Gıdalar 10. Sınıf


Kategoriler: 10. sınıf Kimya, Kimya

HAZIR GIDALAR

Paketlenerek satılan içindeki gıdanın uzun süre dayanmasını sağlayacak kimyasallar içeren yiyecek ve içeceklere hazır gıda adı verilir. Hızlı kentleşme, yoğun iş temposu, seyahat etme, çocukların okulda daha uzun zaman geçirmeleri, yalnız yaşama gibi etkenler insanların hazır gıdalara yönlenmelerinde etkili olmuştur. Evde yapılmayan ve marketlerden satın alınan hemen hemen tüm ürünler hazır gıdadır.

Hazır meyve suyu ve reçeller, gazlı içecekler, meyve tozları, hazır meyveli yoğurt ve pudingler; hazır çorbalar, hazır soslar, ketçap, mayonez, cips, salam, sucuk, sosis, her türlü şeker ve şekerleme, tüketilmeye hazır donmuş – donmamış yiyecekler hazır gıda maddeleridir. Fast food tarzı yiyeceklerde dondurulmuş olarak saklandıklarından hazır gıda kabul edilir.



Bilgi: Ambalajından çıkarıldıktan sonra doğrudan veya en düşük seviyede işlem (mikrodalga, ısıtma vb.) uygulanarak servis edilen ve tüketilebilen gıdalara hazır gıda adı verilir.

Çözüm: Hazır gıdalar bir şekilde işlem görmüş gıdalardır. Konserve ve sucuk işlem görerek hazırlanan paketlenmiş gıdalardandır. I ve III deki gıdalar hazır gıdadır. Kavun tarladan geldiği gibi servis edilebilir. İşlem görmesine gerek yoktur. Kavun hazır gıda değildir. Cevap C



Örnek: Gıda katkı maddeleri ile ilgili,
I. Yalnızca marketlerde satılan gıdalarda bulunur.
II. Koruyucular gıdanın raf ömrünü uzatır.
III. Üreticiler gıdada faz ayrımı olmasını istemezler.
yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I    B) Yalnız II    C) Yalnız III
D) I ve II    E) II ve III

Çözüm: Gıda katkı maddeleri genellikle bu işin ticaretini yapanların tercih ettiği bir durumdur. Sadece marketlerde satılan ürünlerde değil pastanelerde de satılan ürünlerde de gıda katkı maddesi bulunabilir. I. yargı yanlıştır. Koruyucular gıdaların bakteri ve mikroorganizmalar tarafından bozulmasını engeller. Bu da gıdanın bozulmadan daha uzun süre market raflarında kalmasını sağlar. II. yargı doğrudur. Üreticiler gıdada faz ayrımı olmasını istemezler. Bunun için üretim sırasında emülgatörler kullanırlar. Emülgatörler yağ ve su gibi birbirine karışmayan maddelerin ayrılmadan bir arada karışım hâlinde durmasını sağlar. Yani maddelerin faz ayrımına uğramasını engeller. III. yargı doğrudur. Cevap E

Örnek: Gıdaların uzun süre bozulmadan saklanmasını sağlamak için ısıl işlemler uygulanır. Pastörizasyon ve UHT ile ilgili,
I. UHT işlemi ile zararlı mikroorganizmalar yok edilir.
II. Pastörizasyon işlemi 100°C un üzerinde gerçekleştirilir.
III. Pastörize süt, UHT süte göre daha uzun süre dayanır.
yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I    B) Yalnız II    C) I ve II
D) II ve III    E) I, II ve III

Çözüm: Pastörizasyon işleminde tüm mikroorganizmalar yok edilmez iken UHT işleminde tüm mikroorganizmalar ve sporlar yok edilir. I. yargı doğrudur. Pastörizasyon işlemi 60 – 75 °C sıcaklıkları arasında gerçekleşir. II. yargı yanlıştır. UHT işleminde mikroorganizmaların tamamına yakını yok edilir. Pastörizasyonda ise sadece zararlı olan öldürülür. Bu nedenle UHT sütler pastörize sütlere göre daha uzun süreli dayanır. III. yargı yanlıştır. Cevap A



YAĞLAR

Kahvaltıda kullandığımız tereyağı ya da tereyağında pişirilmiş yumurtanın ne kadar lezzetli olduğunu bilirsiniz. Yağlar kimyanın bir konusudur. Yağlar bir karışım olmasına rağmen esas bileşeni organik bir bileşiktir. Molekülündeki karbon sayısı çift olan doymuş ya da doymamış yağ asitlerinin gliserin ile oluşturduğu bileşikler yağ olarak sınıflandırılır. Yağlar bitkilerden elde edilebilir. Ayçiçek yağı buna örnek verilebilir. Bitkilerden elde edilen yağlar bitkisel yağlar olarak adlandırılır. Yağlar inek, koyun, keçi gibi hayvanlardan elde edilen sütten üretilebilir. Tereyağı buna örnek verilebilir. Hayvanlardan elde edilen yağlar hayvansal yağlar olarak sınıflandırılır.

Bitkisel Yağlar: Bitki çekirdeklerinde veya meyvelerinde bulunan bitkisel yağlardır. En yaygın bitkisel yağ kaynakları zeytin, ayçiçeği, mısır, soya fasulyesi, pamuk çekirdeği, badem, susam, fındık, yer fıstığı, hurma ve kanola gibi bitkilerdir.

Hayvansal Yağlar: Koyun, keçi, sığır hayvanların vücutlarında biriken yağlar ve sütten elde edilen tereyağ hayvansal yağlardır.



Örnek: Yukarıdaki etiket ve gıda ile ilgili,
I. Gıda ve üretici firma ile ilgili bilgiler içerir.
II. Görünebilir bir yerinde üretim ve son kullanma tarihi vardır.
III. Son kullanma tarihi geçen ürünleri almamalıyız.
yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III
D) I ve II E) I, II ve III

Çözüm: Gıda etiketlerinde gıdanın içindekiler nicel değerlerine kadar yazılır. Ayrıca üreten firma ile ilgili bilgiler yer alır. I. yargı doğrudur. Hazır gıda maddelerinin ambalajlarında mutlaka son kullanma tarihi SKT veya STT gibi kısaltmalarla belirtilmelidir. II. yargı doğrudur. Etikette yer alan gün ve ay olarak belirtilen tarih, ürünün tüketilmesi için son gündür. Bu tarihten sonra gıdanın tüketilmesi zehirlenme gibi istenmeyen sonuçlar doğurabilir. Özellikle et ve süt ürünlerine çok dikkat etmek gerekir. III. yargı doğrudur. Cevap E

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
20 Haziran 2020 Cumartesi