Kategoriler: 11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı, Türk Dili ve Edebiyatı

Özne-Yüklem Uyumsuzluğu

Aşağıda verilen kurallara uymayan cümlelerde özne-yüklemi uyuşmazlığından kaynaklan anlatım bozukluğu olur.

a) Kişi Uyumu

  • Özne birden çok kişiden oluşursa ve öznenin içinde birinci teklik şahıs zamiri yani “ben” varsa yüklem birinci çokluk
    kişi (biz) olur.

  • Öznenin içinde ikinci teklik şahıs zamiri yani “sen” varsa yüklem ikinci Çokluk kişi (siz) olur.

b) Tekillik-Çoğulluk Uyumu

Eylem, zaman, organ, bitki ve hayvan adları, soyut kavramlar ve cansız varlıklar çoğul özne olursa yüklem tekil olur.

  • Düşünceler, hiçbir şekilde engellenemez.

Topluluk adları özne olursa yüklem tekil olur.

  • Köy halkı, olayı anlamak için meydanda toplandı.

Belgisiz zamirler, özne olursa yüklem tekil olur.

  • Çoğu, dün akşam burada yemek yedi.

Öznenin içinde sayı sıfatı varsa yüklem tekil olur.

  • İki kardeş, kapının önünde babalarını bekliyordu.

Kişileştirmenin olduğu cümlelerde yüklem tekil de çoğul da olur.

  • Çiçekler, utancından boyun eğdiler / eğdi.

İnsanı karşılayan kavramlar çoğul özne olursa yüklem tekil de çoğul da olur.

  • Çocuklar, bugün pikniğe gitti / gittiler.

Yanlış Kullanım:

  • Benim kollarım neden bomboş kaldılar.
  • Hepsi, istifasını verip işten beraber ayrıldılar.
  • Ben ve Ali bu akşam memlekete gideceğim.
  • Bu fikirler, artık bana da zarar veriyorlar.
  • Böyle filmler, beni çocukluğuma götürürler.
  • Ancak sen ve arkadaşın bu işin üstesinden gelebilir.
  • O mahur beste çalar, Müjgan’la ben ağlaşırdım.

Doğru kullanım

  • Benim kollarım neden bomboş kaldı.
  • Hepsi, istifasını verip işten beraber ayrıldı.
  • Ben ve Ali bu akşam memlekete gideceğiz.
  • Bu fikirler, artık bana da zarar veriyor.
  • Böyle filmler, beni çocukluğuma götürür.
  • Ancak sen ve arkadaşın bu işin üstesinden gelebilirsiniz.
  • O mahur beste çalar, Müjgan’la ben ağlaşırdık.



] }


Liselere Giriş Sınavı (LGS)
6 Haziran 2021 Pazar

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
19 Haziran 2021 Cumartesi

Alan Yeterlilik Sınavı (AYT)
20 Haziran 2021 Pazar