Fonksiyonlarda Dört İşlem 11. Sınıf Matematik
🪄 Test ve Çalışma Kağıdı Hazırla
Konunu yaz; MEB uyumlu test ve özetler saniyeler içinde hazırlansın. 🖨️ Ücretsiz PDF indir!
1. Fonksiyonlarda Dört İşlem ve Tanım Kümesi Kuralı
Fonksiyonlarda toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemlerinin yapılabilmesi için fonksiyonların tanım kümelerinin boş kümeden farklı bir kesişime sahip olması zorunludur.
$f: A \to \mathbb{R}$ ve $g: B \to \mathbb{R}$ iki fonksiyon ve $A \cap B \ne \emptyset$ olmak üzere:
-
Toplama İşlemi:
$$(f + g): A \cap B \to \mathbb{R}, \quad (f + g)(x) = f(x) + g(x)$$ -
Çıkarma İşlemi:
$$(f – g): A \cap B \to \mathbb{R}, \quad (f – g)(x) = f(x) – g(x)$$ -
Çarpma İşlemi:
$$(f \cdot g): A \cap B \to \mathbb{R}, \quad (f \cdot g)(x) = f(x) \cdot g(x)$$ -
Sabit ile Çarpma:
$$(c \cdot f): A \to \mathbb{R}, \quad (c \cdot f)(x) = c \cdot f(x) \quad (c \in \mathbb{R})$$ -
Bölme İşlemi:
$$\left(\frac{f}{g}\right): (A \cap B) – \{x \mid g(x) = 0\} \to \mathbb{R}, \quad \left(\frac{f}{g}\right)(x) = \frac{f(x)}{g(x)} \quad (g(x) \ne 0)$$
2. Kritik Kurallar
-
Kesişim Kümesi Zorunluluğu: $(f + g)(x)$, $(f – g)(x)$ veya $(f \cdot g)(x)$ ifadeleri yalnızca her iki fonksiyonun da tanımlı olduğu ortak $x$ değerleri ($x \in A \cap B$) için hesaplanabilir.
-
Bölmede Payda Sıfır Olamaz: Bölüm fonksiyonunda kesişim kümesinden paydayı sıfır yapan ($g(x) = 0$) kökler mutlaka çıkarılmalıdır.
-
Bileşke ile Karıştırmama: $(f \cdot g)(x) = f(x) \cdot g(x)$ iken, $(f \circ g)(x) = f(g(x))$ tir. İki işlem birbirinden tamamen farklıdır.
II. BİLGİ VE KAVRAMA ODAKLI ÇÖZÜMLÜ TEST SORULARI
Soru 1
Gerçek sayılar kümesinde tanımlı
fonksiyonları veriliyor.
Buna göre, $(f + g)(2)$ işleminin sonucu kaçtır?
A) 6
B) 8
C) 10
D) 12
E) 14
Çözüm 1
İşlem kuralı uygulanır: $(f + g)(2) = f(2) + g(2)$.
$f(2)$ hesaplanır:
$g(2)$ hesaplanır:
Değerler toplanır:
Doğru Seçenek: C
Soru 2
fonksiyonları liste biçiminde veriliyor.
Buna göre, $(f \cdot g)$ fonksiyonunun görüntü kümesindeki elemanların toplamı kaçtır?
A) 7
B) 14
C) 21
D) 24
E) 27
Çözüm 2
Fonksiyonların tanım kümeleri belirlenir:
$(f \cdot g)$ fonksiyonunun tanım kümesi kesişim kümesidir:
Kesişim kümesindeki her eleman için çarpım hesaplanır:
-
$x = 2 \implies (f \cdot g)(2) = f(2) \cdot g(2) = 5 \cdot 3 = 15$
-
$x = 3 \implies (f \cdot g)(3) = f(3) \cdot g(3) = 6 \cdot 1 = 6$
-
$x = 4 \implies (f \cdot g)(4) = f(4) \cdot g(4) = 7 \cdot (-2) = -14$
Görüntü kümesi $\{15, 6, -14\}$ olur. Elemanların toplamı:
Doğru Seçenek: A
Soru 3
Gerçek sayılarda tanımlı $f$ ve $g$ fonksiyonları için
eşitlikleri veriliyor.
Buna göre, $(f \cdot g)(1)$ işleminin sonucu kaçtır?
A) 6
B) 8
C) 10
D) 12
E) 15
Çözüm 3
$x = 1$ için verilen eşitlikler yazılır:
Bu iki denklem taraf tarafa toplanır:
Birinci denklemde yerine yazılarak $g(1)$ bulunur:
Çarpım değeri hesaplanır:
Doğru Seçenek: D
Soru 4
Tanım kümeleri sırasıyla $A = [-2, 5)$ ve $B = (1, 8]$ olan $f: A \to \mathbb{R}$ ve $g: B \to \mathbb{R}$ fonksiyonları veriliyor.
Buna göre, $(f – g)$ fonksiyonunun en geniş tanım kümesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) $[-2, 8]$
B) $(-2, 8)$
C) $(1, 5)$
D) $[1, 5)$
E) $(1, 5]$
Çözüm 4
Fonksiyonlarda çıkarma işleminin tanım kümesi, iki fonksiyonun tanım kümelerinin kesişimidir:
Verilen aralıkların kesişimi alınır:
Doğru Seçenek: C
Soru 5
Gerçek sayılar kümesinde tanımlı
fonksiyonları veriliyor.
Buna göre, $\left(\frac{f}{g}\right)(x)$ fonksiyonunun en geniş tanım kümesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) $\mathbb{R}$
B) $\mathbb{R} – \{3\}$
C) $\mathbb{R} – \{-3, 3\}$
D) $(3, \infty)$
E) $\mathbb{R} – \{-3\}$
Çözüm 5
$f$ ve $g$ gerçek sayılarda tanımlı olduğundan tanım kümeleri kesişimi $\mathbb{R} \cap \mathbb{R} = \mathbb{R}$ dir.
Bölme işleminde paydayı sıfır yapan değerler tanımsızlık oluşturduğundan kesişimden çıkarılmalıdır:
Dolayısıyla en geniş tanım kümesi $\mathbb{R} – \{3\}$ olarak bulunur.
(Not: Cebirsel sadeleştirme $\frac{x^2 – 9}{x – 3} = x + 3$ yapılsa dahi başlangıçtaki paydayı sıfır yapan $x = 3$ noktası tanım kümesine dahil edilemez.)
Doğru Seçenek: B