Türkiye’de Nüfusun Dağılışı 10. sınıf


Kategoriler: 10. Sınıf Coğrafya, Beşeri Sistemler 10. Sınıf, Coğrafya

Türkiye’nin her yerinde nüfusun dağılışı düzenli değildir. Bazı yerlerde nüfusun yoğunluğu fazlayken, bazı yerlerde azdır.

Türkiye’de Nüfusun Dağılışını Etkileyen Faktörler

Doğal Faktörler

Yer Şekilleri: Türkiye’de arazi yönüyle yerleşme için en uygun yerler ovalardır. Özellikle kıyı ovalarımızda, tarım ve sanayi faaliyetleri nedeniyle yerleşmeler yoğunlaşmıştır. İç bölgelerimizde de bazı akarsu kıyılarındaki ovalarda, tektonik çukurluklarda ve platolarda yerleşmeler yaygındır.

Türkiye’de arazinin yaklaşık % 63’ü dağlık alanlardan oluşur. Eğim derecesinin fazla ve engebenin hâkim olduğu dağlık alanlarda ulaşımın gelişememesi, araziden faydalanmayı sınırlayan önemli faktörlerdendir. Ayrıca Toroslar gibi karstik arazilerin yaygın olduğu dağlık alanların yer üstü suları yönüyle fakir olması, buralarda nüfus yoğunluğunu azaltmıştır.

Dağların uzanış biçimi de nüfusun ve yerleşmenin dağılışında belirleyici olmuştur. Akdeniz ve özellikle de Karadeniz kıyılarımızda dağların kıyıya paralel olarak uzanması, nüfusun daha çok kıyı şeridinde toplanmasına neden olmuştur. Buna karşılık Ege kıyılarında dağların kıyıya dik olarak uzanması, nüfusun ve yerleşmelerin kıyıdan iç kesimlere kadar dağlar arasındaki çöküntü ovalarında toplanmasına olanak sağlamıştır.

Türkiye arazisi engebeli olduğu kadar yüksekliği de fazla olan bir özelliğe sahiptir. Bu nedenle Doğu Anadolu gibi bölgelerimizde yükseltinin fazla olması yerleşmeyi sınırlandırmıştır.

“Not: Türkiye’de, doğu – batı doğrultulu dağlık alanlardaki bazı kırsal yerleşmeler, genellikle dağların güneşlenme ve sıcaklık yönüyle daha avantajlı olan güney yamaçlarında kurulmuştur.

İklim: Kıyı bölgelerimizde sıcaklık ve yağış koşullarının özellikle tarım faaliyetleri için uygun olması, nüfusumuzun büyük bölümünün kıyılarda toplanmasında etkili olmuştur. Doğu Anadolu gibi iç bölgelerimizde ise nüfuslanmanın az olmasının önemli nedenlerinden biri de iklimin çok sert olmasıdır.

Su Kaynakları: İnsan hayatı için su vazgeçilmez bir unsurdur. Bu nedenle Türkiye’de de içme suyu ihtiyacı, tarım ve sanayide suya ihtiyaç duyulması nedeniyle birçok yerleşim merkezi su kaynaklarının çevresinde toplanmıştır.

Toprak Özellikleri: İnsanın birçok ihtiyacını topraktan karşılaması nedeniyle, geçmişten günümüze Anadolu’daki yerleşmeler, genellikle verimli toprakların bulunduğu akarsuların suladığı ovalar ve volkanik arazilerde kurulmuştur.

Beşeri Faktörler

Ekonomik Faaliyetler: Türkiye’de tarım, sanayi, madencilik, ticaret, turizm vs. gibi ekonomik faaliyetlerin sürdürüldüğü bölgeler iş olanakları sağladığından nüfus çeken yerlerdir. Bu nedenle bu faaliyetlerin Türkiye’deki dağılışı, nüfus ve yerleşmenin dağılışında önemli bir etkendir.

Ulaşım: Türkiye’de kara ve demir yolu taşımacılığında kavşak noktasında olan bölgelerimiz, diğer ekonomik faaliyetlerin gelişmesine olanak sağladığından nüfusun yoğunlaştığı alanlardır. Ayrıca dış ticarette Türkiye’nin önemli giriş çıkış noktaları olan büyük limanlara sahip yerler de aynı özelliğe sahiptir.

Göçler: Türkiye’de nüfusa çeşitli iş olanakları sağlayan sanayi, ticaret, tarım vs gibi birçok ekonomik faaliyet daha çok batı bölgelerimizde yoğunlaşmıştır. Bu durum özellikle doğu bölgelerden bu bölgelere doğru göçleri artırmıştır. Bu nedenle bu bölgeler, hem nüfus yönüyle hem de kalabalık nüfuslu yerleşmeler yönüyle önde gelmektedir.

Türkiye’de Sık ve Seyrek Nüfuslu Yerler

Türkiye’de 2016 yılına göre km2 ye 104 kişi düşmektedir. Bazı yörelerde nüfus yoğunluğu bu değerin üzerindeyken, bazı yerlerde de bu değerin çok altındadır. Özellikle sanayi, ticaret, turizm ve tarım gibi ekonomik faaliyetlerin geliştiği yerlerde nüfus yoğunluğu artarken, doğal koşulların elverişsiz
olduğu ve ekonomik faaliyetlerin gelişemediği yerlerde nüfus yoğunluğu çok azdır. Örneğin İstanbul’da km2 ye 2489 kişi düşerken, Tunceli’de 11 kişi düşmektedir.

Türkiye’de nüfus yoğunluğunun fazla olduğu yerlerin genel özelliği yer şekilleri ve iklim koşullarının tarım, yerleşme, sanayi, ticaret, ulaşım gibi ekonomik faaliyetlerin gelişmesine elverişli olmasıdır. Bu durum daha çok kıyı bölgelerde ve batıda uygun olduğundan buralar sık nüfuslu yerlerdir. Özellikle Marmara ve Ege bölgelerinin kıyı kesimleri oldukça sık nüfuslu yerlerdir.

Türkiye’de nüfus yoğunluğunun az olduğu yerlerin genel özelliği ise doğal koşulların elverişli olmadığı yerlerdir. Buralar aynı zamanda, ekonomik faaliyetlerin gelişmesine de elverişli olmayan yerlerdir. Bu durum, daha çok doğu ve iç bölgelerde geçerlidir. Doğu Anadolu ve İç Anadolu örnek verilebilir. Kıyı bölgelerde olup da dağlık olan yerler de seyrek nüfusludur. Menteşe Yöresi, Taşeli ve Teke yöreleri gibi.



] }


Liselere Giriş Sınavı (LGS)
5 Haziran 2022 Pazar

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
18 Haziran 2022 Cumartesi

Alan Yeterlilik Sınavı (AYT)
19 Haziran 2022 Pazar