Maddelerde Genleşme 9.Sınıf Fizik
Testler ve Çalışma Kağıdı mı Lazım?
İstediğin konuyu yaz; MEB uyumlu çoktan seçmeli testler, konu özetleri ve çalışma kağıtları saniyeler içinde hazırlansın. Ücretsiz PDF indir!
Sıvılı termometrelerin yapımında, maddelerin sıcaklıkla genleşmelerinden yararlanıldığını söylemiştik. Isıtılan maddelerin genleşmesi basit deneylerle de gösterilebilir.

Şekil 1 deki düzenekte (Gravesande halkası) oda sıcaklığında halkadan geçebilen küre ısıtıldığında halkadan geçemez.
Şekil 2 deki cam kabın içindeki sıvı ısıtıldığında sıvı, cam kaptan daha çok genleştiğinden sıvı boruda yükselir.
Şekil 3 teki sistem ısıtıldığında balondaki gaz genleşir ve balon şişer. Bu olaylar ısıtılan katı, sıvı ve gazların genleştiğini gösterir.
Günlük yaşantıdan da maddelerin genleşmesi ile ilgili örnekler verilebilir.
- Elektrik telleri kışın gergindir. Yazın ısınır, genleşir ve sarkar.
- Araba tekerleklerine ve fıçılara geçirilecek demir çemberler önce ısıtılarak genleştirilir ve yerlerine konulduktan sonra soğutulur. Böylece çember tekerleği ya da fıçıyı daha büyük kuvvetle sıkıştırır.
- Buhar ve sıcak su boruları ileten boruların genleşmelerinden dolayı ara yerlere esnek ve kıvrımlı borular eklenir.
- Damları örtmek için kullanılan çinko levhaların dalgalı olması ve dört yanından çakılmamalarının nedeni de genleşmedir.
- Demir yolları ve demir köprüler yapılırken demirin genleşmesi dikkate alınır. Raylar döşenirken uç uca bitiştirilemez, aralarında uygun aralıklar bırakılır. Eğer raylar uç uca eklenseydi yazın uzayan raylarda bükülmeler olurdu.
- Binalarda, beton otobanlarda genleşme payları bırakılır.