Mitoz ve Eşeysiz Üreme 10. Sınıf


Kategoriler: 10. Sınıf Biyoloji, Biyoloji, Hücre Bölünmeleri

Bir hücrenin çoğalması ikiye bölünme şeklinde gerçekleşir. Çok hücreli canlılarda hücre bölünmesi; yıpranan ve zedelenen kısımların onarılmasını, ölen hücrelerin yerine yenilerinin yapılmasını, doku, organ ve sistemlerin büyüyüp gelişmesini ve eşeysiz üremeyi sağlar. Tek hücreli canlılarda ise, bölünme sadece çoğalmayı sağlar.



Bir hücrenin bölünme hızı, bulunduğu canlıya ve doku çeşidine göre değişebilir. Örneğin, insan embriyosunun hücreleri ve bakteriler yirmi dakikada bir bölünebildiği halde, gelişmesini tamamlamış sinir hücreleri, çizgili kas hücreleri ve kandaki olgun alyuvar hücreleri bölünemez. Bir hücrenin bölünmesi sonucu oluşan yeni hücreler, başlangıçtaki hücreye göre daha küçüktür. Bu hücreler, ancak belirli bir büyüklüğe ulaştıktan sonra tekrar bölünebilir. Bir hücrenin bölünmesi için çekirdek ile sitoplazma arasında belirli bir oranın oluşması gerekir.

Hücre büyüdükçe, sitoplazma çekirdek ve hücre zarı arasındaki oranlar değişir. Sitoplazmanın hacmi (r3) oranında artarken, yüzey (hücre zarı) yarıçapın karesi (r2) oranında artar. Bir süre sonra, aradaki fark iyice açılınca, hücre zarı sitoplazmanın ihtiyacını karşılayamaz hale gelir. Bu durumdaki hücreler, hacmini küçültmek veya yüzey oranını artırmak amacıyla bölünür.

Konu başlıkları aşağıda verilmiştir. Öğrenmek istediğiniz konu başlığına tıklayarak konu anlatımı sayfasına gidebilirsiniz.

Hücreler Neden Bölünür?


Hücre Döngüsü ve Mitoz


Eşeysiz Üreme ve Çeşitleri


Hepimiz doğduk, büyüdük, geliştik ve bugünlere geldik, Bebekliğimizden bu durumumuza gelen kadar vücut hücrelerimiz mitoz bölünme geçirdi ve hücre sayımız arttı. Dişi bireyde mayozla oluşan yumurta, erkek bireyde mayozla oluşan spermle döllenir ve sonuçta zigot oluşur. Bu zigot anne rahminde mitoz bölünmelerle embriyonik gelişimi ile fetüse dönüşür. Yaklaşık 9 ay 10 günlük sürecin sonunda bebek doğum olayı ile dünyaya gözlerini açar. Doğumumuzdan sonraki mitoz bölünmelerle büyür ve gelişiriz.

Canlıları cansızlardan ayıran en önemli özelliklerden birisi, kendilerine benzer bireyler oluşturma yeteneğine sahip olmalarıdır. Böylece kediden yine bir kedi, insandan da insan meydana gelir. Canlılığın devamı hücre bölünmesine bağlıdır. Vücudumuzdaki her hücre, daha önce var olan bir hücrenin bölünmesiyle oluşturulmuştur. Prokaryot ve ökaryot hücreler, sahip oldukları genetik bilgiyi bölünerek nakledebilirler. Prokaryotik bir hücrenin bölünmesi, organizmanın çoğalmasını sağlar. Benzer durum, tek hücreli ökaryot hücreler için de geçerlidir. O halde hücre bölünmesi tek hücreli canlılarda organizmanın çoğalmasını (üremeyi) sağlamaktadır.

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
15 Haziran 2019 Cumartesi