Tork ve Tork Dengesi Ayt Fizik


Kategoriler: Ayt Fizik, Fizik

TORK

Kuvvetin döndürme etkisine tork ya da kuvvet momenti denir ve τ ile gösterilir.
Şekildeki gibi O noktası etrafında dönebilen d uzunluğundaki bir çubuğa, çubukla e açısı yapacak şekilde uygulanan F kuvvetinin oluşturduğu torkun büyüklüğü aşağıdaki gibi hesaplanır.

Tork birimi newton.metre (N.m) dir.

Bazı Durumlarda Tork

Kuvvet çubuğa, dönme noktasına en uzaktan dik uygulandığında, tork maksimum olur.

Doğrultusu dönme noktasından geçen (d = 0) kuvvetlerin oluşturduğu tork sıfırdır. Bu kuvvetler çubuğu döndüremez.

Tork Vektörünün Yönü

Tork vektörünün yönü sağ el kuralı ile şu şekilde bulunur:

Sağ elin dört parmağı ile baş parmak birbirlerine dik olarak açılır.

Dört parmak kuvvet yönünde tutulur.

Baş parmak dönme noktasından kuvvetin uygulama noktasına doğru tutulur.

Sağ e| bu konumdayken avuç içi tork vektörünün yönünü gösterir.

Bileşke Tork

Kendi düzlemine dik eksen etrafında dönebilen bir çubuğa aynı düzlemdeki birden fazla kuvvet etki ettiğinde çubuk bileşke (net) tork etkisinde kalır. Bileşke tork şu şekilde bulunur:

Kuvvetlerin, çubuğu döndürebileceği yönlerden biri “+” , diğeri ”-” olarak seçilir.
Her bir kuvvetin oluşturduğu tork hesaplanır ve çubuğu döndürme yönü belirlenir.

Torklar “+” ve “-” işaretleri ile cebirsel olarak toplanarak bileşke torkun büyüklüğü bulunur.

Bileşke tork sıfır ise, çubuk dönmez ya da eğer bir ilk hareketi varsa, sabit süratle döner. Bileşke torkun işareti “+” ise çubuk “+” yönde, bileşke tork “-” ise çubuk “-” yönde döner.

TORK (DÖNME) DENGESİ

Tork (dönme) denge şartına göre, dengedeki bir cisim üzerine etki eden torkların bileşkesi sıfırdır. Bu özellik aşağıdaki gibi ifade edilir:

Düzgün ve Türdeş Cisimler

Düzgün ve türdeş cisimlerin ağırlıklarının uygulama noktası, orta noktalarıdır.

PARALEL KUVVETLERİN DENGESİ

Aynı Yönlü Paralel Kuvvetlerin Dengesi

Aynı yönlü paralel iki kuvvet, ağırlığı önemsiz bir çubuğa şekildeki gibi uygulandığında kuvvetlerin bileşkesi kuvvetlerle aynı yönde, bileşke kuvvetin büyüklüğü kuvvetlerin büyüklükleri toplamına eşit olur.

Bileşke kuvvetin uygulama noktası çubuk üzerinde, kuvvetlerin arasındaki bir noktada ve büyük kuvvete daha yakındır.

Çubuk bileşke kuvvetin uygulama noktasından desteklenirse ya da iple asılırsa dengede kalır.

Kuvvetlerin büyüklüğü ile bileşkenin uygulama noktasına olan uzaklıkları arasındaki ilişki, torkların eşitliğinden, aşağıdaki gibi olur.

Zıt Yönlü Paralel Kuvvetlerin Dengesi

Zıt yönlü paralel iki kuvvet, ağırlığı önemsiz bir çubuğa şekildeki gibi uygulandığında kuvvetlerin bileşkesi büyük kuvvet yönünde olur.
Bileşke kuvvetin büyüklüğü aşağıdaki gibi kuvvetlerin büyüklükleri farkına eşit olur.

Bileşke kuvvetin uygulama noktası çubuk doğrultusunda ve büyük kuvvetin dış tarafındadır.

Çubuk bileşke kuvvetin uygulama noktasından desteklenirse ya da iple asılırsa dengede kalır.

Kuvvetlerin büyüklüğü ile bileşkenin uygulama noktasına olan uzaklıkları arasındaki ilişki aşağıdaki gibi olur.

Kuvvet Çifti

Bir cisme etki eden, aynı düzlemde, eşit büyüklükte, zıt yönlü ve paralel iki kuvvete kuvvet çifti denir. Örneğin iki elle döndürülen bir direksiyona kuvvet çifti etki eder.

Kuvvet çiftinin denge noktası yoktur.

Şekildeki kuvvet çiftini oluşturan her bir kuvvet, aynı yönlü dönme sağlayan, F.d büyüklüğünde tork oluşturur. Bileşke torkun büyüklüğü 2F.d olur.




Liselere Giriş Sınavı (LGS)
6 Haziran 2021 Pazar

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
19 Haziran 2021 Cumartesi

Alan Yeterlilik Sınavı (AYT)
20 Haziran 2021 Pazar