Kategoriler: 9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı, Roman, Türk Dili ve Edebiyatı
  • İsim olmadığı halde isim gibi kullanılan veya ismin yerini tutan sözcüklerdir.
  • Zamirler, isim gibi kullanıldıkları için isimlerin aldıkları ekleri alır.

1) Kişi (Şahıs) Zamirleri

  • Doğrudan doğruya tekil bir kişinin yerini tutan (ben-sen-0) veya çoğul kişinin yerini tutan (biz-siz-onlar) altı kişi zamiri bulunur.

2) Dönüşlülük Zamiri

  • Sadece “kendi” sözcüğü dönüşlülük zamiri olarak kullanılır.
  • Dönüşlülük zamiri, adı üzerinde eylemin kendisine dönmesini ifade eder.
  • “Kendi” dönüşlülük zamiri, öznenin yaptığı işi pekiştirme görevinde kullanılabilir.
  • Bu kumaşı sen kendin dik.
  • Bu soruyu biz kendimiz çözdük.
  • Tek taşımı ben kendim aldım.
  • “Kendi” dönüşlülük zamiri iyelik eki alarak kişi zamiri görevi üstlenebilir:

3) İşaret (Gösterme) Zamirleri

  • İsimlerin yerini işaret yoluyla tutan zamirlerdir.
  • Türkçede başlıca işaret zamirleri şunlardır: bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, bura, şura, ora, öteki, beriki, böylesi, şöylesi, öylesi. ..
  • “Bura”, “şura” ve “ora” sözcükleri yer anlamlı işaret zamirleridir.
  • “Böyle”, “şöyle” ve “öyle” tarz anlamlı işaret zamirleridir.
  • “Bu, şu, o” tekil; “bunlar, şunlar, onlar” çoğul işaret zamirleridir.

Uyarı: İşaret zamirleri, işaret sıfatlarıyla karıştırılabilir. İşaret zamirlerinin işaret sıfatlarından temel farkı, isim çekim eklerini almalarıdır. Ek almadan bir ismi belirttiği zaman işaret sıfatı olan “şu, bu, o, öteki, beriki” gibi sözcükler bir ismin yerini tuttuğu zaman veya isim çekim eklerinden birini aldığı zaman işaret zamiri olur.

Uyarı: İsim çekim eklerini aldığı halde sıfat olarak kullanılan sözcükler de vardır.
“Bana böylesi duygular nerden geliyor?” cümlesinde ‘böylesi’ sözcüğü çekim eki aldığı hâlde sıfat görevindedir.

Uyarı: “O” ve “onlar” zamirleri bir insan adının yerini karşılayacak şekilde kullanılırsa kişi zamiri, insan dışı bir varlığın yerini karşılayacak şekilde kullanılırsa işaret zamiri olur.

Uyarı: İşaret zamirleri, bazen bir cümlenin yerini tutabilecek şekilde kullanılabilir.
“Hâlâ beni seviyorsan bunu sen de biliyorsun.” cümlesinde “bunu” işaret zamiri “Hâlâ beni seviyorsun.” cümlesinin yerini tutmuştur.
İşaret zamirleri isim tamlamasında hem tamlayan hem de tamlanan olarak kullanılabilir.
“Şunun şurasında sınava ne kaldı ki!” cümlesinde “şunun” işaret zamiri tamlayan, “şurası” işaret zamiri ise tamlanandır.

4) Belgisiz Zamirler

  • Kişileri, varlık ve nesneleri kesinlik göstermeden belirten onların yerini karşılayan zamirlerdir.
  • Kimse, herkes, hepsi, hepimiz, hepiniz, hiçbiri, biri, tümü, başkası, bazıları, bazısı, falan, filan, cümlesi (hepsi), birçoğu, kimisi, kimleri sözcükleri belgisiz zamir olarak kullanılan zamirlerdir.

 

Uyarı: Bir cümlede geçen “kimi” sözcüğü “bazısı” anlamındaysa belgisiz zamir, soru anlamı taşıyorsa soru zamiri olur, ancak bir ismi belirtiyorsa belgisiz sıfat olur.

Uyarı: Belgisiz sıfatlar isim çekim eklerini aldıklarında çoğu zaman belgisiz zamire dönüşür. Belgisiz sözcük ismin yerini tutmuş ve çekim eki almışsa belgisiz zamir, bir ismi belirtirse belgisiz sıfat olur.

Uyarı: “Çok” sözcüğünün iyelik eki almış hali olan “çoğu” sözcüğü bir ismi belirtirse belgisiz sıfat, ismin yerine kullanılırsa belgisiz zamir olur.

5) Soru Zamirleri

  • İsmin yerini soru yoluyla tutan zamirlerdir.
  • Bazı soru zamirleri, soru sıfatlarına çekim eki getirilerek yapılır.
  • Soru zamiri olabilen sözcükler şunlardır.
  • Kaçı (kaçımız, kaçınız, kaçıncısı)
  • Kim (kimi, kime, kimde, kimden, kimin…)
  • Nere (neresi, nereyi, nereye, nerede, nereden…)
  • Hangisi (hangimiz, hanginiz, hangileri…)
  • Kaçı (kaçımız, kaçınız, kaçıncısı)
  • Ne (neye, neyi, nesi, neyin…)

Uyarı: “Neden” sözcüğü ‘niçin’ anlamındaysa soru zarfı olur fakat ismin yerini tutmuşsa soru zamiri olur.

Uyarı: “Ne” sözcüğü bir ismi belirtiyor ve ‘hangi’ anlamına geliyorsa soru sıfatı, bir ismin yerini tutuyorsa veya çekim eki almışsa soru zamiri, ‘niçin’ anlamındaysa soru zarfı olur.

6) İlgi Eki (İlgi Zamiri)

  • İlgi zamiri olarak “-ki” eki kullanılır.
  • “-ın” veya “-im” tamlayan eki sonra getirilir.
  • Belirtili isim tamlamalarında tamlananın yerini tutan ektir.

  • Türkçede üç farklı “ki” vardır.

İlgi eki olan -ki Ektir. Bitişik yazılır. İsmin yerini tutar. Genellikle “-ın” veya “-im” tamlayan ekinden sonra gelir.

Sıfatlaştıran -ki Ektir. Bitişik yazılır. Geldiği sözcüğü sıfat görevine sokar. Genellikle “-de” bulunma ekinden sonra gelir. Sıfatlaştıran -ki yer ve zaman bildiren sözcüklere gelir.

Bağlaç olan ki Sözcüktür. Ayrı yazılır. Sözcük ya da cümleleri bağlar. Genellikle yüklem ve özne görevli sözcüklerden sonra gelir.

Uyarı: İyelik ekleri yani tamlanan ekleri de çeşitli kitaplarda “iyelik zamiri” olarak adlandırılmaktadır. İyelik ekleri “Çekim Ekleri” bölümünde ayrıntılı olarak işlenecektir.




Liselere Giriş Sınavı (LGS)
6 Haziran 2021 Pazar

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
19 Haziran 2021 Cumartesi

Alan Yeterlilik Sınavı (AYT)
20 Haziran 2021 Pazar