🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Lewis kovalent bağ Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Lewis kovalent bağ Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Hidrojen (H) atomu ile Klor (Cl) atomu arasında oluşan HCl molekülündeki kovalent bağı Lewis yapısıyla gösteriniz. Hidrojenin atom numarası 1, Klorun atom numarası 17'dir. 💡
Çözüm:
- Adım 1: Atom numaralarına göre katman elektron dağılımlarını yazalım.
Hidrojen (H): 1
Klor (Cl): 2) 8) 7) - Adım 2: Değerlik elektron sayılarını belirleyelim.
Hidrojenin değerlik elektron sayısı: 1
Klorun değerlik elektron sayısı: 7 - Adım 3: Lewis yapılarını oluşturalım. Değerlik elektronları nokta ile gösterilir.
H: .
Cl: :::: . - Adım 4: Kovalent bağ oluşumunu gösterelim. Atomlar oktet (veya dublet) kuralına uymak için değerlik elektronlarını ortaklaşa kullanır.
H . + :::: . Cl → H ::::: . Cl - Adım 5: Ortaklaşa kullanılan elektron çifti kovalent bağı temsil eder. HCl molekülünün Lewis yapısı: H−Cl. Hidrojen dubletini, Klor oktetini tamamlamıştır. ✅
Örnek 2:
Oksijen (O) atomları arasında oluşan O₂ molekülündeki kovalent bağı Lewis yapısıyla gösteriniz. Oksijenin atom numarası 8'dir. 💡
Çözüm:
- Adım 1: Oksijenin katman elektron dağılımı: 2) 6).
- Adım 2: Oksijenin değerlik elektron sayısı: 6.
- Adım 3: İki oksijen atomu oktet kuralına uymak için 2 elektron ortaklaşa kullanmalıdır. Her bir oksijen atomu 2 elektron verecektir.
- Adım 4: Lewis yapısı: :::: . O :::: . O :::: . Her oksijen atomu ortaklaşa kullanılacak 2 elektrona ihtiyaç duyar.
- Adım 5: İki oksijen atomu arasında iki çift elektron ortaklaşa kullanılır (çift bağ). Lewis gösterimi: :::: . O = O :::: . Her oksijen atomu oktetini tamamlamıştır. ✅
Örnek 3:
Su (H₂O) molekülünde, merkez atom olan oksijen atomu ile hidrojen atomları arasındaki kovalent bağları Lewis yapısıyla gösteriniz. Hidrojenin atom numarası 1, Oksijenin atom numarası 8'dir. 💡
Çözüm:
- Adım 1: Atomların değerlik elektron sayılarını bulalım.
Hidrojen (H): 1 değerlik elektronu.
Oksijen (O): 6 değerlik elektronu. - Adım 2: Merkez atom genellikle en az elektronegatif olan veya en çok bağ yapma eğiliminde olan atomdur. Burada oksijen merkez atomdur.
- Adım 3: Oksijen atomu 6 değerlik elektronu ile, her bir hidrojen atomu 1 değerlik elektronu ile gösterilir.
- Adım 4: Oksijen, oktet kuralına ulaşmak için 2 elektrona ihtiyaç duyar. Her bir hidrojen, dublet kuralına ulaşmak için 1 elektrona ihtiyaç duyar.
- Adım 5: Oksijen, her bir hidrojen ile birer elektron ortaklaşa kullanarak iki adet tekli kovalent bağ oluşturur. Lewis yapısı: H ::::: . O ::::: . H.
- Adım 6: Ortaya çıkan H₂O molekülünün Lewis yapısı: H−O−H şeklinde gösterilir. Oksijen etrafında bağ yapımına katılmayan 2 çift (4 elektron) serbest elektron bulunur. ✅
Örnek 4:
Karbondioksit (CO₂) molekülünde karbon (C) ve oksijen (O) atomları arasındaki kovalent bağları Lewis yapısıyla gösteriniz. Karbonun atom numarası 6, Oksijenin atom numarası 8'dir. 💡
Çözüm:
- Adım 1: Değerlik elektron sayılarını belirleyelim.
Karbon (C): 2) 4) → 4 değerlik elektronu.
Oksijen (O): 2) 6) → 6 değerlik elektronu. - Adım 2: Merkez atom karbon olacaktır.
- Adım 3: Karbon, oktet kuralına ulaşmak için 4 elektrona ihtiyaç duyar. Oksijen ise 2 elektrona ihtiyaç duyar.
- Adım 4: Karbon atomu, her iki oksijen atomu ile toplamda 4 elektron ortaklaşa kullanmalıdır.
- Adım 5: Karbon, her bir oksijen atomu ile çift bağ (2 çift elektron) oluşturur. Lewis yapısı: :::: . O = C = O :::: .
- Adım 6: CO₂ molekülünün Lewis yapısı gösterildiğinde, her bir oksijen atomu ve merkezdeki karbon atomu oktet kuralına uymuştur. ✅
Örnek 5:
Aşağıda bir molekülün Lewis yapısı verilmiştir. Bu yapıya göre molekülün türü ve bağ sayısı hakkında ne söylenebilir? (H: 1, N: 7)
H ::::: . N ::::: . H
H
H ::::: . N ::::: . H
H
Çözüm:
- Adım 1: Lewis yapısındaki atomların değerlik elektron sayılarını inceleyelim.
Her bir Hidrojen atomunun 1 değerlik elektronu vardır.
Azot (N) atomunun 5 değerlik elektronu vardır. - Adım 2: Lewis yapısında Azot atomunun üzerinde 1 çift bağ yapmamış elektron (serbest elektron) ve üç adet tekli bağ yapımına katılmış elektron bulunmaktadır.
- Adım 3: Her bir Hidrojen atomu, Azot atomu ile birer elektronunu ortaklaşa kullanarak tekli kovalent bağ oluşturmuştur.
- Adım 4: Bu yapı, amonyak (NH₃) molekülüne aittir. Merkez atom Azot'tur ve etrafında 3 adet tekli kovalent bağ (N-H) ve 1 adet ortaklanmamış elektron çifti bulunur.
- Sonuç: Molekülde toplam 3 adet tekli kovalent bağ ve 1 adet ortaklanmamış elektron çifti vardır. Bu, polar kovalent bağ içeren bir moleküldür. ✅
Örnek 6:
Bir deterjan molekülünün yapısında hem polar hem de apolar kısımlar bulunur. Bu durum, Lewis yapısındaki kovalent bağların türü ile ilişkilidir. Örneğin, uzun bir hidrokarbon zinciri (apolar) ve bir sülfat grubu (polar) birleşerek deterjanı oluşturur. Lewis yapısı, bu moleküllerin nasıl bağlandığını ve elektronlarının nasıl paylaşıldığını anlamamıza yardımcı olur. 💡
Çözüm:
- Adım 1: Deterjanlar, kirdeki yağ moleküllerini (apolar) çözen ve su ile karışarak kiri uzaklaştıran maddelerdir.
- Adım 2: Deterjan molekülünün bir ucu hidrofobik (suyu sevmeyen, apolar) iken, diğer ucu hidrofilik (suyu seven, polar) özellik gösterir.
- Adım 3: Lewis yapısı, bu moleküllerin içindeki karbon-karbon ve karbon-hidrojen bağlarının apolar kovalent bağlar olduğunu gösterir.
- Adım 4: Aynı zamanda, oksijen ve kükürt gibi atomların bulunduğu polar gruplardaki bağların da polar kovalent bağlar olduğunu anlamamızı sağlar.
- Adım 5: Bu polar ve apolar kısımların varlığı, deterjanın hem yağları çözmesine hem de su ile karışmasına olanak tanır, böylece temizlik sağlanır. Lewis yapısı, bu karmaşık moleküllerin temel bağlarını görselleştirmeye yardımcı olur. ✅
Örnek 7:
Siyanür iyonu (CN⁻) için Lewis yapısını çiziniz. Karbonun atom numarası 6, Azotun atom numarası 7'dir. İyonda toplam değerlik elektron sayısı nasıldır? 💡
Çözüm:
- Adım 1: Atomların değerlik elektron sayılarını belirleyelim.
Karbon (C): 4 değerlik elektronu.
Azot (N): 5 değerlik elektronu. - Adım 2: İyondaki toplam değerlik elektron sayısını hesaplayalım. Siyanür iyonu (CN⁻) negatif yüklü olduğu için, 1 elektron fazladan vardır.
Toplam değerlik elektron sayısı = (Karbonun değerlik elektronu) + (Azotun değerlik elektronu) + (İyon yükü)
Toplam değerlik elektron sayısı = 4 + 5 + 1 = 10 elektron. - Adım 3: Karbon ve Azot atomları birbirine bağlıdır. Birbirine bağlı atomlar arasında en az bir bağ olmalıdır.
- Adım 4: Lewis yapısını çizmeye başlayalım. Karbon ve Azot arasında üçlü bağ (triple bond) oluşturduğumuzda, oktet kuralına uyarlar.
C ≡ N - Adım 5: Kalan elektronları (10 - 6 = 4 elektron) atomların etrafına yerleştirelim. Karbonun üzerinde 1 çift, Azotun üzerinde 1 çift ortaklanmamış elektron bulunur.
[: C ≡ N :]⁻ - Sonuç: Siyanür iyonunun Lewis yapısı [: C ≡ N :]⁻ şeklindedir. Karbon ve Azot arasında üçlü kovalent bağ vardır ve her atomun üzerinde birer çift ortaklanmamış elektron bulunur. ✅
Örnek 8:
Amonyak (NH₃) molekülündeki azot (N) ve hidrojen (H) atomları arasındaki bağın polar mı yoksa apolar kovalent bağ mı olduğunu açıklayınız. (Atom numaraları: N=7, H=1) 💡
Çözüm:
- Adım 1: Atomların değerlik elektron sayılarını bulalım.
Azot (N): 5 değerlik elektronu.
Hidrojen (H): 1 değerlik elektronu. - Adım 2: Lewis yapısında azot atomu, üç hidrojen atomu ile tekli kovalent bağlar oluşturur.
- Adım 3: Kovalent bağın polar olup olmadığını belirlemek için atomların elektronegatiflik farkına bakmamız gerekir.
- Adım 4: Azot (N) elementi, Hidrojen (H) elementinden daha elektronegatif bir atomdur.
- Adım 5: Elektronegatiflik farkı sıfırdan büyük olduğu için, Azot ile Hidrojen arasındaki bağ polar kovalent bağdır.
- Sonuç: Bu polar bağlar, elektronların azot atomu tarafına daha fazla çekilmesine neden olur. Amonyak molekülünün kendisi de polar özellik gösterir. ✅
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-lewis-kovalent-bag/sorular