Destek ve Hareket Sistemi 11. sınıf biyoloji


Kategoriler: 11. Sınıf Biyoloji, Biyoloji, İnsan Fizyolojisi

Çok hücreli canlılarda iç organların korunması, vücuda desteklik sağlama ve koruma ile vücut hareketini sağlamada görevli destek ve hareket sistemi mevcuttur. Destek ve hareket sistemi, iskelet ve kas sistemi olmak üzere iki temel kısımda incelenir.

İSKELET SİSTEMİ

İnsanlardaki iskelet, embriyonik dönemde kıkırdak yapıda olup ilerleyen dönemde çeşitli minerallerin birikimiyle sertleşip kemik halini alır. Ancak vücudun burun, kulak gibi bölgelerinde kıkırdak olarak kalır, kemikleşmez. Yeni doğan bir bebekte yaklaşık 300 kemik bulunur. Yaş ilerledikçe bazı kemiklerin birbirleriyle kaynaşması sonucu 206 kemik içeren iskelet sistemi oluşur. Bu kemikler iskeletin ana kısımları olan baş, gövde ve Üyelerde bulunur.



Bilgi: Baş iskeletinde kafatası ve yüz kemikleri yer alır. Gövde iskeleti omurga, göğüs kemiği, kaburga kemikleri, omuz ve kalça kemerinden oluşur. Üyeler kol, bacak, bilek ve parmak kemiklerinden meydana gelir.

İskelet Sisteminin Görevleri

  • Vücuda şekil verir, diklik ve direnç sağlar.
  • Kaslar ve eklemlerle birlikte vücudun hareketini sağlar.
  • İç organları korur.
  • İç organlara ve kaslara bağlanma yüzeyi oluşturur.
  • Mineral depolar.
  • Kan hücrelerinin üretimini sağlar.

Kemik Doku ve Çeşitleri

İnsanda iskeletin temelini kemik doku oluşturur. Kemik dokunun %20-25’i su ,%30’u organik madde, %45- 50’si inorganik maddelerden oluşur. Kemikleri oluşturan hücrelere osteosit; osteositler arasında bulunan hücreler arası maddeye ise osein adı verilir. Sitoplazmik uzantılarla birbirlerine bağlı olan osteositler, lakün adı verilen boşluklarda bulunur.

Oseinin inorganik kısmı kalsiyum karbonat, kalsiyum fosfat, magnezyum gibi maddeler içerirken, organik kısmında protein yapılı lifler vardır. Yaş ilerledikçe kemikte biriken kalsiyum miktarı arttığı için çocuklarda kemik esnek ve bükülebilir, yaşlılarda ise sert ve kırılgandır. Kemik doku, süngerimsi kemik ve sert(sıkı) kemik doku olmak üzere iki kısımdan oluşur.

Süngerimsi Kemik Doku



Tüm kemik çeşitlerinde bulunur. Uzun kemiklerin baş kısımlarında, kısa ve yassı kemiklerin içinde yer alır. Gözenekli bir yapıya sahiptir ve bu gözeneklerin içinde kan hücrelerinin yapıldığı kırmızı kemik iliği bulunur.

Sert (Sıkı) Kemik Doku

Kemiklerin dış kısmında bulunan sert tabakadır. İçinde kan damarları ve sinirler bulunur. Boyuna uzanan havers kanallarına ve havers kanallarını birbirine bağlayan enine uzanan volkman kanallarına sahiptir. Tüm kemik çeşitlerinde kırmızı kemik iliği bulunur. Sarı ilik sadece uzun kemiklerde vardır.

Şekline Göre Kemik Çeşitleri

Kemikler şekline göre; uzun, yassı, kısa ve düzensiz şekilli olmak üzere dörde ayrılırlar. Tüm kemik çeşitlerinin dış yüzeyinde bağ dokudan oluşan kemik zarı (periost) bulunur. Periost, bol miktarda kan damarı ve sinir taşır.



Kemik zarının görevleri şöyle sıralanabilir:

  • Kemiklerin kalınlaşmasını ve beslenmesini sağlar.
  • Kemiğin etrafını sararak kırılmasını zorlaştırır.
  • Kırılan kemiğin onarımını sağlar.
  • Kemiklerin ihtiyaç duyduğu besin maddelerini depolanmasında etkilidir.

Uzun kemik, uzunluğu kalınlığından fazla olan, silindir şeklindeki kemiklerdir. Uç kısımlarındaki şişkin bölgelere baş, iki baş kısım arasındaki bölgeye ise gövde adı verilir. Baş kısımlarında içinde kırmızı kemik iliği yer alan süngerimsi kemik doku bulunur. Gövdede ise sert kemik doku bulunur. Gövdenin ortasındaki boşlukta ise sarı kemik iliği yer alır. Uzun kemiklerin baş kısımlarında boyuna uzamayı sağlayan epifiz plağı bulunur. Epifiz plağı, ergenlik döneminin sonuna doğru kemikleşir ve kemikte boyuna uzama durur.

Yassı kemik, sarı ilik bulunmayan yassı ve ince kemiklerdir. Dış kısmında periost, hemen altında sert kemik doku, ortasında da süngerimsi kemik doku vardır. Kısa kemik, boyu ve genişliği eşit olan kemiklerdir. İlik kanalı ve sarı kemik iliği bulunmaz. Yapısal olarak yassı kemiklere benzer. Düzensiz şekilli kemik, dayanıklı olan bu kemikler vücudun değişik yerlerinde bulunur. Omurlar ve çene kemikleri ile orta kulaktaki çekiç Örs ve üzengi kemikleri örnek verilebilir.

Kemik Gelişimini Etkileyen Faktörler

  • Beslenme: Yeterli seviyede her besinden alınmalıdır. A, C ve D vitaminleri kemik gelişiminde önemli vitaminlerdir.
  • Hormonlar: Hipofiz bezinden salgılanan büyüme hormonu(STH) kemiklerin büyüme gelişmesini sağlar. Tiroit bezinden salgılanan kalsitonin (kemikte kalsiyum miktarını artırır) ve paratiroit bezinden salgılanan parathormon(kemikte kalsiyum miktarını azaltır) kemiklerde depolanan mineral dengesini sağlar.
  • Mineraller: Özellikle kalsiyum, fosfor, magnezyum ve potasyum kemiklerin güçlenmesini sağlar.
  • Güneş ışığı: Deri altında D vitamini üretimi için gereklidir.
  • Genetik özellikler: Kemik oluşumu, gelişimi ve sağlığını etkiler.

Kıkırdak Doku ve Çeşitleri



Eklemler ve Çeşitleri

KAS SİSTEMİ

Düz Kas

Kalp Kası



Çizgili Kas

Çizgili Kasın Kasılması (Huxley’in Kayan İplikler Hipotezi)



Kasılma Sırasında Gerçekleşen Kimyasal Olaylar

Kasların Uyarılması



İskelet – Kas İlişkisi

İskelet Sistemi Rahatsızlıkları

Destek ve Hareket Sistemi – İskelet Sistemi video 11. sınıf Hocalara Geldik

Destek ve Hareket Sistemi – Kıkırdak ve Eklemler Sistemi video 11. sınıf Hocalara Geldik

Destek ve Hareket Sistemi – Kas Sistemi Sistemi video 11. sınıf Hocalara Geldik

Destek ve Hareket Sistemi – Çizgili Kasların Kasılması video 11. sınıf Hocalara Geldik

Destek ve Hareket Sistemi – İskelet Sistemi Rahatsızlıkları video 11. sınıf Hocalara Geldik



Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
13 Haziran 2020 Cumartesi