Doğal Özelliklerine Göre Bölgeler


Kategoriler: 9.sınıf Coğrafya, Coğrafya, Küresel Ortam: Bölgeler ve Ülkeler

Yer şekilleri, iklim özellikleri, bitki örtüsü, su kaynakları ve jeolojik özelliklere bağlı olarak bölgeler oluşturulabilir.



Yeryüzü Şekillerine Göre Bölgeler

Yer şekilleri bakımından yeryüzü birçok bölgeye ayrılabilir. Akarsu şekillerinin yaygın olduğu bölgeler, karstik bölgeler, buzulların etkili olduğu bölgeler, volkanik bölgeler, rüzgarların etkili olduğu bölgeler gibi. Bunların dışında yeryüzünü dağlık bölgeler, ovalık bölgeler, platoluk bölgeler gibi bölgelere ayırabiliriz.

Yeryüzü yükseltisine göre; yüksekliği az olan bölgeler, orta yükseklikteki bölgeler ve yükseltisi az olan bölgeler olarak oluşturulabilir. Yer şekillerinin çok çeşitli olduğu Türkiye’de çeşitli bölgeler oluşturulabilir. Çukurova, Konya Ovası gibi bölgeler düz ovalık bölgelere, Hakkari, Rize, Muğla gibi iller
de dağlık bölgelere örnek olarak gösterilebilir.

İklim özelliklerine Göre Bölgeler

Yeryüzünün her yerinde aynı iklim özellikleri görülmez. Bu nedenle farklı iklim koşullarının hüküm sürdüğü alanlar, iklim bölgeleri olarak karşımıza çıkar. Ekvatoral bölge, Akdeniz iklim bölgesi, Kutup bölgesi gibi.



Bunların dışında sıcaklık, yağış, rüzgar gibi özelliklere bağlı olarak bölgelere ayırabiliriz. Yağış özelliklerine göre yağışlı bölgeler, orta yağışlı bölgeler, az yağışlı bölgeler, sıcaklık özelliklerine göre soğuk, sıcak ve ılıman bölgeler, sürekli rüzgarlara göre alizeler, batı rüzgarları ve kutup rüzgarları bölgesi gibi bölgelere ayrılabilir.

Türkiye Akdeniz iklimi, Karadeniz iklimi ve karasal iklim olmak üzere üç ana iklim bölgesine ayrılabilir. Örneğin, Adana ve Muğla Akdeniz iklim bölgesinde, Eskişehir ve Muş karasal iklim bölgesinde, Sinop ve Rize Karadeniz iklim bölgesinde yer almaktadır.

Bitki örtüsüne Göre Bölgeler

İklim özelliklerini en iyi yansıtan canlı bitkilerdir. Kutup iklimi hariç, her iklimi karakterize eden bitki örtüsü vardır. Bu nedenle iklim bölgeleri ile doğal bitki örtüsü bölgelerinin sınırları birbirine daha çok benzer. Orman bölgesi, savan bölgesi, bozkır bölgesi, tundra bölgesi doğal bitki örtüsü bölgelerinden bazılarıdır.

Türkiye’de genel olarak orman, maki, bozkır ve dağ çayırı olmak üzere dört farklı doğal bitki örtüsü topluluğu görülmektedir. Bu bitki topluluklarının bulunduğu alanların her biri, ayrı bir bölge türü içinde yer alabilir. Örneğin; Zonguldak, Trabzon, Rize orman bölgesi içinde yer alırken, Konya, Şanlıurfa, Ankara bozkır bölgesinde, Mersin, Antalya, İzmir maki bölgesinde yer almaktadır.



Toprak özelliklerine Göre Bölgeler

Dünya’da Iaterit, podzol, terra rossa, kahverengi orman, çernezyom gibi çok çeşitli toprak türleri vardır. Bunlardan her birinin yayılış sahası bir toprak bölgesini oluşturmaktadır. Örneğin, Antalya terra rossa toprakları bölgesinde, Rize kahverengi orman toprakları bölgesinde, Çukurova alüvyal toprak bölgesinde yer alır.

Su Kaynaklarına Göre Bölgeler

Su kaynakları, yer üstü suları (okyanus, deniz, göl, akarsu) ve yer altı suları olarak ikiye ayrılır. Su kaynaklarının yaygın ve fazla olduğu sahalar türüne göre bölgelere ayrılabilir. Okyanus bölgesi, göller bölgesi, akarsu bölgesi gibi.

Coğrafi Konumuna Göre Bölgeler

Bir alanın, Dünya üzerindeki yerine göre oluşturulan bölgelerdir. Coğrafi konuma göre oluşturulan bölgelerde, genellikle kıtaların coğrafi yönleri ölçüt alınır. Örneğin, Güneydoğu Asya bölgesi, Kuzey Afrika bölgesi, Batı Avrupa bölgesi gibi.

Jeolojik özelliklerine Göre Bölgeler

Jeolojik özellikler, Dünya’nın dış ve iç yapısıyla ilgili olan durumları ifade eder. Buna göre, deprem ve volkanizma jeolojik olaylardır. Söz konusu jeolojik olayların sık gerçekleştiği yerler ise deprem bölgesi, volkanik bölge olarak nitelenir.

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
13 Haziran 2020 Cumartesi