Maden ve Enerji Kaynaklarına Ait Kullanımın Çevresel Etkileri 11. Sınıf


Kategoriler: 11. Sınıf Coğrafya, Coğrafya

Madencilik Faaliyetlerinin Çevresel Etkileri

  • Madenlerin çıkarılması ve işlenmesi sırasında doğal arazi yapısı değişmekte, toprağın verimli üst yapısı yok edilmektedir. Böylece ekolojik denge büyük oranda bozulmaktadır.
  • Maden çıkarma ve eleme işlemleri sonucunda ortaya çıkan atıklar toprağa karışarak hem toprağı hem su kaynaklarını kirletmektedir.
  • Maden ocaklarında yapılan patlamalar yer sarsıntılarına neden olup çevre üzerinde çeşitli olumsuzlukların ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
  • Maden ocakları açılırken ormanlar tahrip edildiğinden erozyon, sel ve taşkın gibi doğal afetlerin oluşmasına zemin hazırlamaktadır.

Enerji Kaynakları ve Çevresel Etkileri

Enerji Kaynakları

  • Yaşamın hemen hemen her alanında enerjiye ihtiyaç duyulur. Özellikle günümüzde hızla artan nüfus, şehirleşme ve sanayileşme enerji tüketiminin artmasına neden olmuştur. Bu nedenle tükenebilir enerji kaynakları sürekli azalmaktadır. Yapılan hesaplamalara göre petrol rezervlerinin 51 yıl, doğal gaz rezervlerinin 53 yıl, kömür rezervlerinin ise 114 yıl sonra tükeneceği öngörülmektedir.
  • Sanayileşmiş ülkelerde enerji tüketimi daha fazladır. Avrupa Kıtası, Kuzey Amerika ve Uzak Doğu Asya ülkelerinde enerji tüketimi oldukça fazladır.
  • Enerjinin herhangi bir değişim veya dönüşüme uğramamış hâline birincil enerji denir. Örneğin petrol, doğal gaz, kömür, nükleer, dalga ve Güneş gibi enerji kaynakları doğrudan kullanıldığında birincil enerji kaynaklarıdır. Birincil enerjinin dönüştürülmesiyle ortaya çıkan enerjiye ise ikincil enerji denir. Örneğin benzin, motorin, LPG ve elektrik ikincil enerji kaynaklarıdır.
  • Enerji kaynakları tükenebilir (yenilenemez) ve tükenmez (yenilenebilir) olmak üzere ikiye ayrılır.



Tükenebilir (Yenilenemez) Enerji Kaynakları

Tükenebilir enerji kaynakları; fosil kaynaklar (petrol, kömür, doğal gaz, kömür ve kaya gazı) ve nükleer enerji kaynakları (toryum, uranyum) şeklindedir.

Petrol

  • Çok eski zamanlardan beri bilinen genel olarak hidrojen ve karbondan oluşan günümüzün en önemli fosil yakıtları arasında yer alır.
  • Rafine edilmemiş sıvı hâldeki petrole ham petrol, gaz hâlindekine doğal gaz, katı hâlindekine ise yöresel kullanımlarına bağlı olarak asfalt, zift ve katran gibi isimler verilir.
  • Petrol; günümüzde ulaşım, elektrik enerjisi elde etme ve sanayide kullanılır. 2016 yılı itibariyle Dünya’da tüketilen enerjinin %33’ü petrolden sağlanmıştır.



Doğal Gaz

  • Günümüzde petrol ve kömürden sonra en çok kullanılan enerji kaynağı doğal gazdır. Renksiz, kokusuz ve hafif olan doğal gaz sıvılaştırılarak tankerlerle veya boru hatlarıyla taşınmaktadır.
  • Dünya doğal gaz rezervlerinin önemli kısmı Asya ve Kuzey Amerika’da bulunmaktadır. Orta Doğu, Rusya, Türkmenistan, Kazakistan ve Çin Dünya doğal gaz rezervlerinin yaklaşık %75’ine sahiptir.

Kömür

  • Sanayi Devrimi’nin başlamasında önemli bir yere sahip olan kömür, günümüzde en çok elektrik üretiminde kullanılmaktadır. Ayrıca demir – çelik sanayisinde ve ev ısınmasında da kullanılır.
  • Linyit kömürünün kalorisi düşük olduğundan daha çok termik santrallerde yakıt olarak kullanılır.
  • Dünya kömür rezervlerinin Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika kıtalarında toplandığı görülür, Ülke bazında bakıldığında ABD %27, Rusya Federasyonu %17, Çin %13, Avustralya %8 ve Almanya %4 oranında rezervlere sahiptir.

Nükleer Enerji

  • Nükleer enerji, atom çekirdeklerinin birleşmesi (füzyon) veya parçalanması (fizyon) şeklinde ortaya çıkan enerjidir. Bu şekilde ortaya çıkan enerji ısıya dönüştürülerek buhar, buharın da sıkıştırılmasıyla elektrik enerjisi elde edilir.
  • Nükleer enerjiyi elektrik enerjisine çeviren nükleer reaktörler uranyum ve toryum ile çalışır. Günümüzde nükleer enerji üretimi her geçen gün artmaktadır. Dünya üzerinde 2017 itibariyle 449 nükleer santral işletmede olup 60 tane de inşaat aşamasındadır.

Kaya Gazı



  • Kaya gazı silt ve kil gibi küçük boyutlu mineral parçacıklarının yer altında sıkışmasıyla oluşan bir çeşit fosil yakıttır.
  • Günümüzde artan enerji tüketiminde alternatif bir enerji kaynağı olarak görülen kaya gazı, 1981 yılında ABD’nin Teksas Eyaleti’nde ilk kaya gazı kuyusu açılmıştır.
  • Kaya gazı rezervi bakımından zengin ülkeler olarak Çin başta olmak üzere ABD, Arjantin, Brezilya, Polonya ve Kanada’dır.

Tükenebilir (Yenilenemez) Enerji Kaynaklarının Çevresel Etkileri

Tükenmez (Yenilenebilir) Enerji Kaynakları





Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
13 Haziran 2020 Cumartesi