Lizozom


Kategoriler: 9. Sınıf Biyoloji, Biyoloji, Hücre
  • İçinde sindirim enzimleri taşıyan zarla çevrili bir kesedir. Hücre içi sindiriminde görev yapar. Alyuvarlar hariç tüm hayvansal hücrelerde bulunur.
  • İnsanda akyuvar ve makrofaj hücreleri fagositoz yoluyla bakteri gibi zararlı mikroorganizmaları hücre içine alır ve bunları lizozom enzimleri ile parçalar. Bu nedenle akyuvar ve makrofaj gibi savunma yapan hücrelerde lizozom ayısı daha fazladır.
  • Herhangi bir nedenle çok sayıda lizozomun zarı parçalanır veya içindeki maddeler dışarıya sızarsa, açığa çıkan enzimler hücrenin kendini sindirerek ölümüne neden olur. Bu olay otoliz olarak adlandırılır.
  • Bazı durumlarda hücreler kendi lizozomları tarafından kontrollü olarak yok edilir. Örneğin insanın embriyonik gelişimi sırasında bazı hücrelerin ölmesi sonucu parmakların şekillenmesi lizozom enzimlerinin etkisiyle gerçekleşir.
  • Lizozom, hücre içindeki hasarlı organellerin yok edilmesini de sağlayabilir. Bu sırada oluşan organik yapı birimleri hücrede tekrar kullanılır. Böylece hücre yenilenmesi sağlanmış olur.
  • Önceden de anlattığımız gibi fagositoz sonucu oluşan besin kofulu içindeki maddeler lizozom enzimleri tarafından sindirilir. Sindirilemeyenler ise dışarıya atılır. İlerleyen yaşla birlikte koful içinde kalan atık maddelerin bir kısmı atılamaz ve hücre içinde birikerek hücrenin yaşlanmasına yol açar. İnsanın ellerinde, yüzünde ve omuzunda yaşlanmaya bağlı olarak kahverengi lekelerin oluşması bu yüzdendir.
  • Lizozomlardaki sindirim enzimlerinin eksikliği bazı hastalıklara neden olabilir. Örneğin Taysachs adı verilen kalıtsal hastalık, yağ sindiren bir enzimin eksikliğinden kaynaklanır. Bu hastaların beyin hücrelerinde yağ birikmesi olur. Bunun sonucunda da zihinsel ve fiziksel bozukluklar ortaya çıkar.

Lizozomlar büyük besin moleküllerini veya bakteri gibi zararlı organizmaları parçalayan sindirim enzimleri içerir.



Yaşlandıkça insanın ellerinde ve vücudunda yaşlılık lekeleri ortaya çıkar.

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
22 Haziran 2019 Cumartesi