Sayma Stratejileri 10. Sınıf Matematik (Yeni Müfredat)
Testler ve Çalışma Kağıdı mı Lazım?
İstediğin konuyu yaz; MEB uyumlu çoktan seçmeli testler, konu özetleri ve çalışma kağıtları saniyeler içinde hazırlansın. Ücretsiz PDF indir!
Sayma stratejileri, bir olayın veya bir durumun kaç farklı şekilde gerçekleşebileceğini bulma yöntemleridir. Bu konu, iki temel prensip üzerine kurulmuştur: Toplama Yoluyla Sayma ve Çarpma Yoluyla Sayma.
Toplama Yoluyla Sayma Prensibi
Bu prensip, birbirini dışlayan, yani aynı anda gerçekleşmesi mümkün olmayan olaylar için kullanılır. Eğer bir işlem veya seçim, n farklı şekilde ve başka bir işlem veya seçim, m farklı şekilde yapılabiliyorsa ve bu iki durumdan yalnızca birini seçebiliyorsanız, toplam seçenek sayısı n + m‘dir.
- Örnek: Bir sınıfta 12 kız ve 15 erkek öğrenci var. Bir sınıf temsilcisi seçilecektir. Bu temsilci kaç farklı şekilde seçilebilir?
- Bir kız öğrenci seçimi (12 seçenek) veya bir erkek öğrenci seçimi (15 seçenek) yapılabilir. Bu iki durum aynı anda gerçekleşemez.
- Toplam seçenek sayısı: 12 + 15 = 27.
Çarpma Yoluyla Sayma Prensibi
Bu prensip, birbiri ardına gerçekleşen veya birbirini tamamlayan olaylar için kullanılır. Eğer bir işlem n farklı yolla, ve bu işlemin ardından ikinci bir işlem m farklı yolla yapılabiliyorsa, bu iki işlemin birlikte yapılış sayısı n x m‘dir.
- Örnek: Bir kafeteryada 3 çeşit çorba ve 5 çeşit ana yemek var. Bir kişi bir çorba ve bir ana yemekten oluşan bir menü kaç farklı şekilde seçebilir?
- Çorba ve ana yemek seçimi birbirini takip eden işlemlerdir.
- Toplam menü sayısı: 3 x 5 = 15.
Çözümlü Test Soruları
Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyup doğru cevabı bulun. Her sorunun hemen altında çözümünü bulacaksınız.
Soru 1: Bir öğrenci A noktasından B noktasına 3 farklı otobüs yoluyla, 2 farklı tren yoluyla ve 1 farklı özel araç yoluyla gidebilmektedir. Bu öğrenci A noktasından B noktasına kaç farklı şekilde gidebilir?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8 E) 9
Çözüm: Öğrenci otobüs, tren veya özel araç yollarından birini seçecektir. Bu seçenekler birbirinden bağımsızdır. Bu yüzden toplama yoluyla sayma prensibini kullanırız. Toplam seçenek sayısı: 3 (otobüs) + 2 (tren) + 1 (özel araç) = 6. Doğru cevap B’dir.
Soru 2: Bir telefon şifresi oluşturulacaktır. Şifre 4 basamaklı olacak, ilk basamağa 0 gelemeyecek ve tüm rakamlar birbirinden farklı olacaktır. Buna göre, kaç farklı şifre oluşturulabilir?
A) 4500 B) 5040 C) 6480 D) 7200 E) 9000
Çözüm: Şifre 4 basamaklı olduğu için 4 boşluk düşünün. Rakamlar birbirinden farklı olacaktır.
- İlk basamak: 0 gelemeyeceği için 9 farklı seçenek (1’den 9’a kadar).
- İkinci basamak: İlk basamakta kullanılan rakam dışında kalan 9 rakamdan biri kullanılabilir (0 artık gelebilir).
- Üçüncü basamak: İlk iki basamakta kullanılan rakamlar dışında kalan 8 rakamdan biri kullanılabilir.
- Dördüncü basamak: Geriye kalan 7 rakamdan biri kullanılabilir. Çarpma yoluyla sayma prensibine göre toplam şifre sayısı: 9 x 9 x 8 x 7 = 6480. Doğru cevap C’dir.
Soru 3: Bir restoranda 4 çeşit ana yemek, 3 çeşit içecek ve 2 çeşit tatlı bulunmaktadır. Bir kişi bir ana yemek, bir içecek ve bir tatlıdan oluşan menüyü kaç farklı şekilde seçebilir?
A) 9 B) 12 C) 18 D) 24 E) 36
Çözüm: Bir ana yemek, bir içecek ve bir tatlı seçimi ardışık ve birbirini tamamlayan işlemlerdir. Bu yüzden çarpma yoluyla sayma prensibini kullanırız. Toplam menü sayısı: 4 (ana yemek) x 3 (içecek) x 2 (tatlı) = 24. Doğru cevap D’dir.
Soru 4: 5 farklı mektup, 3 farklı posta kutusuna atılacaktır. Her mektup herhangi bir posta kutusuna atılabileceğine göre, kaç farklı şekilde atılabilir?
A) 15 B) 81 C) 125 D) 243 E) 729
Çözüm: Her bir mektup için 3 farklı posta kutusu seçeneği vardır. Mektuplar birbirinden bağımsız olarak atılabilir.
- Birinci mektup için 3 seçenek.
- İkinci mektup için 3 seçenek.
- …ve bu böyle devam eder. Toplam atış sayısı: 3 x 3 x 3 x 3 x 3 = 243. Doğru cevap D’dir.
Soru 5: 5 farklı Türkçe kitabı ve 4 farklı Matematik kitabı arasından 1 Türkçe kitabı veya 1 Matematik kitabı kaç farklı şekilde seçilebilir?
A) 9 B) 15 C) 20 D) 45 E) 60
Çözüm: Bir Türkçe kitabı veya bir Matematik kitabı seçimi birbirinden bağımsızdır ve aynı anda gerçekleşemez. Bu yüzden toplama yoluyla sayma prensibini kullanırız. Toplam seçenek sayısı: 5 (Türkçe) + 4 (Matematik) = 9. Doğru cevap A’dır.
Soru 6: Rakamları farklı, üç basamaklı kaç farklı çift doğal sayı yazılabilir?
A) 328 B) 360 C) 405 D) 450 E) 500
Çözüm: Bu soruyu iki farklı durumda incelemek gerekir:
- Durum 1: Son basamak 0 ise
- Son basamak için 1 seçenek (0).
- İlk basamak için 9 seçenek (kalan 9 rakamdan biri).
- İkinci basamak için 8 seçenek (kalan 8 rakamdan biri).
- Toplam: 1 x 9 x 8 = 72 sayı.
- Durum 2: Son basamak 0 dışında bir çift rakam ise (2, 4, 6, 8)
- Son basamak için 4 seçenek.
- İlk basamak için 8 seçenek (0 gelemeyeceği için bir rakam kullanıldı).
- İkinci basamak için 8 seçenek (0 artık gelebilir).
- Toplam: 4 x 8 x 8 = 256 sayı. Bu iki durum bağımsız olduğu için toplama yoluyla sayma prensibine göre: 72 + 256 = 328. Doğru cevap A’dır.