🚀 Bir Kahraman Doğuyor Test 11: 19. ve 20. Yüzyıl Başlarında Avrupa ve Dünya Tarihi 🌍

Merhaba sevgili öğrenciler! 👋 Bu ders notumuzda, "Bir Kahraman Doğuyor" ünitesinin önemli konularından olan, 19. ve 20. yüzyıl başlarında dünyayı derinden etkileyen anahtar olayları ve kavramları ele alacağız. Bu dönem, günümüz dünyasının temellerinin atıldığı, büyük değişimlerin yaşandığı bir süreçtir. Hazırsanız, tarihin tozlu sayfalarını aralayalım! ⏳

1. Sanayi İnkılabı (Endüstri Devrimi) 🏭

Sanayi İnkılabı, insan ve hayvan gücüne dayalı üretimden, makinelerin kullanıldığı seri üretime geçişi ifade eden büyük bir ekonomik ve sosyal dönüşümdür. Buhar gücünün keşfi ve makinelerin üretime entegre edilmesiyle başlayan bu süreç, dünyayı kökten değiştirmiştir. 💥

• Nerede Başladı? Sanayi İnkılabı, 18. yüzyılın ikinci yarısında İngiltere'de (haritada 1 numaralı yer) dokuma sektöründe ortaya çıktı. 🇬🇧
• Nedenleri: İngiltere'nin zengin kömür ve demir yataklarına sahip olması, sömürgelerinden gelen ham madde ve pazar imkanları, sermaye birikimi ve bilimsel gelişmeler bu inkılabın başlamasında etkili oldu.
• Sonuçları:
  • Ham Madde ve Pazar İhtiyacı: Fabrikalarda üretim arttıkça, daha fazla ham maddeye (pamuk, demir, kömür vb.) ve üretilen ürünleri satacak yeni pazarlara ihtiyaç duyuldu. Bu durum, devletler arasında sömürgecilik yarışını hızlandırdı ve rekabeti artırdı. ⚔️
  • Toplumsal Değişimler: Kırsaldan kentlere göç hızlandı, işçi sınıfı ortaya çıktı ve şehirler büyüdü.
  • Ekonomik Gelişmeler: Üretim arttı, ürünler ucuzladı ve ticaret canlandı.
  • Teknolojik Gelişmeler: Buharlı gemiler, trenler gibi yeni ulaşım araçları ortaya çıktı. 🚢🚂
• Günlük Hayattan Örnek: Eskiden annelerimizin veya büyükannelerimizin el örgüsü kazak yapması uzun sürerken, şimdi fabrikalarda binlerce kazak kısa sürede üretilebiliyor. İşte bu, Sanayi İnkılabı'nın getirdiği seri üretimin bir sonucudur! 🧶➡️👕

2. Fransız İhtilali ve Milliyetçilik Akımı 🇫🇷

Fransız İhtilali, 1789 yılında Fransa'da (haritada 2 numaralı yer) başlayan ve tüm dünyayı etkileyen büyük bir siyasi ve sosyal devrimdir. Bu ihtilal, mutlak krallıkların sonunu getiren ve halk egemenliği, eşitlik, özgürlük gibi fikirleri yayan bir dönüm noktası olmuştur. ✊

• Nerede Başladı? 1789'da Fransa'da (haritada 2 numaralı yer) halkın monarşiye ve ayrıcalıklı sınıflara karşı ayaklanmasıyla başladı.
• Nedenleri: Krallığın baskıcı yönetimi, halkın ağır vergiler altında ezilmesi, aydınlanma filozoflarının yaydığı eşitlik ve özgürlük fikirleri ihtilale zemin hazırladı.
• Sonuçları:
  • Milliyetçilik Akımı: İhtilal ile birlikte "her milletin kendi devletini kurma hakkı" fikri olan milliyetçilik akımı yayıldı. Bu akım, özellikle çok uluslu imparatorluklarda (Osmanlı Devleti, Avusturya-Macaristan gibi) yaşayan azınlık milletlerin kendi bağımsız devletlerini kurma isteklerini tetikledi. 🇹🇷🇦🇹🇭🇺
  • Eşitlik, Özgürlük, Adalet: Bu kavramlar tüm dünyaya yayıldı ve demokratikleşme süreçlerini başlattı.
  • Mutlak Monarşilerin Zayıflaması: Krallıkların gücü azaldı, cumhuriyet ve anayasal monarşi gibi yönetim biçimleri önem kazandı.
• Günlük Hayattan Örnek: Milliyetçilik, bir takımın taraftarlarının kendi takımlarına duyduğu bağlılık gibidir. Ancak bu bağlılık, ulusal kimlik ve bağımsızlık arayışına dönüştüğünde, devletlerin sınırlarını ve yapılarını değiştirecek kadar güçlü bir etki yaratabilir. ⚽️➡️🌍

3. Çok Uluslu İmparatorlukların Sonu 💔

Sanayi İnkılabı'nın tetiklediği sömürgecilik yarışı ve Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik akımı, özellikle çok uluslu yapıya sahip büyük imparatorluklar için büyük tehditler oluşturdu. Bu imparatorluklar, bünyelerinde farklı milletleri barındırdıkları için milliyetçilikten en çok etkilenenler oldular. 😔

• Osmanlı Devleti (Harita 4): Balkanlar'da, Orta Doğu'da ve Kuzey Afrika'da birçok farklı milletten insanı barındıran büyük bir imparatorluktu. Fransız İhtilali'nin etkisiyle Sırplar, Rumlar, Bulgarlar gibi azınlıklar bağımsızlık isyanları başlattı. Bu isyanlar, imparatorluğun dağılma sürecini hızlandırdı. ⚔️
• Avusturya-Macaristan İmparatorluğu (Harita 3): Orta Avrupa'da Almanlar, Macarlar, Çekler, Slovaklar, Polonyalılar gibi birçok farklı etnik grubu bünyesinde barındıran bir diğer çok uluslu imparatorluktu. Milliyetçilik akımı, bu imparatorluk içinde de azınlık isyanlarına ve ayrılıkçı hareketlere yol açtı. 🇦🇹🇭🇺
• I. Dünya Savaşı ve Sonuçları: Sanayi İnkılabı'nın getirdiği sömürgecilik yarışı ve milliyetçiliğin yarattığı gerilimler, I. Dünya Savaşı'nın temel nedenlerinden oldu. Bu savaş sonucunda, hem Osmanlı Devleti hem de Avusturya-Macaristan İmparatorluğu yıkıldı. 💥
  • Osmanlı Devleti'nin yerine Türkiye Cumhuriyeti kuruldu. 🇹🇷
  • Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ise Avusturya, Macaristan, Çekoslovakya, Yugoslavya gibi birçok bağımsız devlete bölündü.
• Önemli Not: Bu imparatorlukların rejimleri günümüze kadar korunmamıştır. Yeni bağımsız devletler ve farklı yönetim biçimleri ortaya çıkmıştır.

Özet ve Anahtar Kavramlar 🔑

Bu dönemde yaşananları özetleyecek olursak:

• Sanayi İnkılabı (İngiltere'de başladı) ➡️ Ham madde ve pazar ihtiyacı ➡️ Sömürgecilik yarışı ➡️ Devletler arası rekabet.
• Fransız İhtilali (Fransa'da başladı) ➡️ Milliyetçilik akımı ➡️ Çok uluslu imparatorluklarda (Osmanlı, Avusturya-Macaristan) azınlık isyanları ➡️ İmparatorlukların dağılma süreci.
• Bu iki büyük gelişme, I. Dünya Savaşı'na giden yolu açan temel dinamikler olmuştur.
• Unutmayalım ki: Tarihteki olaylar genellikle birbirini tetikler ve zincirleme reaksiyonlar yaratır. Bu dönemdeki gelişmeler de günümüz dünyasının siyasi haritasını ve uluslararası ilişkilerini şekillendirmiştir. 🗺️

Umarım bu ders notu, bu önemli dönemi daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Başarılar dilerim! 🌟