Kozmetik Malzemeler ve İçerdiği Zararlı Kimyasallar 10. Sınıf


Kategoriler: 10. sınıf Kimya, Kimya

İnsan vücuduna sürülen, serpilen veya sprey şeklinde uygulanan temizleme, güzelleştirme, çekiciliği artırma veya görüntüyü değiştirme amacıyla kullanılan maddelere kozmetik adı verilir. Kozmetik kullanımı insanlığın varlığından günümüze kadar devam etmiştir. İnsanlar her zaman bakımlı ve güzel görünmek istemişlerdir.

Bilgi: İnsan, vücudunun deri, tırnaklar, kıllar, saçlar, dudaklar gibi değişik dış kısımlarına, dişlere ve ağız içine uygulanmak üzere hazırlanmış, tek veya temel amacı bu kısımları temizlemek, koku vermek, görünümünü değiştirmek ve vücut kokularını düzeltmek veya korumak veya iyi bir durumda tutmak kozmetik ürünleri kullanır. Kozmetik ile ilgili olan bütün preparatları veya maddeleri inceleyen ve geliştiren bilim dalı kozmetoloji olarak adlandırılır.



Kozmetikler çok geniş yelpazeye sahip, toplumun hemen her kesiminde günlük yaşamla iç içe olan tüketim ürünleridir. Derinin temizliğinde kullanılan ürünler, pudralar ve şampuanlar, parfümler, deodorantlar, saça renk ve şekil vermek için kullanılan ürünler birer kozmetiktir. Kozmetikleri bitkisel yağlar ve yağlı maddeler, hayvansal yağlar ve yağlı maddeler, mineral yağlar ve yağlı maddeler, vakslar ve esterler, yağ asitleri, yağ alkolleri, poli glikol, eter ve pudralar oluşturur.

Bilgi: ABD Ulusal Meslekî Güvenlik ve Sağlık Enstitüsünün, kozmetiklerde kullanılan 2 bin 983 kimyasal madde üzerinde yapılan araştırma sonucunda, bunların 884 ünün toksik (zehirli) olduğu belirlenmiştir.

Kozmetiklerin Sınıflandırılması

Uygulanış yerlerine göre kozmetikleri şu şekilde sınıflandırmak mümkündür.



Deriye Uygulanan Kozmetikler

  • Yumuşatıcı krem ve losyonlar
  • Güneş ışınlarına karşı koruyucu kremler
  • Terlemeye mani olanlar
  • Yüz maskeleri
  • Ter kokularını önleyenler (deodorant)
  • Traş kozmetikleri

Saça Uygulanan Kozmetikler

  • Saça şekil verenler
  • Şampuanlar
  • Saç boyaları
  • Saçlara parlaklık verici ve saç şeklini koruyucular

Tozlar ve Pigmentli Kozmetikler

  • Diş macunu
  • Takma dişlerin temizlenmesi için kullanılanlar
  • Ağız temizleme sıvıları
  • Diş parlatıcılar
  • Yüz pudraları
  • Dudak boyaları
  • Tırnak boyaları
  • Göze uygulanan kozmetikler

Kozmetik Bileşenleri

Kozmetiklerin birçoğu kimyasal maddelerin karışımıdır. Kozmetikler genellikle nemlendiriciler, antioksidanlar, çözücüler, parfümler, boyalar, anti – mikrobiyal maddeler ve pigmentler gibi yardımcı maddeler içeren karışımlardır. Bunlardan bazılarının özelliklerini görelim.

Nemlendiriciler

İnsan derisinde nem oranı belirli bir değerde olmalıdır. Bu değerin altında nem olduğunda çatlama meydana gelir. Nemin kaçmasını engelleyerek yani tutarak derinin nemini koruyan ve derideki suyun kayıp hızını kontrol eden kimyasal maddelere nemlendiriciler adı verilir. Nemlendiriciler insan derisinde çatlamaları ve bozulmaları engeller.En yaygın kullanılan nemlendirici vazelindir. Ayrıca glikol, gliserol ve sorbitol gibi kimyasallar da nemlendirici olarak kullanılır.



Anti – mikrobiyal Maddeler (Koruyucular)

Kozmetikler organik maddeler içerdiklerinden bu organik maddelerin yapısını mikroorganizmalar bozabilir. Oluşabilecek mikroplara, bakterilere, mayalara, küfe ve mantara karşı korumak için kozmetik içine katılan kimyasal maddelere koruyucu veya anti-mikrobiyal maddeler adı verilir.

Kozmetiklerde parabenler (metilparaben (% 35 lik)), formaldehit (% 4 lük çözeltisi), organik alkoller (benzil alkol), klorlanmış bileşikler (Kloroasetamid, klorobütanol), kuaterner amonyum bileşikleri, alkoller (Etil alkol) ve izopropil alkol) anti-mikrobiyalleri kullanılır.

Parfümler

Güzel kokma isteği insanların bitki ve hayvanlardan güzel kokular üretmelerine ve bunları geliştirmelerine neden olmuştur. Doğal ya da yapay yollardan elde edilen hoş kokulara parfüm denir. Parfümler tek başlarına kozmetik olarak kullanılabileceği gibi diğer kozmetik ürünlerine de katılarak kullanılırlar.

Çözücüler

Kozmetik ürünleri deriye uygulanabilir ve homojen hâle getirmek için çözücü maddeler kullanılır. Kozmetik üretiminde saf su, gliserin, propilen glikol, benzil alkol ve bütanol gibi maddeler çözücü kullanılır.



Boyalar

Boyalar ya doğrudan derinin veya saçın rengini değiştirmek için ya da kozmetik ürününün güzel görünmesi için kozmetiğe katılır. Kozmetiklerde organik veya inorganik boyalar kullanılmaktadır. Organik boyalar inorganik boyalara göre daha parlaktır. Boyalarda kullanılan boyar maddeler ve verdikleri renkler şöyledir.

Saç Boyaları

Beyazlayan saçları kapatmak veya doğal saç rengini değiştirmek için insanların kullandığı kimyasallara saç boyası denir. Kına ve çivit doğal saç boyası olarak kullanılabilir. Tabi ki sentetik olarak üretilen birçok çeşit saç boyası da vardır. Saç boyalarının bazıları geçicidir. Bu boyalar yıkama etkisiyle çıkar. Boyaların bazıları yarı sabit bazıları ise sabittir. Yarı sabit boyalar zamanla, yıkama etkisiyle saçtan çıkar. Sabit boyalar ise yıkama ile çıkmaz, saçta kalır. Sentetik üretilen saç boyaları çok masum değildir. Sentetik boyadaki kimyasallar deride dökülme, saçların kırılması, alerji ve cilt kanseri gibi istenmeyen sonuçlar ortaya çıkarabilir.

Saç Şekillendiriciler

Saça belli bir şekil veren, saçın şeklini koruyan ve bozulmasını önleyen kimyasal maddelere şekillendirici adı verilir. Saç şekillendiriciler jel (jöle), sprey veya köpük şeklinde olabilir. Saç şekillendiriciler temel olarak, çözücü, yumuşatıcı, koruyucu, boya ve koku maddeleri içerirler. Saç şekillendiricilerde kullanılan etken madde, koruyucu ve çözücüler insanda alerji veya daha kötü istenmeyen sağlık sorunları oluşturabilir.

Kalıcı Dövme

Kimyasal ve insan sağlığına zararlı boyalarda kullanılarak yapılan dövmeler başta cilt kanseri olmak üzere çeşitli deri hastalıklarına neden olur. Gebelikte bebeğin gelişimini olumsuz etkiler, tetanos, Hepatit B ve C hastalığına neden olabilir.

Örnek:

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
13 Haziran 2020 Cumartesi