Doğal Kimyasal Maddelerin İnsan Sağlığı ve Çevreye Etkileri

Doğal Kimyasal Maddelerin İnsan Sağlığı ve Çevreye Etkileri

İnsan vücuduna gündelik yaşam içerisinde yiyecekler, içecekler, solunum ve dokunma gibi yollar ile birçok maddeler giriş yapar. Bu maddelerden bir bölümü vücut için gerekli iken bazıları zararlı olabilir. Ayrıca gerekli olan maddelerin az veya çok alınması da sağlık açısından zararlı sonuçlar doğurabilir.



Aşağıda Na, K, Fe, Ca, Mg, H2O, Hg. Pb, CO. N02, Sûgı CUZ, Cl2 maddelerinin insan sağlığı ve çevre üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri anlatılmıştır. İnceleyiniz.

Sodyum (Na)

İnsan Sağlığı Açısından Etkileri: Vücuttaki su dengesinin korunmasını sağlar. Kas ve sinir fonksiyonlarının sağlıklı bir şekilde işlemesinde görev alır.



Çevre Açısından Etkileri: Toprağın ve suyun iyon dengesini sağlar. Bitkilerin gelişimi için gerekli olan elementlerdendir.

Potasyum (K)

İnsan Sağlığı Açısından Etkileri: Vücut sıvılarındaki elektrolit dengenin korunmasında, kandaki glikoz seviyesinin düzenlenmesinde ve sinir hücrelerinin işlevlerinin yerine getirmesinde rol alır.

Çevre Açısından Etkileri: Bitkilerde yeşil bölümlerin dayanıklılığı ve ürün kalitesi üzerine doğrudan etkilidir. Meyvelerin yeterli büyüklüğe, dolgunluğa, sertliğe ve renge sahip olması için potasyum gerekli bir besin maddesidir. Potasyum topraktaki iyon dengesini de sağlar.



Demir (Fe)

İnsan Sağlığı Açısından Etkileri: Hemoglobinin ve bazı enzimlerin yapısındaki temel elementlerdendir. Demir eksikliği (anemi), konsantrasyon düşüklüğü, uyku hali, sinirlilik, azalan fiziksel kapasite ve azalan bağışıklık fonksiyonlarına neden olur.

Çevre Açısından Etkileri: Bitkilerde demir eksikliği klorofil sentezinde azalmaya ve yaprakların sararmasına neden olur.

Kalsiyum (Ca)

İnsan Sağlığı Açısından Etkileri: Vücudun işlevlerinde iyon halinde tepkimelerde, kasların kasılmasında, kanın pıhtılaşmasında, kemiklerin ve dişlerin yapısında önemli roller üstlenir.



Çevre Açısından Etkileri: Hayvanların kemik, diş, yumurta kabuğu gibi yerlerinde bulunur. Bitkilerin hücre çeperleri ve kök büyümesi için önemlidir.

Magnezyum (Mg)

İnsan Sağlığı Açısından Etkileri: Magnezyum olmadan vücutta enerji dönüşümü gerçekleşmez. Kemiklerin, dişlerin, kasların ve sinirlerin gelişmesinde önemlidir. Doğal stres önleyici maddedir. Enzimlerin yapısında, adrenalin hormonunun salgılanmasında, kanın pıhtılaşmasını önlemede görev alır.

Çevre Açısından Etkileri: Bitkilerdeki yeşil rengin ana bileşenidir. Bitkinin güneş ışınlarını almasında ve fotosentezde doğrudan kullanılmasında rol alır.

Su (H2O)

İnsan Sağlığı Açısından Etkileri: Vücudumuzun % 65 i, kanın % 92 si, kemiklerin % 22 si, beynin ve kasların % 75 i sudur. Vitamin, mineral ve oksijenin vücutta taşınması ve çözünmesinde rol alır. Ayrıca toksinlerin atılması ve böbreklerin çalışması için gereklidir.



Çevre Açısından Etkileri: Bitki ve hayvanların yaşamı için gereklidir. Havadaki nem Dünya’nın sıcak kalmasını, yeryüzü ve yeraltı suları minerallerin taşınmasını sağlar. Deniz ve göller su canlılarına yaşam ortamı oluşturur.

Civa (Hg)

İnsan Sağlığı Açısından Etkileri: Beyin fonksiyonlarında bozulmaya, böbrek, sinir sistemi ve DNA’da bozulmalara, akciğerlerde tahrişe, deri döküntülerine ve ishal gibi zararlı etkileri olur. Bebek ve çocukların zihinsel ve bedensel gelişiminde olumsuz etkiler oluşturur.

Çevre Açısından Etkileri: Çevreye atılan atıklardan havaya, sulara ya da toprağa karışan cıva, hayvan vücuduna girdiğinde metil cıva haline dönüşür. Bu madde besin zincirine katılarak insana kadar ulaşır ve sağlık sorunlarına yol açar.

Kurşun (Pb)

İnsan Sağlığı Açısından Etkileri: İnsan sağlığı üzerinde çok zararlı etkiye sahip dört metalden biridir. Hemoglobinin yapısında ve sinir sisteminde bozunmaya, böbrek ve beyin hasarlarına neden olabilir. Çocuklarda öğrenme, davranışsal bozukluklar, saldırganlık ve hiperaktivite gibi etkiler gözlenir.



Çevre Açısından Etkileri: Kurşun metal olarak pil, boyalar, elektrik kabloları, lehim, seramik Cilası, lastik oyuncaklar, benzin, pirinç alaşımlarda bulunur. Bunların çevreye atılmasıyla kurşun toprağa ve suya karışır. Kurşunlu benzinin kullanılması solunum rahatsızlıklarında artışa neden olur.

Karbon dioksit (CO2)

İnsan Sağlığı Açısından Etkileri: Karbon dioksit miktarının %10 veya daha fazlasına maruz kalınması, ölüm, bilinç kaybı veya kasılmalara neden olabilir. Kuru buza (katı hâldeki 002) dokunulduğunda ciltte yanma hissi uyandırır.

Çevre Açısından Etkileri: Atmosferdeki 002 oranın artışı sera etkisine ve küresel ısınmaya dolayısıyla iklim değişikliklerine neden olur. Fosil yakıtların kullanımı atmosfere CO2 salınımını artırır.

Azot dioksit (NO2)

İnsan Sağlığı Açısından Etkileri: Boğazda, üst solunum yollarında ve dokularda tahriş ve yanmaya neden olur. Baş ağrısı ve yorgunluk, baş dönmesi yapar. Anne karnındaki çocuk gelişimini olumsuz etkiler.

Çevre Açısından Etkileri: Havanın nemi ile birleşerek HNO3 oluşturur. Bu asit yağışlarla yeryüzüne iner. Bu olaya asit yağmuru denir. Asit yağmurları sulara, bitkilere ve tarihi eserlere zarar verir. Kömürün yanması ve egzoz gazları ile havaya karışır.



Kükürt trioksit (SO3)

İnsan Sağlığı Açısından Etkileri: Gözlerde ve ciltte zararlar oluşturur. Solunması veya yutulması halinde zehirlidir. Bronşit, zatürre ve solunum yetmezliği gibi etkileri olur.

Çevre Açısından Etkileri: Havanın nemi ile birleşerek H2SO4 oluşturur. Böylece asit yağmurlarına neden olur. Fosil yakıtların kullanılması ile havaya karışır.

Karbon monooksit (CO)

İnsan Sağlığı Açısından Etkileri: Zehirlidir. Karbon monoksit zehirlenmesi komaya ve ölüme yol açabilir. Çünkü kanda oksijen yetersizliğine neden olur. Ayrıca hamilelerde düşüklere neden olabilir.

Çevre Açısından Etkileri: Kokusuz, renksiz ve zehirlidir. Tüm canlılara zarar verir. Havada tepkimelere girerek yeryüzüne yakın yerlerde ozon (03) oluşmasına (kentsel sis) neden olur.

Klor (Cl)

İnsan Sağlığı Açısından Etkileri: Tahriş edici ve zehirleyici bir gazdır. Klorlu çamaşır suyu (NaClO) ve tuz ruhu (HCI) karıştırılırsa klor gazı oluşur. solunum yolu ve akciğer rahatsızlıklarına neden olur.

Çevre Açısından Etkileri: Klor, su arıtımında, dezenfektanlarda, çamaşır suyu ve bir çok endüstride kullanılır. Klorun az miktarı bile çevredeki canlı organizmalara zarar verir.

Kimyasal Maddelerin faydaları ve zararları Eba Video

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
30 Haziran 2018 Cumartesi