Osmanlının Kalbi: Topkapı Sarayı 10. Sınıf


Kategoriler: 10. Sınıf Tarih, Sultan ve Osmanlı Merkez Teşkilatı 10. Sınıf, Tarih

Osmanlı Devleti’nde saray Türkiye Selçuklularında olduğu gibi, hem devletin idare merkezi hem de padişahın ikametgâhı olmuştur. Osmanlı Devleti’nde bilinen ilk saray Orhan Gazi tarafından Bursa’da yaptırılmıştır. I. Murat devrinde Edirne Sarayı, İstanbul’un Fethi’nden sonra bugünkü İstanbul Üniversitesinin bulunduğu bölgede Eski Saray olarak bilinen saray inşa edilmiştir. Topkapı Sarayı ise 1465-1478 yılları arasında Fatih Sultan Mehmet tarafından İstanbul’da bugün Sarayburnu denilen mevkide inşa ettirilmiştir. Topkapı Sarayı’na Fatih Sultan Mehmet döneminden sonra gelen birçok padişah çeşitli eklemeler yapmıştır. Divân-ı Hümayun toplantıları, cülus (tahta çıkma) töreni, elçilerin kabulü, bayramlaşma törenleri, şehzadelerin sünnet törenleri, vefat eden padişahların cenaze merasimleri sarayda yapılmıştır.

Birun

Sarayın dış bölümüdür. Adalet kasrı, hastane, mutfaklar, ahırlar, erzak odaları, odun ambarları, çalışanların koğuşları, kayıkhaneler, bostanlar, bahçeler, cirit oyunu ve ok atış talimleri için alanlar ve küçük meydanlar bu bölümdedir.

Enderun

Sarayın iç bölümüdür. Arz Odası ve Kutsal Emanetlerin de yer aldığı Hırka-i Saadet Dairesi başta olmak üzere Büyük ve Küçük odalar, Doğancı Koğuşu, Seferli Odası, Kiler Odası, Hazine Odası ve Has Oda Enderun bölümünde bulunurdu. Enderun, Osmanlı devlet sisteminin üst düzey ve nitelikli yöneticilerinin yetiştirildiği bir okuldur. Padişahın özel hizmetlerini gören devşirmeler burada eğitilmiştir. Enderun için özel olarak seçilen ve eğitilen gençlere Türkçe, Arapça, Farsça, matematik, tarih, edebiyat, müzik ve güzel sanatlar dersleri verilir; cirit ve ok atma, ata binme, kılıç kullanma ve güreş gibi sporlar öğretilirdi.

Harem

Padişah ve ailesinin bulunduğu bölümdür. Darussade dairesi, şehzade mektebi, padişah için yemek yapılan Kuşhane mutfağı, Kadın Efendiler Dairesi ve hazine bu bölümde yer alırdı. Harem aynı zamanda saray kadınlarının eğitim – öğretim gördüğü okul niteliğine sahiptir. Hanedan üyeleri ve darussaade ağası dışında hiç kimsenin giremediği, disiplin ve protokol kurallarının geçerli olduğu Haremde devşirme sistemi ile saraya alınan cariyeler; edebiyat, müzik, güzel sanatlar, el işleri, güzel konuşma, zarafet öğrenirlerdi.

Bilgi: Haremde yetişen cariyeler vezir, beylerbeyi, sancak beyi, gibi üst rütbeli devlet adamlarıyla evlendirilirlerdi. Bu sayede saray kültürü, şehir kültürüne katkı sağlamıştır.

Saray Görevlileri

Sarayın Birun kısmında padişaha ve devlete hizmet eden saray halkı denilen kişiler görev yapmıştır.

Divân-ı Hümâyun

Orhan Bey zamanında kurulan Divân-ı Hümâyun Osmanlı merkez teşkilatının en önemli kurumudur. Divân-ı Hümâyunda idari, hukuki, sosyal, askerî, ekonomik alanlarla ilgili her türlü konu görüşülüp tartışılır ve padişahın onayı ile karara bağlanırdı. Osmanlı Devleti’nde Divân-ı Hümâyun toplantıları Birun bölümündeki Kubbealtı denilen salonda yapılırdı.

Divân kararlarının şer’i hukuka uygun olup olmadığı konusunda fetva veren şeyhülislam ile Divân katiplerinin şefi olup nişancıya bağlı olarak çalışan reisülküttap Divân-ı Hümâyuna üye değildir.

Divân-ı Hümâyuna din, dil, ırk, cinsiyet farkı gözetmeksizin şikayetçi olan, haksızlığa uğrayan, yargı kararlarını beğenmeyen, idare edenlerin yönetiminden hoşnut olmayan herkes başvurabilirdi. Divân-ı Hümâyun; Türk İslam devletlerindeki Divân-ı Mezalimin yürüttüğü görevi de üstlenmiştir. Yerel mahkemelerde karara bağlanan davalara yapılan itirazlar Divân-ı Hümâyunda görüşülürdü. Bu yönüyle Divân-ı Hümâyun en yüksek mahkeme özelliğine de sahipti.

Bilgi: Divân-ı Hümâyun; günümüzde Danıştay, Yargıtay, Anayasa Mahkemesi, Bakanlar Kurulu gibi kurumların görevini yerine getiren önemli bir kuruldu. Divânda alınan kararlar Osmanlı hukukuna göre kanun sayılırdı.




Liselere Giriş Sınavı (LGS)
6 Haziran 2021 Pazar

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
19 Haziran 2021 Cumartesi

Alan Yeterlilik Sınavı (AYT)
20 Haziran 2021 Pazar