Türkiye’deki Şehirlerin Fonksiyonları 11. Sınıf


Kategoriler: Coğrafya

Kent:



İçinde yaşayan insanların hemen hemen bütün ihtiyaçlarını karşılayabildiği, fonksiyon özelliklerine sahip 10 binden fazla nüfusu barındıran çeşitli ekonomik etkinliklerin geliştiği yerleşim birimidir.

Cumhuriyetin ilk yıllarında nüfusun % 80’e yakını köylerde otururken günümüzde % 20 civarında kırsal kesimde yaşamaktadır. Ülkemizde kentleşme; sanayi ve ticaret faaliyetinin geliştiği, ulaşım olanakları yönünden çeşitlilik gösteren bölgelerde hızlıdır.

Kentleşme oranının en yüksek olduğu bölge Marmara, en az olduğu bölge Karadeniz’dir.

Ülkemizde şehirleşmenin hızlı bir şekilde artmasında iç göçlerin etkisi fazladır. Kentleşme sorununun fazla olduğu yerlerde gecekondulaşma ve altyapı sorunları ortaya çıkmıştır.

Türkiye’de Kent Yerleşmelerinin Başlıca Özellikleri



  • Sürekli yerleşmelerdir, nüfus miktarı fazladır.
  • Mesken çok katlıdır.
  • Sanayi ve ticaret gelişmiştir.
  • Hizmet sektörü gelişmiştir.
  • Geniş alanlara yayılış gösterir.
  • Eğitim ve kültürel imkânlar fazladır.

Sakin şehirler = Citaslow

İtalya’da 1999 yılında başlayan sakin kent anlayışı günümüzde 30 ülkeye yayılmış durumdadır. Sakin şehirlerin en belirgin özelliği şehrin değerlerine, esnafına ve halkına sahip çıkması bunu gelecek nesillerle paylaşmasıdır. Sakin kentler doğa ile uyumlu, çevre ile sürdürülebilir anlayış çerçevesinde karakter kazanan yerlerdir.

Türkiye’deki sakin şehirler şunlardır:

  • Seferihisar / İzmir – Türkiye’nin ilk sakin şehridir.
  • Perşembe / Ordu
  • Yalvaç / Isparta
  • Taraklı / Sakarya
  • Gökçeada / Çanakkale
  • Vize / Kırlareli
  • Akyaka / Muğla
  • Yenipazar/ Aydın
  • Halfeti / Şanlıurfa
  • Şavşat / Artvin
  • Göynük / Bolu
  • Gerze / Sinop

Fonksiyonlarına Göre Şehirler

A) Ekonomik fonksiyonlarına göre şehirler

1. Tarım Şehirleri: Tarım kentlerinin kurulup gelişmesinde halkın temel geçim kaynağı olan tarımsal faaliyetler etkilidir. Giresun, Bafra, Erbaa, Ödemiş, Kadirli, Ceyhan, Akşehir, Aksaray, Kırşehir, Nevşehir gibi kentler bu şehirlere örnek olarak verilebilir.



2. Liman Şehirleri: Deniz kenarında kurulan ihracat ve ithalat ürünlerinin pazarlandığı şehirlerdir. Bir liman hinterlandı (art bölge) ne kadar genişse o liman da o kadar gelişmiştir.

3. Ticaret Şehirleri: İç ve dış ticaretin geliştiği kentlerdir. Ulaşım olanakları gelişmiştir. Genellikle bu şehirler ulaşım yolları üzerinde bulunur. Afyonkarahisar, İzmir, Manisa, Aydın, Kayseri, Gaziantep, Diyarbakır, Eskişehir bu kentlere örnek olarak verilebilir.

4. Sanayi Şehirleri: Sanayi faaliyetlerinin geliştiği yoğunlaştığı alanlardır. Çok fazla göç alır. Nüfusun büyük bir bölümü sanayi kolunda çalışır. İstanbul, İzmit, Adapazarı, Bursa, İzmir, Adana, Batman, Karabük, Seydişehir, Karadeniz Ereğli’si bu tür şehirlerdendir.

5. Turizm Şehirleri: Halkın önemli geçim kaynağının turizm olduğu şehirlerdir. Fethiye, Bodrum, Marmaris, Aydın, İzmir, Antalya örnek verilebilir.

B) Sosyal yapı  özelliklerine göre şehirler

1) İdari, Hizmet, Askeri ve Kültürel Şehirler:

İdari Şehirler: Başkent ya da genel müdürlüklerin bulunduğu şehirlerdir. Örneğin, Ankara‘dır.



Hizmet Şehirleri: Sigortacılık, bankacılık ve sağlık merkezleridir. Örneğin, İstanbul‘dur.

Askeri Şehirler: Askeri birliklerin bulunduğu şehirlerdir. Sarıkamış, Erzurum, Erzincan, Konya, Malatya örnektir.

Kültürel Şehirler: Okul, üniversite kütüphanelerin bulunduğu şehirlerdir. Örneğin İzmir, Eskişehir kültürel (eğitim) şehirlerdir. Bunun yanı sıra ülkemizde tarihi ve kültürel varlıklara bağlı şehirlerimiz de bulunmaktadır. İstanbul, Bursa gibi.

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
22 Haziran 2019 Cumartesi