Kategoriler: 10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı, Türk Dili ve Edebiyatı

SIFAT TAMLAMASI

Sıfatın olduğu yerde mutlaka sıfat tamlaması olur.

Sıfat tamlaması, bir belirtme ya da niteleme sıfatı ile bir ismin bir araya gelmesinden oluşur.

Aşağıdaki dörtlüklerdeki altı çizili sözler, sıfat tamlamasıdır:

Gaiblerden bir ses geldi: Bu adam,
Gezdirsin boşluğu ense kökünde!
Ve uçtu tepemden birdenbire dam;
Gök devrildi, künde üstüne künde…

Pencereye koştum: Kızıl kıyâmet!
Dediklerin çıktı ihtiyar bacı!
Sonsuzluk, elinde bir mâvi tülbent,
Ok çekti yukardan, üstüme avcı.

Ateşten zehrini tattım bu okun,
Bir anda kül etti can elmasımı.
Sanki burnum, değdi burnuna “yok”un,
Kustum öz ağzımdan kafatasımı.

Bir bardak su gibi çalkandı dünyâ;
Söndü istikamet, yıkıldı boşluk.
Al sana hakikât, al sana rüyâ!
İşte akıllılık, işte sarhoşluk!

Ensemin örsünde bir demir balyoz,
Kapandım yatağa son çâre diye.
Bir kanlı şafakta, bana çil horoz,
Yepyeni bir dünyâ etti hediye.

Bu nasıl bir dünyâ, hikâyesi zor;
Mekânı bir satıh, zamânı vehim.
Bütün bir kâinat muşamba dekor,
Bütün bir insanlık yalana teslim.

Nesin sen, hakîkat olsan da çekil!
Yetiş körlük, yetiş, takma gözde cam!
Otursun yerine bende her şekil;
Vatanım, sevgilim, dostum ve hocam!

(Necip Fazıl Kısakürek)

Çözümlü Sorular:

Soru 1: Yeşil, upuzun kavaklıklar (I) geride kalıyor. Uzaktan, kaleye sırtını dayayan kocamış konaklar (II), çıplak, boz renkli tepeler (III) görünüyor. Konak balkonlarının korkulukları (IV), Doğu masallarından ödünç alınmışçasına büyüleyici. Renkler her ayrıntıyı (V) belirginleştiriyor sanki; ağaçlar yeşil, şehir kahve, kale siyah.

Bu parçadaki altı çizili tamlamalardan hangisi, tür bakımından ötekilerden farklıdır!

A) I.   B) II.   C) III.   D) IV.   E) V.

Çözüm:  I, II, III ve V numaralı yerlerdeki tamlamalar sıfat tamlaması, IV. numaralı yerdeki tamlama isim tamlamasıdır. Cevap D seçeneğidir.

Soru 2: Mavi kapıları (I), suya gömülmüş ağaçları (II), çöpleri karıştıran kedileri (III), kıyıdaki sazlıkları (IV) çekmek için fotoğraf makinemi (V) yanıma aldım.

Bu cümledeki numaralanmış tamlamalardan hangisi tür bakımından ötekilerden farklıdır?

A) I.    B) II.     C) III.    D) IV.     E) V.

Çözüm: I, II, III ve IV numaralı yerlerdeki tamlamalar sıfat tamlaması, V. numaralı yerdeki tamlama isim tamlamasıdır. Cevap E seçeneğidir.

Soru 3: Eski yıllarda olduğu gibi, “bizi bize anlatan sanat” (I) yani tiyatro, izleyici tarafından bu dönemde (II) de ilgiyle karşılandı. Özellikle Devlet Tiyatroları (III), hem düzenlediği festivaller hem de sahnelediği oyunlarla (IV) verimli bir yıl (V) geçirdi.

Yukarıdaki altı çizili tamlamalardan hangisi tür bakımından ötekilerden farklıdır?

A) I.    B) II.     C) III.    D) IV.    E) V.

Çözüm: I’deki “bizi bize anlatan sanat”, II’deki bu dönem”, IV’teki “sahnelediği oyunlar” ve V’teki “verimli bir yıl” tamlamaları sıfat tamlamasıdır. III’teki “Devlet Tiyatroları” isim tamlamasıdır. Cevap C seçeneğidir.




Liselere Giriş Sınavı (LGS)
6 Haziran 2021 Pazar

Temel Yeterlilik Sınavı (TYT)
19 Haziran 2021 Cumartesi

Alan Yeterlilik Sınavı (AYT)
20 Haziran 2021 Pazar