💡 6. Sınıf Matematik: Cebirsel ifade içeren algoritmalar Çözümlü Örnekler
1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Bir çiftlikte bulunan koyunların sayısının 3 katının 5 fazlası, tavukların sayısını vermektedir. Eğer çiftlikte 17 tavuk varsa, kaç koyun vardır? 🐔🐑
Çözüm ve Açıklama
Bu problemi cebirsel bir ifade ile çözebiliriz.
Koyunların sayısını bir değişkenle gösterelim. Genellikle bu tür durumlarda 'k' harfini kullanabiliriz.
Soruda verilen bilgiye göre, koyunların sayısının 3 katının 5 fazlası tavukların sayısını veriyor.
Bunu cebirsel olarak ifade edersek: \( 3k + 5 \)
Bize tavuk sayısının 17 olduğu söylenmiş. O halde denklemimiz şu şekilde olur: \( 3k + 5 = 17 \)
Şimdi bu denklemi çözerek koyun sayısını bulalım:
Her iki taraftan 5 çıkaralım: \( 3k + 5 - 5 = 17 - 5 \)
Bu da \( 3k = 12 \) sonucunu verir.
Şimdi her iki tarafı 3'e bölelim: \( \frac{3k}{3} = \frac{12}{3} \)
Sonuç olarak \( k = 4 \) bulunur.
✅ Yani çiftlikte 4 koyun vardır.
2
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Bir manav, elmaların kilogramını \( x \) TL'den satmaktadır. Eğer bir müşteri 5 kilogram elma alırsa ve manava 50 TL verirse, kaç TL para üstü almalıdır? 🍎💰
Çözüm ve Açıklama
Bu soruyu adım adım çözerek manavın vereceği para üstünü hesaplayalım.
Elmaların kilogram fiyatı \( x \) TL olarak verilmiş.
Müşteri 5 kilogram elma alıyor.
Bu durumda elmalar için ödenecek toplam tutar: \( 5 \times x \) veya \( 5x \) TL olur.
Müşteri manava 50 TL veriyor.
Alacağı para üstü, verilen paradan elmaların ücretinin çıkarılmasıyla bulunur.
Para üstü = Verilen Para - Elmaların Ücreti
Para üstü = \( 50 - 5x \) TL
👉 Müşteri, \( (50 - 5x) \) TL para üstü almalıdır.
3
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Bir otobüs, sabit bir hızla yolculuk yapmaktadır. İlk 2 saatte \( 120 \) kilometre yol aldığına göre, otobüsün hızını cebirsel bir ifadeyle gösterelim. Eğer otobüs \( t \) saat yolculuk yaparsa, alacağı yol kaç kilometre olur? 🚌🛣️
Çözüm ve Açıklama
Bu soruda hız ve yol arasındaki ilişkiyi cebirsel ifadelerle kuracağız.
Otobüsün hızını \( v \) ile gösterirsek, \( v = 60 \) km/saat olur.
Şimdi, otobüs \( t \) saat yolculuk yaparsa alacağı yolu bulmak için hız ve zamanı çarparız:
Alınan Yol = Hız \( \times \) Zaman
Alınan Yol = \( v \times t \)
Otobüsün hızının 60 km/saat olduğunu bulmuştuk. O halde:
Alınan Yol = \( 60 \times t \) veya \( 60t \) kilometre.
✅ Otobüsün \( t \) saatte alacağı yol \( 60t \) kilometre olur.
4
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Bir sınıfta bulunan kız öğrencilerin sayısının 2 katının 7 eksiği, erkek öğrencilerin sayısını vermektedir. Eğer sınıfta 15 erkek öğrenci varsa, sınıfta toplam kaç öğrenci vardır? 🧑🎓👩🎓
Çözüm ve Açıklama
Bu problemi çözmek için önce kız öğrenci sayısını bulup sonra toplam öğrenci sayısını hesaplayacağız.
Kız öğrencilerin sayısını bir değişkenle gösterelim, örneğin \( k \).
Soruda verilen bilgiye göre, kız öğrencilerin sayısının 2 katının 7 eksiği erkek öğrencilerin sayısını veriyor.
Cebirsel ifade: \( 2k - 7 \)
Sınıfta 15 erkek öğrenci olduğu bilgisi verilmiş. O halde denklemimiz: \( 2k - 7 = 15 \)
Denklemi çözerek kız öğrenci sayısını bulalım:
Her iki tarafa 7 ekleyelim: \( 2k - 7 + 7 = 15 + 7 \)
Bu da \( 2k = 22 \) sonucunu verir.
Şimdi her iki tarafı 2'ye bölelim: \( \frac{2k}{2} = \frac{22}{2} \)
Sonuç olarak \( k = 11 \) bulunur.
Yani sınıfta 11 kız öğrenci vardır.
Toplam öğrenci sayısı = Kız öğrenci sayısı + Erkek öğrenci sayısı
Toplam öğrenci sayısı = \( 11 + 15 = 26 \)
✅ Sınıfta toplam 26 öğrenci vardır.
5
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Bir kırtasiyeci, kalemlerin tanesini 3 TL'den satmaktadır. Bir öğrenci, \( n \) tane kalem alırsa ve kırtasiyeciye 20 TL verirse, kaç TL para üstü almalıdır? ✏️💸
Çözüm ve Açıklama
Bu günlük hayat örneğini cebirsel bir ifadeyle açıklayalım.
Kalemin tanesi 3 TL'dir.
Öğrenci \( n \) tane kalem alıyor.
Kalemler için ödenecek toplam tutar: \( 3 \times n \) veya \( 3n \) TL olur.
Öğrenci kırtasiyeciye 20 TL veriyor.
Alacağı para üstü, verilen paradan kalemlerin ücretinin çıkarılmasıyla bulunur.
Para üstü = Verilen Para - Kalemlerin Ücreti
Para üstü = \( 20 - 3n \) TL
👉 Öğrenci, \( (20 - 3n) \) TL para üstü almalıdır.
6
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Bir oyun parkında bulunan salıncakların sayısı, kaydırakların sayısının 2 katından 3 fazladır. Eğer parkta toplam 15 salıncak ve kaydırak varsa, kaç tane kaydırak vardır? 🎢🎠
Çözüm ve Açıklama
Bu tür "Yeni Nesil" sorularda, verilen bilgileri dikkatlice analiz edip cebirsel denklemler kurmak önemlidir.
Kaydırakların sayısını bir değişkenle gösterelim, örneğin \( k \).
Soruda salıncakların sayısının kaydırakların sayısının 2 katının 3 fazlası olduğu belirtilmiş.
Salıncakların sayısı = \( 2k + 3 \)
Parkta toplam 15 salıncak ve kaydırak olduğu bilgisi verilmiş.
Toplam = Kaydırak Sayısı + Salıncak Sayısı
Toplam = \( k + (2k + 3) \)
Bu toplamın 15'e eşit olduğunu biliyoruz: \( k + (2k + 3) = 15 \)
Şimdi bu denklemi çözerek kaydırak sayısını bulalım:
Parantezi kaldırıp benzer terimleri toplayalım: \( k + 2k + 3 = 15 \)
\( 3k + 3 = 15 \)
Her iki taraftan 3 çıkaralım: \( 3k + 3 - 3 = 15 - 3 \)
\( 3k = 12 \)
Her iki tarafı 3'e bölelim: \( \frac{3k}{3} = \frac{12}{3} \)
\( k = 4 \)
✅ Yani parkta 4 kaydırak vardır.
7
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Bir sepetteki elmaların sayısı, armutların sayısının 4 katıdır. Eğer sepette toplam 20 elma ve armut varsa, kaç tane armut vardır? 🍎🍐
Çözüm ve Açıklama
Bu problemi adım adım çözerek armut sayısını bulalım.
Armutların sayısını bir değişkenle gösterelim, örneğin \( a \).
Elmaların sayısı armutların sayısının 4 katı ise, elmaların sayısı \( 4a \) olur.
Sepette toplam 20 elma ve armut var.
Toplam = Armut Sayısı + Elma Sayısı
Toplam = \( a + 4a \)
Bu toplamın 20'ye eşit olduğunu biliyoruz: \( a + 4a = 20 \)
Benzer terimleri toplayalım: \( 5a = 20 \)
Her iki tarafı 5'e bölelim: \( \frac{5a}{5} = \frac{20}{5} \)
\( a = 4 \)
✅ Yani sepette 4 armut vardır.
8
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Bir inşaat işçisi, bir duvarı örmek için \( x \) adet tuğla kullanmaktadır. Eğer işçi 5 gün boyunca günde ortalama \( x \) tuğla kullanırsa, toplam kaç tuğla kullanmış olur? 🧱☀️
Çözüm ve Açıklama
Bu günlük hayat senaryosunu cebirsel bir ifadeyle açıklayalım.
İşçi bir günde \( x \) adet tuğla kullanıyor.
İşçi bu şekilde 5 gün boyunca çalışıyor.
Toplam kullanılan tuğla sayısı, bir günde kullanılan tuğla sayısı ile gün sayısının çarpımıdır.
Toplam Tuğla = Gün Sayısı \( \times \) Bir Günde Kullanılan Tuğla Sayısı
Toplam Tuğla = \( 5 \times x \) veya \( 5x \) adet.
👉 İşçi toplam \( 5x \) adet tuğla kullanmış olur.
6. Sınıf Matematik: Cebirsel ifade içeren algoritmalar Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir çiftlikte bulunan koyunların sayısının 3 katının 5 fazlası, tavukların sayısını vermektedir. Eğer çiftlikte 17 tavuk varsa, kaç koyun vardır? 🐔🐑
Çözüm:
Bu problemi cebirsel bir ifade ile çözebiliriz.
Koyunların sayısını bir değişkenle gösterelim. Genellikle bu tür durumlarda 'k' harfini kullanabiliriz.
Soruda verilen bilgiye göre, koyunların sayısının 3 katının 5 fazlası tavukların sayısını veriyor.
Bunu cebirsel olarak ifade edersek: \( 3k + 5 \)
Bize tavuk sayısının 17 olduğu söylenmiş. O halde denklemimiz şu şekilde olur: \( 3k + 5 = 17 \)
Şimdi bu denklemi çözerek koyun sayısını bulalım:
Her iki taraftan 5 çıkaralım: \( 3k + 5 - 5 = 17 - 5 \)
Bu da \( 3k = 12 \) sonucunu verir.
Şimdi her iki tarafı 3'e bölelim: \( \frac{3k}{3} = \frac{12}{3} \)
Sonuç olarak \( k = 4 \) bulunur.
✅ Yani çiftlikte 4 koyun vardır.
Örnek 2:
Bir manav, elmaların kilogramını \( x \) TL'den satmaktadır. Eğer bir müşteri 5 kilogram elma alırsa ve manava 50 TL verirse, kaç TL para üstü almalıdır? 🍎💰
Çözüm:
Bu soruyu adım adım çözerek manavın vereceği para üstünü hesaplayalım.
Elmaların kilogram fiyatı \( x \) TL olarak verilmiş.
Müşteri 5 kilogram elma alıyor.
Bu durumda elmalar için ödenecek toplam tutar: \( 5 \times x \) veya \( 5x \) TL olur.
Müşteri manava 50 TL veriyor.
Alacağı para üstü, verilen paradan elmaların ücretinin çıkarılmasıyla bulunur.
Para üstü = Verilen Para - Elmaların Ücreti
Para üstü = \( 50 - 5x \) TL
👉 Müşteri, \( (50 - 5x) \) TL para üstü almalıdır.
Örnek 3:
Bir otobüs, sabit bir hızla yolculuk yapmaktadır. İlk 2 saatte \( 120 \) kilometre yol aldığına göre, otobüsün hızını cebirsel bir ifadeyle gösterelim. Eğer otobüs \( t \) saat yolculuk yaparsa, alacağı yol kaç kilometre olur? 🚌🛣️
Çözüm:
Bu soruda hız ve yol arasındaki ilişkiyi cebirsel ifadelerle kuracağız.
Otobüsün hızını \( v \) ile gösterirsek, \( v = 60 \) km/saat olur.
Şimdi, otobüs \( t \) saat yolculuk yaparsa alacağı yolu bulmak için hız ve zamanı çarparız:
Alınan Yol = Hız \( \times \) Zaman
Alınan Yol = \( v \times t \)
Otobüsün hızının 60 km/saat olduğunu bulmuştuk. O halde:
Alınan Yol = \( 60 \times t \) veya \( 60t \) kilometre.
✅ Otobüsün \( t \) saatte alacağı yol \( 60t \) kilometre olur.
Örnek 4:
Bir sınıfta bulunan kız öğrencilerin sayısının 2 katının 7 eksiği, erkek öğrencilerin sayısını vermektedir. Eğer sınıfta 15 erkek öğrenci varsa, sınıfta toplam kaç öğrenci vardır? 🧑🎓👩🎓
Çözüm:
Bu problemi çözmek için önce kız öğrenci sayısını bulup sonra toplam öğrenci sayısını hesaplayacağız.
Kız öğrencilerin sayısını bir değişkenle gösterelim, örneğin \( k \).
Soruda verilen bilgiye göre, kız öğrencilerin sayısının 2 katının 7 eksiği erkek öğrencilerin sayısını veriyor.
Cebirsel ifade: \( 2k - 7 \)
Sınıfta 15 erkek öğrenci olduğu bilgisi verilmiş. O halde denklemimiz: \( 2k - 7 = 15 \)
Denklemi çözerek kız öğrenci sayısını bulalım:
Her iki tarafa 7 ekleyelim: \( 2k - 7 + 7 = 15 + 7 \)
Bu da \( 2k = 22 \) sonucunu verir.
Şimdi her iki tarafı 2'ye bölelim: \( \frac{2k}{2} = \frac{22}{2} \)
Sonuç olarak \( k = 11 \) bulunur.
Yani sınıfta 11 kız öğrenci vardır.
Toplam öğrenci sayısı = Kız öğrenci sayısı + Erkek öğrenci sayısı
Toplam öğrenci sayısı = \( 11 + 15 = 26 \)
✅ Sınıfta toplam 26 öğrenci vardır.
Örnek 5:
Bir kırtasiyeci, kalemlerin tanesini 3 TL'den satmaktadır. Bir öğrenci, \( n \) tane kalem alırsa ve kırtasiyeciye 20 TL verirse, kaç TL para üstü almalıdır? ✏️💸
Çözüm:
Bu günlük hayat örneğini cebirsel bir ifadeyle açıklayalım.
Kalemin tanesi 3 TL'dir.
Öğrenci \( n \) tane kalem alıyor.
Kalemler için ödenecek toplam tutar: \( 3 \times n \) veya \( 3n \) TL olur.
Öğrenci kırtasiyeciye 20 TL veriyor.
Alacağı para üstü, verilen paradan kalemlerin ücretinin çıkarılmasıyla bulunur.
Para üstü = Verilen Para - Kalemlerin Ücreti
Para üstü = \( 20 - 3n \) TL
👉 Öğrenci, \( (20 - 3n) \) TL para üstü almalıdır.
Örnek 6:
Bir oyun parkında bulunan salıncakların sayısı, kaydırakların sayısının 2 katından 3 fazladır. Eğer parkta toplam 15 salıncak ve kaydırak varsa, kaç tane kaydırak vardır? 🎢🎠
Çözüm:
Bu tür "Yeni Nesil" sorularda, verilen bilgileri dikkatlice analiz edip cebirsel denklemler kurmak önemlidir.
Kaydırakların sayısını bir değişkenle gösterelim, örneğin \( k \).
Soruda salıncakların sayısının kaydırakların sayısının 2 katının 3 fazlası olduğu belirtilmiş.
Salıncakların sayısı = \( 2k + 3 \)
Parkta toplam 15 salıncak ve kaydırak olduğu bilgisi verilmiş.
Toplam = Kaydırak Sayısı + Salıncak Sayısı
Toplam = \( k + (2k + 3) \)
Bu toplamın 15'e eşit olduğunu biliyoruz: \( k + (2k + 3) = 15 \)
Şimdi bu denklemi çözerek kaydırak sayısını bulalım:
Parantezi kaldırıp benzer terimleri toplayalım: \( k + 2k + 3 = 15 \)
\( 3k + 3 = 15 \)
Her iki taraftan 3 çıkaralım: \( 3k + 3 - 3 = 15 - 3 \)
\( 3k = 12 \)
Her iki tarafı 3'e bölelim: \( \frac{3k}{3} = \frac{12}{3} \)
\( k = 4 \)
✅ Yani parkta 4 kaydırak vardır.
Örnek 7:
Bir sepetteki elmaların sayısı, armutların sayısının 4 katıdır. Eğer sepette toplam 20 elma ve armut varsa, kaç tane armut vardır? 🍎🍐
Çözüm:
Bu problemi adım adım çözerek armut sayısını bulalım.
Armutların sayısını bir değişkenle gösterelim, örneğin \( a \).
Elmaların sayısı armutların sayısının 4 katı ise, elmaların sayısı \( 4a \) olur.
Sepette toplam 20 elma ve armut var.
Toplam = Armut Sayısı + Elma Sayısı
Toplam = \( a + 4a \)
Bu toplamın 20'ye eşit olduğunu biliyoruz: \( a + 4a = 20 \)
Benzer terimleri toplayalım: \( 5a = 20 \)
Her iki tarafı 5'e bölelim: \( \frac{5a}{5} = \frac{20}{5} \)
\( a = 4 \)
✅ Yani sepette 4 armut vardır.
Örnek 8:
Bir inşaat işçisi, bir duvarı örmek için \( x \) adet tuğla kullanmaktadır. Eğer işçi 5 gün boyunca günde ortalama \( x \) tuğla kullanırsa, toplam kaç tuğla kullanmış olur? 🧱☀️
Çözüm:
Bu günlük hayat senaryosunu cebirsel bir ifadeyle açıklayalım.
İşçi bir günde \( x \) adet tuğla kullanıyor.
İşçi bu şekilde 5 gün boyunca çalışıyor.
Toplam kullanılan tuğla sayısı, bir günde kullanılan tuğla sayısı ile gün sayısının çarpımıdır.
Toplam Tuğla = Gün Sayısı \( \times \) Bir Günde Kullanılan Tuğla Sayısı
Toplam Tuğla = \( 5 \times x \) veya \( 5x \) adet.