Elektron Dizilimleri 11. Sınıf


Kategoriler: 11. Sınıf Kimya, Kimya, Modern Atom Teorisi

Bir atomun kimyasal özelliklerini, elektronik yapısını, manyetik özelliklerini ve yaptığı kimyasal bağ türünü elektron dizilimi beIirler. Tek elektron içeren atom veya iyonların elektron dizilimi yapılırken kurala ihtiyaç duyulmazken çok elektronlu atom veya iyonların elektron dizilimi yazılırken Pauli, Hund ve Aufbau kuralları dikkate alınır.



Pauli Dışlama İlkesi



Değerlik Kabuğu ve Değerlik Orbitali

Tüm elementlerin elektron dizilimi bir soygaz iç kabuğu ve dış kabuktan oluşur. Bir elementin elektron dizilimindeki en dış kabuğu değerlik kabuğu‘dur. Bu kabuktaki elektronlara değerlik elektronu, orbitallere ise değerlik orbitali denir. Bir element bileşik oluşumu sırasında değerlik elektronlarını (valans elektron) kullanılır.

Hund Kuralı

Eş enerjili orbitallere elektronlar mümkün olduğunca paralel spinle yerleşmelidir. Paralel spinin en fazla olduğu dizilim en kararlıdır. Bu şekilde elektron arası itme kuvveti en az olur ve atom daha kararlıdır. Bu şekilde elektronlar arası itme kuvveti en az olur. Atom daha kararlı hale gelir.



Aufbau Kuralı

Temel halde elektron öncelikle çekirdeğe en yakın düşük enerjili orbitallere yerleşir daha sonra elektron dizilimi orbitaldeki enerji artışına göre devam etmelidir.

Küresel Simetri

Örnek:



Uyarılma

Bir atom elektromanyetik ışın yardımıyla ya da ısıtılarak uyarılabilir. Temel hale (kararlı) göre yazılan elektron dizilimi atomun uyarılması ile değişebilir.

Elektron bulunması gereken orbitalden daha yüksek enerjili bir orbitale yerleşmiş ise uyarılmıştır. Uyarılmış atomdan elektron koparmak temel hale göre daha kolaydır.

Örnek:

Bilgi:

İyonlarda Elektron Dizilimi

Anyon ya da katyon halindeki iyonlarında elektron dizilimi yazılabilir. Atomun nötr haline göre iyon yükündeki her pozitif yük sayısı kadar elektron koparılır ve her negatif yük sayısı kadar elektron alınır. Anyonlarda iyon yükü değeri kadar elektron boş orbitale yerleşir.



Örnek:

Örnek:

Katyonlarda ise iyon yükü değeri kadar elektron atomdan koparılır. Elektronların koparılması en dış orbitalden gerçekleşir. Örneğin elektron dizilimi 45 3d 4p şeklinde olan bir atomdan sırasıyla elektron 4p, 4s ve 3d orbitalinden koparılır. Farklı atomların iyon hallerinin elektron dizilimi aynı olabilir. Bu durumdaki iyonlara birbirinin izoelektroniği denir. Özellikle katyonların elektron dizilimi yapılırken doğrudan elektron sayısına göre değil, proton sayısına göre dizilim yapılıp daha sonra elektronlar koparılır.

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
22 Haziran 2019 Cumartesi