Dengeyi Etkileyen Faktörler 11. sınıf kimya


Kategoriler: 11. Sınıf Kimya, Kimya

Denge durumunda olan bir tepkimenin sıcaklık, basınç, hacim ve madde ilavesi gibi etkiler ile denge durumu bozulabilir. Dengenin bozulacağı yönü Le Chatelier ilkesi ile tespit edebiliriz.



Le Chatelier İlkesi: Denge halindeki bir sisteme dışarıdan dengeyi bozucu bir etki yapılırsa sistem yapılan etkiyi azaltacak yönde hareket eder.

1. Derişim Etkisi

Denge anında olan bir tepkimeye tepkimede bulunan herhangi bir maddeden ilave edildiğinde (saf katı ve sıvı maddeler haricinde) denge durumundaki derişim miktarları değişecektir. Bu şekilde denge durumu bozulur. Le Chatelier ilkesine göre yeniden dengeye gelmek isteyen tepkime yapılan etkiyi en aza düşürecek şekilde ürünler ya da girenler yönünde ilerler.

a. X2 gazı ilavesi: Dengede olan sisteme sabit sıcaklıkta X2 gazı ilave edildiğinde X2 derişimi aniden artar. Sistem bu etkiyi azaltmak üzere ürünler yönüne kayar. Zamanla X2 ve Y2 derişimi azalırken XY’nin derişimi ise artar. Ancak ilave edilen miktar baskın olduğundan başlangıca göre X2 derişimi artmış olur. Y2 derişimi azalır ve XY’nin derişimi artar.



b. XY gazı ilavesi: Dengede olan sisteme sabit sıcaklıkta XY gazı ilave edildiğinde XY derişimi aniden artar. Sistem bu etkiyi azaltmak üzere girenler yönüne kayar. Zamanla X2, Y2 ve XY’nin derişimi artar. Başlangıca göre X2, Y2 ve XY’nin derişimi artar.

c. Y2 çekilmesi: Dengede olan sistemden ortamdan sabit sıcaklıkta Y2 gazı çekildiğinde Y2 derişimi aniden azalır. Sistem bu etkiyi azaltmak üzere girenler yönüne kayar. Zamanla X2 ve Y2 derişimi artarken XY’nin derişimi azalır, Ancak çekilen miktar baskın olduğundan başlangıca göre Y2 ve XY’nin derişimi azalırken X2 artmış olur.

2. Sıcaklık Etkisi

Bir tepkimenin gerçekleştiği ortamda ortam sıcaklığı denge durumunu bozabilir. Sıcaklık etkisi denge tepkimesinin ileri yönde endotermik veya ekzotermik olmasına göre farklı etkiler yaratabilir. Sıcaklık her iki yöndeki hız sabitini değiştirebileceğinden Kc denge sabitine de etki eder.



Bilgi: Görüldüğü gibi sıcaklık etkisi denge durumunu bozduğu gibi Ki ve Kg hız sabitlerine ve Kc denge sabitine de etki etmektedir. Endotermik tepkimelerde sıcaklık artışı Kc değerini arttırırken ekzotermik tepkimelerde ise Kc değerini azaltmaktadır.

Örnek:

Örnek:

3. Hacim Etkisi

Hacim etkisi tepkimede ürün ve reaktiflerin katsayılarına bağlı olarak farklı etkilerde bulunabilir.



a. Ürün katsayılarının büyük olduğu tepkimeler de kap hacmi artarsa tüm maddelerin derişimleri ve gaz halde olanların kısmi basınçları aniden azalır (saf katı ve sıvılar hariç) Tepkime yeniden dengeye gelebilmek için azalan derişim ve kısmi basınç değerlerini arttırmak üzere gaz fazındaki katsayının büyük olduğu (ürünler) tarafa kayar.

b. Giren katsayılarının büyük olduğu tepkimeler de kap hacmi artarsa tüm maddelerin derişimleri ve gaz halde olanların kısmi basınçları aniden azalır (saf katı ve sıvılar hariç). Tepkime yeniden dengeye gelebilmek için azalan derişim ve kısmi basınç değerlerini arttırmak üzere gaz fazındaki katsayının büyük olduğu (girenler) tarafına kayar.

c. Giren ve ürünlerin katsayılarının eşit olduğu tepkimeler de kap hacmi artarsa tüm maddelerin derişimleri ve gaz halde olanların kısmi basınçları aniden azalır (saf katı ve sıvılar hariç). Ancak denge durumu bozulmaz. Ancak başlangıca göre derişim ve kısmi basınç azalır.

Dengeyi Etkileyen Faktörler Soruları ve Çözümleri

Kimyasal Dengeye Etki Eden Faktörler 1. Bölüm kimya İsabet Akademi

Kimyasal Dengeye Etki Eden Faktörler 2. Bölüm kimya İsabet Akademi



Kimyasal Dengeye Etki Eden Faktörler 3. Bölüm kimya İsabet Akademi

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
15 Haziran 2019 Cumartesi