Karışımların Sınıflandırılması 10. Sınıf


Kategoriler: 10. sınıf Kimya, Kimya

HOMOJEN KARIŞIMLAR (ÇÖZELTİLER)

Homojen karışımlarda dağıtıcı madde dağılan maddeyi içinde karışımın her yerine eşit bir şekilde dağıtmıştır. Yani karışımın her tarafından alınan örneklerin özellikleri aynıdır. Deniz suyu, çeşme suyu, kolonya, temiz hava, metal paralar birer homojen karışımdır. Homojen karışımlara çözelti de denir. Çözeltilerde dağıtıcı maddeye çözücü, dağılan maddelere ise çözünen adı verilir. Örneğin, tuzlu suda, su dağıtıcı madde yani çözücü, tuz ise dağılan madde yani çözünendir.



  • Çözücü, genellikle miktarı fazla olan bileşendir. Ancak sulu çözeltilerde su daima çözücü kabul edilir.
  • Çözeltilerde dağıtan ve dağılan maddelerin taneciklerinin boyutu 10`9 m den küçüktür.
  • Tanecik boyutları çok küçük olduğundan çözeltiler, çıplak gözle ve mikroskop altında sanki tek bir saf madde gibi görünür. Yani çözeltiler tek fazlıdır.

Bilgi: Her tarafı aynı homojenlikle olan, sınırları tanımlanabilen, fiziki olarak ayrılabilen sınırları olan sıvı, gaz veya katı sistem parçalarına faz denir. Homojen karışımlar farklı maddelerden oluşsa da tek fazlı karışımlardır.

Homojen karışımları çıplak gözle homojen gibi görünen karışımlardan ayırmak için ışın demeti kullanılır. Karışımın üzerine tutulan doğrusal bir ışın demeti çözeltiden geçerken çözelti içinde gözlenmez. Ancak çözelti olmayan bir karışımdan geçerken ışının çözelti içinde geçtiği yol gözle görünür.

  • Çözeltilerin bir ışın demeti ile belirlenmesine Tyndell etkisi adı verilir.

Çözeltiler katı, sıvı ve gaz hallerinde bulunabilir. Bu tür çözeltilere aşağıdaki tabloda örnekler verilmiştir. İnceleyiniz.

Bilgi: Çözücü bileşeni su olan çözeltilere sulu çözelti denir. Gaz hâldeki maddelerin tümü birbiri içinde homojen dağıldıkları için farklı gazların karışımları her zaman çözelti oluşturur.

Bilgi: Çözeltilerde dağıtan ve dağılan maddelerin taneciklerinin boyutu 10-9 m den küçüktür.



HETEROJEN KARIŞIMLAR

Heterojen karışımlarda maddeler birbiri içinde karışımın her tarafında aynı olacak şekilde karışmamıştır. Örneğin, çorba, çamurlu su ve sisli hava heterojen karışımdır.

Heterojen karışımlar aşağıdaki bazı farklı özelliklere sahiptir.

  • Birden fazla faz bulundururlar.
  • Büyük çoğunluğu çıplak gözle fark edilebilir. Ancak bir bölümü çıplak gözle homojen gibi görünür. Örneğin süt heterojen olmasına karşın çıplak gözle homojen görünür.
  • Dağıtıcı ve dağılan fazlar aynı ya da farklı fiziksel hâllerde olabilir.

Heterojen karışımlar dağıtan ve dağılan maddelerin fiziksel hâllerine göre aşağıdaki gibi gruplandırılır.

Adi Karışım

Karışımı oluşturan maddelerin tümünün katı olduğu heterojen karışımlara adi karışım denir. Adi karışımlarda dağıtıcı ve dağıtan faz ayrımı yapmak mümkün değildir. Değişik büyüklükteki çakıl taşlarından oluşan bir karışım adi karışımdır. Ayrıca salata, karışık kuruyemiş gibi karışımlar da bu tür karışımlara örnektir.



Süspansiyon

Süspansiyon karışımında dağıtıcı madde sıvı hâlde, dağılan maddeler ise katı hâlde bulunur. Örneğin çamurlu su ve yağlı boyada katı tanecikleri bir sıvı içinde asılı kalmıştır. Bu nedenle bu maddeler süspansiyondur.

  • Süspansiyon türü karışımlarda madde taneciklerinin boyutu 10-6 m den büyüktür.
  • Süspansiyon türü karışımlara (sôl) adı da verilir.
  • Tanecik boyutu 0,1 mm veya daha büyük olan süspansiyonlara kaba süspansiyon da denir.

Emülsiyon

Emülsiyonlarda hem dağıtıcı madde hem de dağılan maddeler sıvı hâldedir. Örneğin su ve sıvı yağ karışımı bir emülsiyodur.

  • Çıplak gözle homojen gibi görünen mayonez ve süt gibi karışımlar da emülsiyondur. Bunlara mikroskopla bakıldığında su ve yağ fazları ayrı ayrı gözlemlenir.

Aerosol

Aerosol türü karışımlarda dağıtıcı madde gaz hâlde, dağılan maddeler ise katı veya sıvı hâlde bulunur.

  • Sis, bulut, tozlu hava, kirli hava, duman aerosol türü karışımlara örnek olarak verilebilir.
  • Bir tüpte gaz ve sıvı maddenin karışımı şeklinde bulunan spreyler ve böcek ilaçları gibi karışımlar aerosol olarak adlandırılır.

Koloit

Koloitler yukarıda anlatılan heterojen karışımların özel durumlarıdır. Yani koloitler, süspansiyon, emülsiyon veya aerosol olabilir. Koloit türü heterojen karışımlarda madde taneciklerinin boyutu 10-9 m ile 10-6 m arasındadır. Koloitler heterojen olmalarına karşın çıplak gözle homojen gibi görünür. Örneğin yağlı boya, süt ve sis homojen gibi görünür ancak heterojen karışımdır.



Bilgi: Koloit türü karışımları çözeltilerden ayırmak için Tyndall etki kullanlır. Üzerine ışın tutulan karşım eğer koloit ise ışının yolu karışım içinde gözlenir. Eğer çözelti ise karışım içinde ışının yolu gözlenmez.

Karışımların Sınıflandırılması video 10. sınıf Hocalara Geldik

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
20 Haziran 2020 Cumartesi