Kimyasal Tepkime Türleri 10. Sınıf


Kategoriler: 10. sınıf Kimya, Kimya, Kimyanın Temel Kanunları ve Kimyasal Hesaplamalar



Yanma Tepkimeleri

Bir maddenin oksijen gazı (O2) ile tepkimeye girmesi olayı yanma tepkimesi olarak adlandırılır. Bir element ya da bileşik yandığında yanan elementin ya da yanan bileşikteki elementlerin oksijenli bileşikleri oluşur.

Yanma Tepkimelerinin Hızı

Yanma olayları olayın gerçekleşme hızına göre sınıflandırılabilir.

Hidrojen gazının yanması patlama şeklinde gerçekleşir ve çok hızlıdır.



Metan gazının yanması alev çıkışı ile gerçekleşir ve hızlı bir yanma olayıdır.

Demir metalinin yanması ise yavaş bir yanma olayıdır. Bu olay ayrıca paslanma ya da oksitlenme olarak da adlandırılır ve gerçekleşmesi sırasında alev oluşmaz.

Yanma Şartı

Bazı maddeler oksijen gazına karşı her zaman asaldır. Bazı maddeler ise oksijen gazı ile belirli koşulların sağlanması durumunda tepkimeye girerler. Yanma olayının oluşabilmesi için,

  • Yanıcı madde
  • Oksijen gazı
  • Tutuşma sıcaklığı

şartlarının bir araya gelmesi gereklidir.



Örneğin, CO2 gazı oksijenle tepkime vermez yani yanmaz. Aynı şekilde altın metali de oksijenle yanmaz. Bu özelliğinden dolayı altın alevde rahatlıkla işlenerek değişik süs eşyaları yapılır. Yanıcılık özelliği olmayan maddelerden bazıları yangın söndürücü üretiminde ve yanmayan elbise yapımı gibi alanlarda kullanılabilir.

CO2(g) + O2(g) → Tepkime vermez
Au(k) + O2(g) → Tepkime vermez

Bazı maddeler oda koşullarında oksijenle tepkimeye girmez. Örneğin, azot gazı normal koşullarda oksijenle yanmaz. Ancak çok yüksek sıcaklıklarda oksijenle tepkime vererek yanar. Diğer taraftan bazı maddelerin yanıcılığı çok yüksektir. Örneğin otomobil yakıtı olan benzinin buharı bile bir sigaranın ucundaki kor ile tutuşabilir. Yani benzin yanmaya karşı çok isteklidir.

Örnek:

Örnek:



Asit – Baz Tepkimeleri

Asitler suda H+ iyonu oluşturan bileşiklerdir. H2SO4, HNO3, HCI asitleri kuvvetli olarak sınıflandırılan asitlerden en çok bilinenlerdir. HCN, H2CO3, HF, H2S, H2PO4, CH3COOH asitleri de zayıf olarak sınıflandırılan asitlerden en çok bilinenlerdir.

Bazlar suda OH iyonu oluşturan bileşiklerdir. NaOH, KOH, LiOH ve Ba(OH)2 kuvvetli bazlardır. NHa ve X(OH)n şeklinde yazılan diğer bazlar ise zayıf bazlardır.

Asitler ve bazlar birbirleri ile tepkime verdikleri gibi bir çok maddeyi de aşındırma özelliğine sahiptirler. Bu tür olaylar sırasında gerçekleşen tepkimeleri ve denklemlerini inceleyelim…

Nötrleşme Tepkimeler

Asit ve bazların sulu çözeltileri karıştırıldığında gerçekleşen tepkimelere nötrleşme tepkimesi denir. Nötrleşme tepkimelerinde tuz ve su elde edilir. Asit çözeltisindeki H+ iyonu ile baz çözeltisindeki OH iyonu etkileşerek nötr bir bileşik olan suyu (H2O) oluşturur. Bu olaya nötralleşme tepkimesi adı verilir.

Çözeltide geri kalan asidin anyonu ve bazın katyonu birleşerek tuz oluşturur. Örneğin, NaOH bazı ve HNO3 asidi çözeltileri karıştırıldığında bazın katyonu Na+ ile asidin anyonu NO3 birleşerek NaNO3 tuzunu oluşturur. H+ ve OH iyonları nötrleşerek H2O oluşturur.



Metal – Asit Tepkimeleri

Soy metaller (Cu, Hg, Ag, Pt ve Au) dışındaki metallerin asitler ile tepkimesi sonucunda tuz ve H2 gazı oluşur.

Örnek:

Çözünme – Çökelme Tepkimeleri

Bir maddenin diğer bir madde içerisinde küçük parçacıklar hâlinde homojen olarak dağılmasına çözünme adı verilir. Çözeltilerin karıştırılmasında meydana gelen tepkime sırasında çözünmeyen bir katı oluşumunun gözlendiği tepkimelere çökelme tepkimesi denir. Çözünme – çökelme tepkimesi sonucunda oluşan katı maddelere çökelek ya da çökelti adı verilir.



Örnek:

Analiz ve Sentez Tepkimeleri

Analiz ayrıştırma, sentez ise birleştirme demektir.

Kimyasal Tepkime Türleri video 10. sınıf Kimya Adası

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
15 Haziran 2019 Cumartesi