Sindirim Sistemi 11. sınıf biyoloji


Kategoriler: 11. Sınıf Biyoloji, Biyoloji, İnsan Fizyolojisi

Büyük moleküllerin yapı taşlarına ayrıştırılarak hücre zarından geçebilecek kadar küçültülmesi işlemine sindirim denir. Sindirim olayı aşağıdaki gibi gruplandırılabilir.



  • Besinlerin enzim kullanılmadan sadece fiziksel olarak küçük parçalara ayrılması olayına mekanik (fiziksel) sindirim denir. Bu sindirim türünde, besinin kimyasal yapısı değişmezken sadece fiziksel değişim gerçekleşir. Örneğin, ağızda dişlerin lokmaları daha küçük parçalara ayırması.
  • Besin maddelerinin su ve enzimler yardımıyla yapı taşlarına (monomer) ayrışmasına ise kimyasal sindirim denir. Kimyasal sindirimde besinin hem fiziksel hem de kimyasal yapısı değişime uğrar. Kimyasal sindirim ile karbonhidratlar basit şekerlere(glikoz vb.), proteinler amino asitlere, yağlar yağ asidi ve gliserole parçalanır. Örneğin, nişastanın enzimlerle en küçük yapı taşı olan glikoz moleküllerine dönüşmesi.

Bilgi: Mekanik sindirimin amacı, besinlerin dış yüzeyini büyüterek kimyasal sindirimde görevli olan enzimlerin etkinliğini artırmaktır.

Kimyasal sindirim, gerçekleştiği yere göre hücre içi ve hücre dışı olmak üzere ikiye ayrılır.

  • Hücre dışı sindirim: Hücrenin dış ortama enzim salgılamasıyla gerçekleşir. Sindirim sonucu oluşan monomer yapılı besinler difüzyon ve aktif taşımaya hücre içine alınır. Saprofit bakteri mantarlarda, böcekçil bitkilerde ve omurgalı hayvanlarda görülür.

  • Hücre içi sindirim: Fagositoz ve pinositoz yoluyla hücreye alınan besinlerin lizozom enzimleriyle parçalanmasıdır. Amip, öglena gibi tek hücrelilerde ve akyuvar hücrelerinde görülür.

İnsanda Sindirim Sistemi

İnsanda sindirim sistemi, sindirim olaylarının gerçekleştiği sindirim organları ve sindirime yardımcı organlardan oluşur.

Sindirim Organları

Ağız




Yutak

Yemek Borusu



Sindirime Yardımcı Organlar

Tükürük Bezleri



Pankreas

Karaciğer

Vücuttaki birçok sistemle doğrudan veya dolaylı olarak ilişkisi bulunan karaciğer karın boşluğunun sağ üst kısmında diyaframın altında yer alır. Sağ ve sol almak üzere iki loptan oluşur. Her lop daha küçük lopçuklardan meydana gelir. Sağ lobun alt yüzeyinde safra kesesi (öd kesesi) bulunur. Karaciğere iki ayrı kaynaktan kan gelir. Bunlardan biri kalpten gelen karaciğer atardamarı diğeri dalak ve sindirim kanalından gelen kapı toplardamarıdır. Götürenler ise karaciğer toplardamarı ve safra kanalıdır.

Safra Kesesi

Karaciğerin sağ Iobunun altında bulunan, kaslı bir yapıdır. Karaciğerde üretilen safra sıvısını depolar. Safra; su. iyonlar, safra tuzları, kolesterol ve bilirubin gibi safra pigmentleri vardır. Safra kesesinde depolanan safra, koledok kanalıyla onikiparmak bağırsağına dökülür.

Safra sıvısının görevleri şunlardır:

  • Yağların mekanik sindirimini sağlar.
  • Mideden ince bağırsağa geçen asidik kimusun nötrleştirilmesinde eîkilidir.
  • Yağda çözünen vitaminlerin emilmesini kolaylaştırır.
  • Antiseprik özelliğinden dolayı bağırsaklarda kokuşmayı önler.
  • Dışkıya renk verir.

Besinlerin Kimyasal Sindirimi



Sindirimin Hormonal Kontrolü

Mide ve ince bağırsakta kimyasal sindirim olaylarının koordineli bir biçimde gerçekleşebilmesi için sinirsel ve hormonal kontrol mekanizması görev yapar. Bu mekanizmada gastrin, enterogastrin, sekretin ve kolesistokinin hormonları görev yapar.

  • Yemek borusunda besinlerin ilerlemesi mide bezleri için bir uyarı oluşturur.
  • Bu uyarı sonucu mide bezlerinden kana salgılanan gastrin hormonu yine mide bezlerini uyararak pepsinojen ve HCl salgılatır.
  • Midedeki kimusun onikiparmak bağırsağına geçmesi ince bağırsak bezlerini uyarır.
  • İnce bağırsak bezlerinden salgılanan hormonlar pankreas ve safra kesesini özsularını salgılamaları için uyarır.

Besinlerin Emilimi

  • Vücuda alınan besinlerin bir kısmı sindirilerek emilirken bir kısmı da doğrudan emilir. Emilimin büyük kısmı bağırsaklarda gerçekleşir. Bunun yanısıra ağız ve mide emilimin yapıldığı diğer organlardır.
  • Su, glikoz, amino asit. mineraller ve suda eriyen vitaminler ince bağırsak epitel hücrelerine emilir ve kılcal kan damarlarına geçerek kan dolaşımı ile kalbe taşınır.
  • Gliserol, yağ asitleri ve yağda eriyen vitaminler ince bağırsak epitel hücrelerine emilir. Epitel hücrelerinde yağ asitleri gliserolle birleşir ve yağ oluşturur. Oluşan yağlar kolesterol ve özel proteinlerle sarılarak şilomikrona dönüşür. Şilomikron lenf kılcalına geçerek taşınır.

Sindirim Sistemi Rahatsızlıkları

Gastrit, sigara, alkol, stres gibi etkenlere bağlı olarak mide mukozasındaki yıpranma ve zarar görme durumudur.

Ülser, mide ve onikiparmak bağırsağının iç yüzeyinde yara oluşması durumudur. Ülser oluşumunda en önemli faktörler asit salgısının artması, Helicobacter pylori bakterisinin neden olduğu enfeksiyon, mukoza salgısının yetersiz olması, genetik faktörler ve strestir.

Kabızlık, kalın bağırsakların peristaltik hareketlerinin yavaşlaması sonucu ortaya çıkar. Bol su içmek ve lifli gıdalarla beslenmek bu hastalığın çaresidir.

İshal, bağırsaklardaki dışkının içindeki suyun ve elektrolitlerin emilimlerinin normalden daha yavaş olmasından dolayı dışkının fazla sulu olarak atılmasıdır.

Aftlar ve ağız mantarları, yanak ve dudakların iç yüzeyinde, dilde, diş etlerinde ve yumuşak damakta oluşan küçük, ağrılı ve beyaz renkli yaralardır.

Laktoz hassasiyeti, yetişkin bireyde yeterince laktaz enzimi üretilememesine bağlı olarak ortaya çıkar. Günümüzde laktoz hassasiyetine sahip insanların süt içebilmesi için piyasada satılan içine laktaz enzimi ilave edilmiş süt veya içerisinden laktozun ayrıldığı laktozsuz süt tercih edilmelidir.

Sindirim Sistemi – Giriş video 11. sınıf Hocalara Geldik

Sindirim Sistemi – Mide, İnce Bağırsak ve Kalın Bağırsak video 11. sınıf Hocalara Geldik



Sindirim Sistemi – Sindirime Yardımcı Organlar video 11. sınıf Hocalara Geldik

Sindirim Sistemi – Besinlerin Kimyasal Sindirimi video 11. sınıf Hocalara Geldik

Sindirim Sistemi Rahatsızlıkları video 11. sınıf Hocalara Geldik

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
20 Haziran 2020 Cumartesi