7. Sınıf Enerji Dönüşümleri Test 4

Soru 1 / 13

🎓 7. Sınıf Enerji Dönüşümleri Test 4 - Ders Notu ve İpuçları

Cisimlerin hareketinden dolayı sahip olduğu enerjidir.
Bir cismin kütlesi ve sürati arttıkça kinetik enerjisi artar.
Formülü: \(KE = \frac{1}{2}mv^2\) (m: kütle, v: sürat)
💡 İpucu: Sürat iki katına çıktığında kinetik enerji dört katına çıkar! Kütle iki katına çıktığında kinetik enerji iki katına çıkar. Süratın etkisi daha büyüktür.
Örnekler: Koşan çocuk, uçan kuş, hareket eden araba, akan su.

Cisimlerin yerden yüksekliğinden dolayı sahip olduğu enerjidir.
Bir cismin kütlesi ve yerden yüksekliği arttıkça çekim potansiyel enerjisi artar.
Formülü: \(ÇPE = mgh\) (m: kütle, g: yer çekimi ivmesi, h: yükseklik)
Örnekler: Ağacın dalındaki elma, masadaki kitap, dağın tepesindeki kaya.

Esnek cisimlerin sıkıştırılması veya gerilmesi sonucunda depoladığı enerjidir.
Cismin esneklik özelliği ve ne kadar sıkıştırıldığı/gerildiği bu enerjiyi etkiler.
Örnekler: Gerilmiş yay, sıkıştırılmış sünger, gerilmiş lastik bant, kurmalı saatin yayı.

Enerji, bir türden başka bir türe dönüşebilir.
Çekim Potansiyel Enerjisi ve Kinetik Enerji Dönüşümü: Bir cisim yukarı doğru atıldığında yükselirken kinetik enerjisi azalır, çekim potansiyel enerjisi artar. En tepe noktada kinetik enerji minimum (sıfır olabilir), çekim potansiyel enerjisi maksimum olur. Aşağı doğru düşerken veya kayarken çekim potansiyel enerjisi azalır, kinetik enerjisi artar. Yere en yakın noktada çekim potansiyel enerjisi minimum, kinetik enerji maksimum olur. Örnekler: Kaydıraktan kayan çocuk, salıncakta sallanan çocuk, yukarı atılan top.
Esneklik Potansiyel Enerjisi ve Kinetik Enerji Dönüşümü: Sıkıştırılmış veya gerilmiş bir yay serbest bırakıldığında, depoladığı esneklik potansiyel enerjisi kinetik enerjiye dönüşür ve cismi hareket ettirir. Örnekler: Kurmalı saatin çalışması, oyuncak arabanın yayı, ok fırlatan yay.

Bir cismin sahip olduğu kinetik enerji ile potansiyel enerjilerinin toplamına mekanik enerji denir.
Formülü: \(ME = KE + PE\) (PE: Potansiyel enerji, ÇPE veya EPE olabilir)
Sürtünmesiz Ortamda Mekanik Enerji Korunumu: Eğer bir sistemde sürtünme kuvveti veya hava direnci gibi enerji kaybına neden olan dış etkenler yoksa, cismin mekanik enerjisi sabit kalır. Bu durumda, kinetik enerji azalırken potansiyel enerji aynı miktarda artar veya tam tersi olur. Toplam enerji değişmez.
⚠️ Dikkat: "Sürtünmesiz ortam" veya "sürtünmeler önemsizdir" ifadelerine dikkat et! Bu, mekanik enerjinin korunduğu anlamına gelir.
Örnekler: Boşlukta düşen cisim, sürtünmesiz ortamda salınan sarkaç.
Sürtünmeli Ortamda Mekanik Enerji ve Isı Enerjisi: Gerçek hayatta sürtünme kuvveti her zaman vardır ve enerji kaybına neden olur. Sürtünme kuvveti, cismin hareketine karşı koyar ve mekanik enerjinin bir kısmını ısı enerjisine dönüştürür. Bu durumda cismin toplam mekanik enerjisi azalır.
💡 İpucu: Toplam enerji (mekanik + ısı + ses vb.) evrende her zaman korunur, ancak mekanik enerji sürtünme nedeniyle azalabilir. Sürtünme ne kadar fazlaysa, ısıya dönüşen enerji miktarı o kadar fazla olur ve cismin mekanik enerjisi o kadar çabuk azalır.
Örnekler: Yolda yuvarlanan topun durması, kaydıraktan kayarken pantolonun ısınması, fren yapan araba.

Sürtünme kuvveti, iki yüzeyin birbirine temas etmesiyle ortaya çıkan ve hareketi zorlaştıran bir kuvvettir.
Yüzeyin pürüzlülüğü arttıkça sürtünme kuvveti de artar.
Sürtünme kuvveti, hareketli cisimlerin kinetik enerjisini azaltarak bu enerjinin bir kısmını ısı enerjisine dönüştürür.
Bu durum, cismin yavaşlamasına ve sonunda durmasına neden olur.
⚠️ Dikkat: Sürtünme kuvveti, cismin hareket yönüne her zaman zıt yöndedir.
Örnekler: Buzlu zeminde daha az sürtünme olduğu için kaymak kolaydır. Asfalt zeminde daha fazla sürtünme olduğu için yürümek veya araba sürmek daha güvenlidir.

Enerji değişimleri grafiklerle gösterilebilir.
Zamanla kinetik enerjinin azalıp potansiyel enerjinin arttığı veya tam tersi durumlar grafikte açıkça görülür.
Sürtünmesiz ortamda, kinetik enerji ve potansiyel enerjinin toplamı (mekanik enerji) grafikte sabit bir çizgi olarak kalır.
Sürtünmeli ortamda ise mekanik enerjiyi gösteren çizgi zamanla azalma eğilimi gösterir.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13