Basit Makineler: Eğik Düzlem (8. Sınıf)


Kategoriler: 8. Sınıf Fen Bilimleri, Basit Makineler, Fen Bilimleri

Ağır yükleri yukarı çıkarmak için makara kullanmak her zaman uygun bir yöntem olmayabilir. Böyle durumlarda eğik düzlem adı verilen yokuşlardan yararlanılır. Bir levhanın ya da kalasın bir ucu yükün çıkarıldığı yere dayanırsa eğik düzlem elde edilir. Bir çok yerde karşılaştığımız eğik düzlemin diğer basit makinelerden en önemli farkı, eğik düzlemlerin genellikle hareketsiz olmasıdır. Eğik düzlem boyunca itilen ya da çekilen yük, istenilen yere daha az kuvvetle çıkarılabilir. Bir işin yapılması sırasında eğik düzlemin kullanılması ile kuvvetten kazanç sağlandığı oranda yoldan kayıp yaşanır. Bu sebeple İşten kazanç sağlanamaz.



Eğik düzlemin yüksekliği sabitken boyu uzatıldığında cismi hareket ettirmek için uygulanması gereken kuvvetin değeri küçülür. Eğik düzlemin boyu sabit tutulup yüksekliği artırıldığında cismi hareket ettirmek için uygulanması gereken kuvvetin değeri büyür. Dolayısıyla eğik düzlemde cismi hareket ettirmek için uygulanan kuvvet, eğik düzlemin yüksekliğine ve boyuna bağlıdır. Bir eğik düzlemin yüksekliğinin boyuna oranı eğimi verir.

Eğik düzlemde eğim azaldıkça, yükü bulunduğu yerden daha yüksek bir yere çıkarmak için cisme uygulanması gereken kuvvetin şiddeti de azalır. Eğik düzlemde kuvvetten kazanç, yoldan kayıp vardır. Eğik düzlemde kuvvet kazancı aşağıdaki eşitlikle bulunur.



Oyun parklarındaki kaydıraklar, merdiven basamakları ve rampa eğik düzleme örnek verilebilir. Seyir halindeki araçlar dik yolları tırmanırken zorlanır. Bu yüzden dağlık yerlerden geçen yollar virajlı olarak inşa edilir. Çünkü virajlar yolların dik olmasını engelleyerek eğimi azaltır.

Soru:
Sorular
1. Basit makineler bir enerji türünü başka bir enerji türüne dönüştürebilir mi?
2. Basit makinelerde kuvvetten kazanç sağlayabilmek için kuvvet kolunun yük kolundan kısa mı olması gerekir?
3. Basit makineler bir işin yapılma süratini değiştirebilir mi?
Cevaplar
1. Evet
2. Hayır
3. Evet
Çağdaş, yukarıdaki sorulara belirtilen cevapları veriyor. Buna göre Çağdaş'ın sorulara verdiği cevaplar için ne söylenebilir?

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
13 Haziran 2020 Cumartesi