Sorunun Çözümü
Kurallı birleşik eylemler, fiillere belirli ekler ve yardımcı fiiller getirilerek oluşturulan, anlamca ve yapıca özel birleşik fiillerdir. Bunlar yeterlilik (-ebilmek), tezlik (-ivermek), süreklilik (-edurmak, -ekalmak, -egelmek) ve yaklaşma (-eyazmak) fiilleridir.
- A) Bu sorununuzu ben çözebilirim sanırım.
- "çözebilirim" fiili, yeterlilik fiili (-ebilmek) yapısındadır. Bu bir kurallı birleşik eylemdir.
- B) Eve gidelim derken sokaklarında kaybolduk.
- "gidelim" ve "derken" basit fiillerdir.
- "kaybolduk" fiili, "kayıp olmak" şeklinde bir isim ve yardımcı fiil (olmak) ile kurulmuş birleşik bir fiildir. Ancak bu, yeterlilik, tezlik, süreklilik veya yaklaşma fiillerinden biri olmadığı için kurallı birleşik eylem değildir. Yardımcı fiille kurulan birleşik fiiller ayrı bir kategoridir.
- C) Bulamadım bir türlü anahtarımı.
- "bulamadım" fiili, "bulabilmek" fiilinin olumsuzudur. Yani "bul-a-ma-dım" şeklinde yeterlilik fiilinin olumsuz yapısıdır. Bu da bir kurallı birleşik eylemdir.
- D) Sen biraz düşünedur, sonra söyle.
- "düşünedur" fiili, süreklilik fiili (-edurmak) yapısındadır. Bu bir kurallı birleşik eylemdir.
Bu durumda, B seçeneğinde kurallı birleşik eylem kullanılmamıştır.
Cevap B seçeneğidir.