Cümle Yorumlama


Kategoriler: 8. sınıf Türkçe, Cümlede Anlam, Türkçe

1. Cümlenin Konusu

Bir cümlede üzerinde durulan düşünce, olay ya da durum; 0 cümlenin konusudur. Cümlenin konusunu belirleyebilmek için “Bu cümlede ne anlatılıyor?” sorusu sorulur.

Örnekler



  • Toplumu bir bina olarak düşünürsek o binanın temeli ailedir.
    –> Bu cümlede “toplum” bir binaya benzetilmiş ve “aile”nin bu binanın temelini oluşturduğu dile getirilmiştir. Temelsiz bir binanın sağlam olmayacağı düşünülürse bu cümlede “aile”nin, “toplum”u oluşturmadaki önemi vurgulanmıştır. Dolayısıyla cümlenin konusu “ailenin önemi”dir.
  • Okumak, insanı hayata hazırladığı gibi onun kendini ifade edebilmesini ve olaylara geniş bir açıdan bakabilmesini sağlar.
    –> Bu cümlede “0kuma”nın insanı hayata hazırladığından, insanın kendini ifade edebilmesini ve olaylara geniş bir açıdan bakabilmesini sağladığından söz edilmektedir. O hâlde cümlenin konusu “okumanın insana sağladığı katkılar”dır.
  • Sevgi, en katı kalpleri yumuşatabilecek, bütün savaşları sonlandırabilecek kuvvetli bir iksirdir.
    –> Bu cümlede “sevgi”nin kalpleri yumuşatabileceğinden ve savaşları bitirebileceğinden söz edilmiş, sevgi bu yönüyle etkili bir iksire benzetilmiştir. Sevgi bu denli güçlü bir duygu olarak yansıtıldığına göre cümlenin konusu “sevginin gücü” olmalıdır.

2. Cümlenin Anafikri

Bir cümlede verilmek istenen ileti, o cümlenin ana fikrini oluşturur. Cümlenin ana fikri “Bu cümlede verilmek istenen ileti nedir?” sorusuyla bulunur.

Örnekler

  • Sesini çağların ötesine duyurmak isteyen şair, kendi toprağının pınarlarından beslenmelidir.
    –> Bu cümlede, eserlerinin kalıcı olmasını isteyen bir şairin kendi kültürel ögelerini konu edinmesi gerektiği vurgulanmıştır. O hâlde cümlenin ana fikri “Gelecekte unutulmak istemeyen şair, şiirlerinde kendi kültürünü ele almalıdır.” şeklinde belirlenebilir.
  • Üretmeden tüketen toplumlar, balığın tadını bilir ama balık tutmanın tadını bilmez.
    –> Bu cümlede tüketim toplumlarının, üretmenin tadına varamayacağı vurgulanmaktadır. Dolayısıyla cümlenin ana fikri “Tüketim toplumları, üretmenin verdiği mutluluğu yaşayamaz.” şeklinde belirlenebilir.

3. Cümleden Çıkarılabilecek Yargılar

Bir cümlenin ana ve yardımcı düşüncelerinden ulaşılabilen yargılardır.

Örnekler



  • Anadolu’daki küçük beyliklerden biri olan Osmanlılar, birçok beylik ve devletle savaşarak üç kıtaya hükmeden bir medeniyet hâline gelmiştir.
    –> Bu cümleden şu yargılar çıkarılabilir:
    * Anadolu’da birden çok beylik yaşamıştır. Osmanlılar, birçok savaş yapmıştır.
    * Osmanlılar, savaşarak üç kıtaya yayılmıştır.
    * Osmanlılar, beylikten medeniyete dönüşmüştür.
  • Pek çok türde eser veren sanatçının son kitabı, gençlik yıllarında yazdığı şiirlerden oluşuyor.
    –› Bu cümleden şu yargılar çıkarılabilir:
    * Sanatçı, şiir dışında bazı türlerde de eser vermiştir.
    * Sanatçı, daha önce de kitap yayımlamıştır.
    * Sanatçı, gençlik yıllarında şiir yazmıştır.
    * Sanatçının son kitabı şiir türündedir.

4. Cümleden Çıkarılamayacak Yargılar

Bir cümlenin ana ve yardımcı düşüncelerinden çıkarılamayacak yargılardır.

Örnekler

  • Ülkemizde yetiştirilen tarım ürünleri, Rusya ve Almanya başta olmak üzere pek çok ülkeye ihraç ediliyor.
    –> Bu cümleden şu yargılar çıkarılamaz:
    * Ülkemizde tarım modern araçlarla yapılmaktadır.
    * Ülkemizin tarım ihracatı Rusya ile Almanya’dan fazladır.
    * Ülkemizde bütün tarım ürünleri yetiştirilmektedir.
    * Ülkemizin ihracatı tarıma dayanmaktadır.
    * Rusya ve Almanya’da bazı tarım ürünleri yetiştirilmemektedir.
    * Ülkemizin tarımsal üretimi Rusya ve Almanya’dan fazladır.
    * Ülkemizde yetiştirilen tarım ürünleri sadece Avrupa ülkelerine satılmaktadır.
  • Anadolu’nun güneybatısında görülen alageyikler, bilinçsiz avlanma ve doğal alanların tahrip edilmesi nedeniyle yok olma tehlikesi yaşıyor.
    –› Bu cümleden şu yargılar çıkarılamaz:
    * Alageyikler Anadolu coğrafyasına özgü bir geyik türüdür.
    * Alageyiklerin nesli tükenmiştir.
    * Alageyiklerin avlanması yasak değildir.
    * Anadolu’da pek çok yabani hayvan yaşamaktadır.
    * Alageyikler henüz koruma altına alınmamıştır.

Örnek Soru: Fotoğraf çekebilen telefonlar, fotoğraf makinesi sektörüne büyük bir darbe vurdu.
Bu cümleden aşağıdaki yargılardan hangisi kesin olarak çıkarılabilir?
A) Telefonlar video çekimi yapabilmektedir.
B) Telefonlar fotoğraf makinelerinin tüm işlevlerini yerine getirebilmektedir.
C) Fotoğraf makineleri artık kullanılmamaktadır.
D) Fotoğraf çekebilen telefonlar, fotoğraf makinesi sektörünü olumsuz etkilemiştir.

Çözüm: Verilen cümlede fotoğraf çekebilen telefonların, fotoğraf makinesi sektörüne darbe vurduğu söylenerek sektörün olumsuz etkilendiği vurgulanmıştır. Dolayısıyla bu cümleden “D” seçeneğindeki yargı çıkarılabilir. Doğru cevap “D” seçeneğidir.

5. Örtülü Anlam



6. Cümle Tamamlama

7. Cümle Oluşturma

8. Düşüncenin Yönünü Değiştiren İfadeler



Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
13 Haziran 2020 Cumartesi