Varlıklara Verilişlerine Göre İsimler


Kategoriler: Türkçe

1. Özel İsim

Tek bir kişiyi, belli bir düşünceyi, varlığı ya da nesneyi gösteren sözcüklere “özel ad” adı verilir.



Özel isimler, eşi ve tam bir benzeri bulunmayan varlıkları karşılar.

  • İnsan isimleri ve soyadları
    Necip Fazıl Kısakürek, Yaşar Kemal
  • Dil, ulus, yurt, devlet isimleri
    Türkçe, Türkiye, İspanyol.
  • Hayvanlara verilen isimler
    Tekir, Pamuk, Minnoş
  • Unvan (şan) isimleri
    Uzun Hasan,İnce Memed
  • “Gazete, dergi, kitap isimleri
    Varlık, Hürriyet, Suç ve Ceza
  • Kurum, kuruluş, dernek isimleri
    Türk Dil Kurumu
  • İl, ilçe, köy, mahalle vb simleri
    Elazığ, Üsküdar, Van
  • Gezegen ve yıldız isimleri
    venüs, Jüpiter, Güneş
  • Dağ, ova, göl vb. isimleri
    Ağrı Dağı, Çukurova…
  • Din, mezhep, tarikat isimleri
    İslamiyet, Hanefilik

“Ay, Dünya, Güneş” isimleri coğrafyayla ilgili yani terim anlamında kullanılırsa özel isim; günlük hayatla ilgili kullanılırsa tür ismi olur.

– Dünya, Güneş’in yörüngesinden sapmaz. (Özel isim)

– Çocuklar, güneşe aldırmadan uçurtma uçurdular. (Iür ismi)

2. Tür (Cins) isimleri

Aynı türden varlıkların tümünü anlatan, bir türün herhangi bir ögesini gösteren ya da bir soyutlamayı belirten sözcüklere “tür ismi” denir.

Tür isimleri, bir genelleme içerir.

Özel isimlerin dışındaki isimler tür ismidir.



Tür isimleri, doğadaki çeşitli varlıkları, nesneleri, soyut kavramları belirtir.

Başlıca tür isimleri şunlardır:

  • Akrabalık isimleri
    Teyze, hala, dayı, baba
  • Organ isimleri
    El, ayak, ağız, göz
  • Hayvan ve bitki isimleri
    Köpek, kedi, ağaç, çiçek
  • Araç isimleri
    Masa, Çekiç, balta, kelem
  • Eşya isimleri
    Televizyon, radyo, dolap.

Tür ismi, tek bir varlığı karşıladığı gibi türünün bütün bireylerini kapsayacak şekilde de kullanılabilir, yani tür isimleri “genel anlam” taşıyabilir.

Gül, sevginin sembolüdür.

Şiir, duyguların termanıdır.

Hikaye, yeni yaşamlar sunar.

Tür isimleri, özel isim olarak da kullanılabilir, bu sebeple özel isimlerin tür isimlerinden geldiği ileri sürülür. Özel isim olarak kullanılan tür isimleri artık ”özel isim” olur. Yıldız, Sevgi, Saadet, Toprak, Kaya, Gündüz, Emel…

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
20 Haziran 2020 Cumartesi