir. Örneğin, kuş gribi ve deli dana hastalığının çıkmasıyla et üretimi azalmıştır.



3. Üretim, dağıtım ve tüketimin yeni sektörleri ortaya çıkarması

Üretim ve tüketim uluslararası ticarette yeni sektörlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Özellikle teknolojinin ve ulaşımın gelişmesi, nüfusun hızla artması, bölgeler arasında üretim farklılıklarının ortaya çıkmasına yol açmış, bu da yeni sektörlerin gelişmesini sağlamıştır. Örneğin, özel donanımlı soğutucu araçlar ve ambalajlamanın önemi artmıştır. Esasında yeni sektörlerin ortaya çıkması temel gereksinimlerin karşılandıktan sonra lüks kabul edilebilecek ihtiyaçların karşılanmasına yöneliktir.

Ekonomik faaliyet türlerinin yeni sektörleri ortaya çıkarmasını örneklerle açıklayalım;

Toplumsal ve teknolojik gelişmeye bağlı ortaya çıkan ihtiyaçlar televizyon, kitap, gazete, bilgisayar gibi ürünlerdir. Bu ürünler temel gereksinimler karşılandıktan sonra giderilen ihtiyaçlardır. Günümüzde bu ihtiyaçlara olan talebin artmasıyla yeni bir sektör haline gelmiştir.

Günümüzde üretim, dağıtım ve tüketimin hızla gelişmesi uluslararası ticarette yeni sektörler ortaya çıkarmıştır. Online ticaret (internetten ticaret) bu sektörlerdendir.

Teknolojiyle birlikte balık işleme, ambalaj, soğutucu taşımacılık gibi deniz ürünlerini uzak pazarlara ulaştırmak için yeni sanayi kolları gelişmiştir. Bu durum İskandinav ülkeleri ve Japonya gibi balıkçılıkla ileri gitmiş ülkelerin modern gemiler üretmesini etkilemiştir.

4. Tükenebilir enerji kaynaklarının üretim, dağıtım ve tüketime etkisi



Taş kömürü, linyit ve bor gibi enerji kaynaklarına yakın alanlarda farklı sanayi kolları gelişmiştir. Örneğin; taş kömürü havzalarında demir-çelik sanayi kurulmuştur. Linyit yataklarında termik santraller inşaa edilmiştir. Bor, uçak ve roket sanayinin gelişmesini sağlamıştır. Doğalgaz üretimi enerji taşımacılığını geliştirmiştir.

Enerji kaynaklarının ekonomik faaliyet türlerine etkisi şöyledir: Kömürün sanayileşme süreciyle yoğun bir şekilde kullanılması, farklı sanayi kollarını kömür havzalarına doğru çekmiştir. Bunun yanı sıra petrol ve doğalgazda üretim, dağıtım ve tüketim üzerinde etkilidir.

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
22 Haziran 2019 Cumartesi