✅ 9. Sınıf Kimya: Bileşikleri adlandırma kurallarına ilişkin tümdengelimsel akıl yürütebilme Test Çöz
🚀 Teste Hazır mısın?
Öğrendiklerini pekiştirmek ve kendini denemek için harika bir fırsat! Soruları dikkatlice oku ve çözümlere göz atmayı unutma.
✅ 9. Sınıf Kimya: Bileşikleri adlandırma kurallarına ilişkin tümdengelimsel akıl yürütebilme Testi
İyonik bağlı bileşikler adlandırılırken metalin adı ve ardından ametalin adı (gerekirse "-ür" eki ile) okunur. Sabit değerlikli metallerin oluşturduğu bileşiklerde metalin yükseltgenme basamağı belirtilmez.
Buna göre, $ \text{AlCl}_3 $ bileşiğinin sistematik adı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Alüminyum klorür
C) Alüminyum(III) klorür
D) Monoalüminyum triklorür
E) Alüminyum klorat
Ametal-ametal kovalent bağlı bileşikler adlandırılırken elementlerin atom sayıları Latince öneklerle (mono, di, tri, tetra, penta...) belirtilir. İlk elementin sayısı bir ise "mono" öneki kullanılmaz, ancak ikinci elementin sayısı bir olsa bile "mono" öneki getirilir.
Buna göre, $ \text{N}_2\text{O}_5 $ bileşiğinin sistematik adı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Diazot pentaoksit
C) Diazot trioksit
D) Azot oksit
E) Diazot tetroksit
Bazı geçiş metalleri bileşiklerinde birden fazla pozitif yükseltgenme basamağına (değerliğe) sahip olabilir. Bu metallerin oluşturduğu iyonik bileşikler adlandırılırken, metalin adı yazıldıktan sonra parantez içinde metalin aldığı değerlik Roma rakamı ile belirtilir.
Buna göre, $ \text{FeO} $ bileşiğinin sistematik adı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Demir(II) oksit
C) Demir(III) oksit
D) Demir dioksit
E) Monodemir monooksit
Kimyada bazı bileşikler sistematik adlarının yanı sıra günlük hayatta yaygın (geleneksel) adlarıyla da bilinirler.
Buna göre, sistematik adı sodyum bikarbonat olan $ \text{NaHCO}_3 $ bileşiğinin yaygın adı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Çamaşır sodası
C) Yemek sodası
D) Sönmüş kireç
E) Sud kostik
Katyon ve anyonlar arasında iyonik bağlı bileşikler oluşurken, iyonların yükleri çaprazlanarak bileşik formülü yazılır. Bileşik adlandırılırken ise metalin adı ve kök iyonun adı sırasıyla okunur. Magnezyum ($ \text{Mg} $) elementi 2A grubunda yer alan sabit değerlikli bir metaldir.
Buna göre, $ \text{Mg}^{2+} $ katyonu ile $ \text{PO}_4^{3-} $ anyonunun oluşturacağı kararlı bileşiğin formülü ve sistematik adı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
B) $ \text{Mg}_3(\text{PO}_4)_2 $ - Magnezyum fosfat
C) $ \text{Mg}_2(\text{PO}_4)_3 $ - Magnezyum(II) fosfat
D) $ \text{Mg}_3(\text{PO}_4)_2 $ - Magnezyum(II) fosfat
E) $ \text{Mg}_3\text{P}_2 $ - Magnezyum fosfür
Kimyasal bileşiklerin adlandırılmasında bileşiğin iyonik mi yoksa kovalent mi olduğu belirlenmelidir. Metal-ametal bileşikleri iyonik, ametal-ametal bileşikleri ise kovalent karakterlidir.
Buna göre, aşağıdaki bileşiklerden hangisinin sistematik adı karşısında yanlış verilmiştir?
B) $ \text{CuCl}_2 $ : Bakır(II) klorür
C) $ \text{Na}_2\text{O} $ : Disodyum monoksit
D) $ \text{NH}_4\text{NO}_3 $ : Amonyum nitrat
E) $ \text{SF}_6 $ : Kükürt hekzaflorür
Sistematik adı "Kurşun(IV) karbonat" olan bileşiğin formülünü bulmak için tümdengelimsel bir yaklaşımla şu adımlar izlenir:
I. Metalin sembolü ve parantez içindeki Roma rakamından metal iyonunun yükü belirlenir.
II. Karbonat kökünün formülü ve yükü hatırlanır.
III. İyon yükleri çaprazlanır ve en sade tam sayı oranına ulaşılarak formül yazılır.
Buna göre, bu bileşiğin kimyasal formülü aşağıdakilerden hangisidir?
B) $ \text{Pb}_2\text{CO}_3 $
C) $ \text{Pb(CO}_3)_2 $
D) $ \text{Pb}_4\text{CO}_3 $
E) $ \text{Pb}_2(\text{CO}_3)_4 $
Bakır ($ \text{Cu} $) geçiş metali olup bileşiklerinde $ 1+ $ veya $ 2+ $ yükseltgenme basamaklarına sahip olabilir. Oksijen ($ \text{O} $) ise bu bileşiklerde $ 2- $ yüke sahiptir.
Buna göre, $ \text{Cu}_2\text{O} $ ve $ \text{CuO} $ bileşiklerinin sistematik adları aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
B) $ \text{Cu}_2\text{O} $: Bakır(I) oksit / $ \text{CuO} $: Bakır(II) oksit
C) $ \text{Cu}_2\text{O} $: Bakır(II) oksit / $ \text{CuO} $: Bakır(I) oksit
D) $ \text{Cu}_2\text{O} $: Bakır(I) oksit / $ \text{CuO} $: Bakır oksit
E) $ \text{Cu}_2\text{O} $: Dibakır oksit / $ \text{CuO} $: Monobakır oksit
Günlük hayatta ve endüstride yaygın olarak kullanılan bazı asitlerin geleneksel (yaygın) adları müfredat kapsamında bilinmelidir.
Buna göre;
I. $ \text{HCl} $ : Tuz ruhu
II. $ \text{HNO}_3 $ : Kezzap
III. $ \text{H}_2\text{SO}_4 $ : Zaç yağı
IV. $ \text{CH}_3\text{COOH} $ : Sirke asidi
yukarıda formülleri verilen bileşiklerden hangilerinin yaygın adı doğru belirtilmiştir?
B) II ve III
C) I, II ve III
D) II, III ve IV
E) I, II, III ve IV
Amonyum ($ \text{NH}_4^+ $) katyonu, ametallerden oluşmasına rağmen bir katyon gibi davranarak anyonlarla iyonik bağlı bileşikler oluşturur. İyonik bileşiklerin adlandırılmasında Latince sayı önekleri kullanılmaz.
Buna göre, aşağıdaki amonyum bileşiklerinden hangisinin sistematik adı karşısında yanlış verilmiştir?
B) $ (\text{NH}_4)_2\text{CO}_3 $ : Diamonyum karbonat
C) $ \text{NH}_4\text{NO}_3 $ : Amonyum nitrat
D) $ (\text{NH}_4)_2\text{SO}_4 $ : Amonyum sülfat
E) $ \text{NH}_4\text{OH} $ : Amonyum hidroksit
Periyodik sistemdeki gruplara göre elementlerin kararlı bileşiklerinde alacakları yükler tahmin edilebilir. 2A grubundaki metaller bileşiklerinde her zaman $ 2+ $ yük alırken, 5A grubundaki ametaller metallerle yaptıkları iyonik bileşiklerde $ 3- $ yük alırlar. Azot elementi $ 3- $ yüklü iyon halindeyken "nitrür" olarak adlandırılır.
Buna göre, kalsiyum ($ \text{Ca} $) ve azot ($ \text{N} $) elementlerinin oluşturacağı kararlı bileşiğin sistematik adı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Kalsiyum nitrat
C) Kalsiyum nitrür
D) Trikalsiyum diazotür
E) Kalsiyum(II) nitrür
Bir kimya öğretmeni, öğrencilerinin bileşikleri hatasız adlandırabilmesi için aşağıdaki tümdengelimsel karar ağacını (algoritmayı) tahtaya çiziyor:
1. Adlandırılacak bileşikteki ilk element metal mi?
- EVET ise: Metal değişken değerlikli mi ($ \text{Fe, Cu, Pb, Sn, Hg} $ vb.)?
- EVET ise: Metal Adı + (Metalin Yükü - Roma Rakamıyla) + Anyon Adı
- HAYIR ise: Metal Adı + Anyon Adı
- HAYIR ise (Ametal-Ametal ise): (İlk ametalin sayısı 1 ise "mono" yazılmadan) 1. Ametalin Sayısı (Latince) + 1. Ametalin Adı + 2. Ametalin Sayısı (Latince) + 2. Ametalin Adı
Bir öğrenci bu karar ağacını takip ederek aşağıdaki bileşikleri adlandırıyor:
I. $ \text{SnCl}_4 $ : Kalay klorür
II. $ \text{N}_2\text{O} $ : Diazot monoksit
III. $ \text{Al}_2(\text{CO}_3)_3 $ : Alüminyum(III) karbonat
Buna göre, öğrenci hangi bileşiklerin adlandırılmasında karar ağacındaki adımları hatalı uygulamıştır?
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
Günlük hayatta sıkça kullanılan bazı bileşiklerin yaygın adlarından formüllerine, oradan da formüllerindeki atom sayılarına ulaşmak tümdengelimsel bir süreç gerektirir.
Bize verilen bilgilere göre:
- X bileşiği: Yemek tuzu
- Y bileşiği: Zaç yağı
- Z bileşiği: Sönmüş kireç
Buna göre, X, Y ve Z bileşiklerinin birer formüllerindeki toplam atom sayıları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
B) Y > X > Z
C) Z > Y > X
D) X > Y > Z
E) Y = Z > X
X, Y ve Z baş grup (A grubu) elementleri ile ilgili şu bilgiler veriliyor:
- X, periyodik sistemin 2A grubunda bulunan bir metaldir.
- Y, periyodik sistemin 7A grubunda bulunan bir ametaldir.
- Z, periyodik sistemin 6A grubunda bulunan bir ametaldir.
Buna göre, bu elementlerin kendi aralarında oluşturacağı bileşiklerin formülleri ve adlandırılması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
B) X ve Z elementlerinin oluşturduğu kararlı bileşiğin formülü $ \text{XZ}_2 $'dir.
C) X ve Y elementlerinin oluşturduğu bileşik adlandırılırken X'in aldığı değerlik parantez içinde belirtilir.
D) Y ve Z elementlerinin oluşturduğu kararlı bileşik adlandırılırken Latince sayı önekleri kullanılır.
E) Z elementinin X ile oluşturduğu bileşikteki adı "Z-at" ekiyle biter.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-bilesikleri-adlandirma-kurallarina-iliskin-tumdengelimsel-akil-yurutebilme/testler