Kimyasal Tepkimelerin Denkleştirilmesi 10. Sınıf


Kategoriler: 10. sınıf Kimya, Kimya, Kimyanın Temel Kanunları ve Kimyasal Hesaplamalar

Kimyasal tepkimeler sonucunda gözlenebilen ve ölçülebilen niceliklerde değişimler olur. Kimyasal tepkimeler gerçekleştiğinde maddelerde renk değişimi, çökelti oluşumu, gaz çıkışı, iletkenlik değişimi ve sıcaklık değişimi gerçekleşebilir. Kimyasal tepkimelerde atom sayısı ve türü korunur. Bunun için tepkime denkleminin reaktifler ve ürünler tarafındaki aynı tür atomların sayıları eşitlenmelidir.

  • Kimyasal denklemlerde reaksiyona giren atomların cins ve sayısı ile reaksiyondan çıkan atomların cins ve sayısı birbirine eşittir.
  • Kimyasal reaksiyonlarda kütle, çekirdek yapısı, toplam elektron sayısı ve toplam yük korunur.
  • Kimyasal reaksiyonlarda molekül sayısı, basınç, hacim, sıcaklık, madde cinsi, madde sayısı ve atomların hacmi değişebilir.

Bilgi: Kimyasal tepkimelerin denklemlerinde girenler ve ürünler taraflarında atomların cinsi ve sayılarının eşit olması için sembol ya da formüllerin önüne uygun katsayılar yazılır. Bu katsayıların denklemde yerlerine yazılması denklem denkleştirmedir. Ancak atom sayılarının eşitlenmesi için giren ya da ürünlerin formüllerini belirten sayılar kesinlikle değiştirilmez.



Denklem denkleştirilirken,

  • Genellikle en kalabalık atom grubu bulunan bileşiğin kat sayısı 1 olarak alınır.
  • Hidrojen ve oksijen atomları en sona bırakılarak öncelikle diğer element atomu sayıları eşitlenir.
  • Atom eşitliğini sağlamak için kullanılan katsayılar bileşiğin baş tarafına yazılır ve bu kat sayılar bileşikteki her bir atomla çarpım durumundadır.
  • 1 kat sayısının maddelerin önüne yazılmasına gerek yoktur. Yani önünde bir sayı yazmayan maddelerin kat sayısı 1 demektir.
  • Denkleştirme sırasında sadece element molekülü olan (O2 ve N2 gibi) maddelerin önüne 1/2, 3/2 gibi kesirli kat sayılar yazılabilir. Element atomlarının ya da bileşiklerin kat sayısı kesirli olamaz.

Bu yol birçok kimyasal denklemin eşitlenmesinde kullanılan basit bir yoldur. Örneğin;
Al + S → Al2S3
denkleminde Al2S3 ün kat sayısı 1 olarak kabul edilirse Al nin kat sayısı 2, S nin kat sayısı 3 olmalıdır. Denklemin denkleşmiş hâli
2Al + 3S → Al2S3
şeklinde olur.

Aşağıda verilen denklemlerin denkleştirilmesini inceleyiniz…

  • C3H4 + O2 → CO2 + H2O
    denklemini en küçük tam sayılarla denkleştirelim.
    Atom sayısı en çok olan C3Hün kat sayısı 1 alınır. Bu durumda reaktiflerde 3 tane C ve 4 tane H atomu olur. C atomları sayısını eşitlemek için ürünlerdeki CO2 nin kat sayısı 3 olmalıdır. H2O formülünde 2 hidrojen olduğundan hidrojen sayısını 4 yapmak için bu bileşiğin kat sayısı 2 olmalıdır.
    1C3H4 + ?O23CO2 + 2H2O
    Ürünlerde 3CO2bileşiğinde 6 ve 2H2O bileşiğinde 2 olmak üzere toplam 8 tane oksijen atomu vardır. Reaktiflerde de 8 tane olması gerekir. Bunun için O2 nin kat sayısı 4 olmalıdır. Denklemin denkleştirilmiş hâli aşağıdaki gibi olur.
    C3H4 + 4O23CO2 + 2H2O
  • Al + H2SO4 → Al2(SO4)3 + H2
    denklemini en küçük tam sayılarla denkleştirelim.
    Atom sayısı en çok olan Al2(SO4)3 + H2 ün kat sayısı 1 alınır. Bu durumda ürünlerde 2 tane Al, 3 tane S ve 12 tane O atomu olur. Al ve S atomları öncelikli olarak eşitlenir. Atom sayılarını eşitlemek için girenlerdeki Al nin önüne 2, H2SO4 ün önüne 3 yazılır.
    2Al + 3H2SO4 → 1Al2(SO4)3 + ?H2
    H2SOün önüne yazılan 3 kat sayısı girenlerde 6 tane H ve 12 tane de O atomu olmasına neden olur. H atomu sayısının ürünlerde de 6 olması için H2 nin önüne 3 kat sayısı yazılarak denklemin denkleştirilmesi tamamlanır.
    2Al + 3H2SO4 → Al2(SO4)3 + 3H2

Kimyasal Tepkimelerin Denkleştirilmesi



Çözümlü Örnekler

Kimyasal Tepkime Denklemlerinin Denkleştirilmesi video 10. sınıf Kimya Adası

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
13 Haziran 2020 Cumartesi