Çözelti Derişimleri 10. Sınıf


Kategoriler: 10. sınıf Kimya, Kimya

Çözeltiler hazırlanırken çözücüde farklı oranlarda çözünen madde çözülebilir. Çözeltilerdeki çözünen madde oranları ise derişik ve seyreltik olarak veya derişim birimleri ile farklı şekillerde ifade edilir.

Derişik ve Seyreltik Çözeltiler

Çözeltiler içinde çözünmüş madde oranına göre, derişik ve seyreltik olmak üzere iki gruba ayrılır.



  • Aynı çözücü ve çözünen maddelerden oluşmuş iki çözelti örneğinden birim hacimde çözünen madde miktarı fazla olan çözeltilere derişik çözelti denir.
  • Birim hacimde çözünen madde miktarı az olan çözeltiler ise seyreltik çözelti olarak adlandırılır.

Derişik ve seyreltik kavramları görecelidir. Yani bir çözelti karşılaştırıldığı diğer çözeltiye göre derişik veya seyreltik olabilir. Örneğin, iki kaşık şeker çözülmüş bir bardak çay, bir kaşık şeker çözülmüş bir bardak çaya göre derişiktir. Ancak üç kaşık şeker çözülmüş bir bardak çaya göre ise seyreltiktir.

Yüzde Derişim

Derişim (konsantrasyon) bir maddenin çözeltildeki oranını ifade eden sayısal değerdir. Bu değeri belirtmek için farklı derişim birimleri kullanılır. Yüzde derişim,

Kütlece Yüzde Derişim (% Cm/m)

Bir çözeltinin 100 gramında çözünmüş olan maddenin gram cinsinden değerine kütlece yüzde derişim denir. Kütlece yüzde derişim %Cm/m ile gösterilir. Örneğin 70 g su ve 30 gram şeker ile hazırlanan çözeltinin kütlesi 100 gramdır. Bu 100 gram çözeltide 30 gram şeker çözündüğünden şekerin kütlece yüzde derişimi % 30 dur.

Bir çözeltinin kütlece yüzde derişimi,

eşitliği ile hesaplanır.

Çözeltinin kütlesi, çözücünün kütlesi ile çözünen madde veya maddelerin kütleleri toplamıdır.

mçözelti = mçözücü + mçözünen



Örnek

Bilgi: Bir çözeltiye çözücü ekleyerek çözünen maddenin derişiminin azaltılmasına seyreltme denir. Bir çözeltideki çözücü miktarının azaltılarak çözünen maddenin derişiminin artırılmasına deriştirme adı verilir.

Örnek

Örnek

Hacimce Yüzde Derişim (% Cv/v)

Sıvıların ya da gazların oluşturduğu karışımlarda derişimi belirtmek için hacimce yüzde derişim kullanılır. Bir çözeltinin hacimce 100 biriminde çözünmüş olan maddenin aynı hacim biriminden değerine hacimce yüzde derişim denir. Hacimce yüzde derişim %Cv/v ile gösterilir. Örneğin 80 mL su ve 20 mL etil alkol kullanılarak hazırlanan bir kolonya çözeltisinin hacmi 100 mL dir. Bu 100 mL çözeltide 20 mL etil alkol bulunduğundan etil alkolün hacimce yüzde derişimi % 20 dir.

Bir çözeltinin hacimce yüzde derişimi,

eşitliği ile hesaplanır.

Örnek

Kütle/Hacim Yüzdesi (% Cm/v)

Genellikle sıvı – katı çözeltilerinde derişimi belirtmek için bu derişim birimi kullanılır. Bir çözeltinin hacimce 100 biriminde çözünmüş olan maddenin kütlesinin değerine kütle/hacim yüzdesi denir ve %Cm/v ile gösterilir. Örneğin, su ve 20 g tuz ile hazırlanan 100 mL çözeltide, tuzun kütle/hacim yüzdesi % 20 dir.



Bir çözeltinin kütle/hacim yüzdesi,

eşitliği ile hesaplanır.

Örnek

Milyonda Bir Kısım (ppm)

Bu derişim birimi, genellikle karışımdaki çözünen madde miktarının çok az olduğu durumlarda kullanılır.  Milyonda bir kısım, çözünen maddenin çözeltinin 1 000 000 (106) biriminde kaç birim bulunduğunu ifade eder ve ppm ile gösterilir. Örneğin. bir havuz suyunun 1 000 000 gramında 3 g Cl varsa, Cl derişimi 3 ppm dir. ppm derişimi suların bileşimlerini belirtmede ve havadaki kirlilik yapan maddelerin derişimlerini belirtmede kullanılır.

Günlük hayatta karşılaştığımız birçok karışımın üzerinde içerdiği maddelerin derişimleri belirtilir. Çikolata, bisküvi, meyve suyu, gazoz ve reçel gibi hazır gıdalarda hangi maddelerin bulunduğu genellikle yüzde derişim olarak yani 100 birimindeki miktarları verilir. Hastalıklar için kullanılan serum fizyolojik çözeltisi Kütlece %0,9 NaCl çözeltisidir.

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
20 Haziran 2020 Cumartesi