Lamba Nedir? Lambaların Parlaklığı Nelere Bağlıdır?

Lamba Nedir? Lambaların Parlaklığı Nelere Bağlıdır?

Kategoriler: Fizik

Aydınlanmak için kullandığımız ampul ve lambalar elektrik enerjisini ışık enerjisine çeviren araçlardır. Ampuller içlerindeki dirençten (flaman) akım geçirildiğinde direncin ısınması sonucunda ışık vermeye başlayan araçlardır.



Akım geçen flamanın sıcaklığı artınca akkor hale gelerek çevresine ışık vermeye başlar. Flamanlar direnci çok büyük olan tungsten metalinden yapılır. Tungstenin erime sıcaklığı çok yüksek olduğundan erimez ve ışık verir.

Lambanın harcadığı elektrik enerjisinin çoğu ısı enerjisine dönüşür. Fakat biz ışık enerjisi olan kısmını kullanırız. Bundan dolayı ampullerin verimi düşüktür. Işık veren diğer lamba çeşidi de floresan lambalardır.

Floresan lambalar içindeki civa atomunun elektrik enerjisiyle uyarılması sonucu ışıma yapmasıyla ışık verir. Verimi yüksektir. 100 watt gücündeki akkor lambanın verdiği ışık ile 25 watt gücündeki floresan lambanın verdiği ışık hemen hemen aynı parlaklıktadır.



Lambaların parlaklığı gücüne bağlıdır. 100 watt lık lamba aydınlatma lambası olarak kullanılırken, 10 watt lık lamba gece lambası olarak kullanılır.

Bir lambanın ışık verebilmesi için üzerinden akım geçmesi gerekir. Lambanın üzerinden akım geçmesi için uçları arasındaki potansiyel farkı sıfır olmamalıdır. Lamba kısa devre olmuşsa ışık vermez. Lambanın akkor teli kopmuşsa ışık vermez.

Şekildeki elektrik devresinde X anahtarı açıkken K ve L lambaları ışık vermektedir. X anahtarı kapatıldığında K lambası kısa devre olduğundan ışık vermez. L ışık vermeye devam eder. Y anahtarı açıldığında üreteç lambalara akım veremediğinden dolayı iki lambada ışık vermez.



Lambaların parlaklığı gücü ile doğru orantılı olduğunu öğrenmiştik. Lambalar özdeş ise dirençleri eşit demektir. Bundan dolayı özdeş lambaların ışık şiddeti karşılaştırılırken üzerinden geçen akıma ya da uçları arasındaki potansiyel farka bakmak yeterlidir.

Buradan da anlaşıldığı gibi lambanın uçları arasındaki potansiyel fark artıyorsa parlaklığı artar, azalıyorsa parlaklığı azalır.

Aşağıdaki resimde olduğu gibi lambaya tek pil, iki pil ve üç pil takıldığında lambanın parlaklığının nasıl değiştiği açıkça görülmektedir. Buradan anlaşılacağı gibi lambanın uçları arasındaki potansiyel fark arttıkça lambaların parlaklığı artmaktadır.



Şekil I deki devre aynı üretece Şekil II deki gibi bağlanıyor. Şekil I de K nin gerilimi 2V, L ve M nin gerilimi V dir. Şekil II de ise K, L, M nin gerilimleri V olur. K nin uçları arasındaki gerilim azalacağından parlaklığı azalır, L ve M nin uçları arasındaki gerilim değişmediğinden parlaklıkları değişmez.

Resimde seri bağlı lambalar görülmektedir. Lambalardan geçen akım eşit olduğundan dolayı eşit parlaklıkta ışık vermektedir. Deneyimizde lambalardan birisi sökülürse diğer lambanın gerilimi artacağından dolayı üzerinden geçen akım da artacaktır ve parlaklığı artacaktır.

Lambaların Parlaklığı Konu Anlatımı Video




Lambaların Parlaklığı Çözümlü Sorular Video

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
22 Haziran 2019 Cumartesi