✅ 6. Sınıf Fen Bilimleri: Bağımlı bağımsız değişkenler Test Çöz

Bir bilim insanı, yaptığı deneyde kendi isteğiyle değiştirdiği ve etkisini incelemek istediği değişkene ne ad verir?

Bir deneyde bağımsız değişkene bağlı olarak değişen, ölçülen veya gözlemlenen sonuç değişkenine ne ad verilir?

Bir öğrenci özdeş iki oyuncak arabayı aynı yükseklikteki eğik düzlemlerden serbest bırakıyor. Eğik düzlemlerden birinin yüzeyi pürüzsüz tahta, diğerinin yüzeyi ise pürüzlü halıdır. Arabaların durma mesafelerini ölçüyor.

Bu deneydeki bağımsız değişken aşağıdakilerden hangisidir?

Bir araştırmacı, özdeş iki behere eşit miktarda su koyuyor. Birinci beheri tek bir ispirto ocağıyla, ikinci beheri ise iki adet ispirto ocağıyla ısıtıyor. Isıtma işlemi sonunda suların sıcaklık artışlarını ölçüyor.

Bu deneydeki bağımlı değişken aşağıdakilerden hangisidir?

Bir öğrenci, sesin farklı ortamlardaki yayılma hızını incelemek istiyor. Bunun için aynı sıcaklıktaki su, hava ve demir ortamlarda sesin yayılma hızını ölçüyor.

Bu deney düzeneğiyle ilgili aşağıda verilen eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Bir öğrenci, cisimlerin kütlesinin süratlerine etkisini araştırmak istiyor. Bunun için özdeş oyuncak arabalardan birine ek ağırlık koyarak kütlesini artırıyor, diğerini ise olduğu gibi bırakıyor. Arabaları aynı eğik düzlemden serbest bırakarak bitiş çizgisine ulaşma sürelerini ölçüyor.

Bu deneyde kontrol edilen (sabit tutulan) değişkenler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Isı iletkenliği konusunu çalışan Elif, boyları ve kalınlıkları özdeş olan bakır, demir ve tahta çubukların uçlarına özdeş katı yağ parçaları yapıştırıyor. Çubukları diğer uçlarından özdeş ısıtıcılarla ısıtmaya başlıyor. Yağların erime sürelerini kaydediyor.

Bu deneyle ilgili yapılan yorumlardan hangisi yanlıştır?

Yoğunluğun maddeler için ayırt edici bir özellik olduğunu kanıtlamak isteyen bir öğrenci, hacimleri eşit olan $ K $ ve $ L $ sıvılarını hassas terazide tartarak kütlelerini belirliyor. $ K $ sıvısının kütlesini $ 100\text{ g} $, $ L $ sıvısının kütlesini ise $ 150\text{ g} $ olarak ölçüyor.

Bu deneydeki bağımsız, bağımlı ve kontrol edilen değişkenler aşağıdakilerin hangisinde doğru gruplandırılmıştır?

Bir araştırmacı, ışık renginin bitki büyümesine etkisini incelemek için özdeş iki saksı bitkisini alıyor. Bitkilerden birini kırmızı ışık alan, diğerini ise yeşil ışık alan özdeş odalara koyuyor. Her iki bitkiye de her gün eşit miktarda su veriyor ve odaların sıcaklıklarını eşit tutuyor. Bir ay sonra bitkilerin boylarındaki artışı ölçüyor.

Bu deneyde kontrol edilen (sabit tutulan) değişkenlerden biri aşağıdakilerden hangisi olamaz?

Bir öğrenci, sürtünme kuvvetinin temas eden yüzey alanına bağlı olup olmadığını test etmek istiyor. Bunun için özdeş iki tahta bloku aynı tahta zemin üzerinde, biri geniş yüzeyi diğeri ise dar yüzeyi üzerinde duracak şekilde özdeş dinamometrelerle çekiyor. Blokları harekete geçiren en küçük kuvvetleri ölçüyor.

Bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sindirim konusunu işleyen bir grup öğrenci, tükürük sıvısının nişastanın kimyasal sindirimine etkisini incelemek için iki deney tüpü hazırlıyor.

$ 1. $ Tüp: $ 50\text{ mL} $ nişastalı su + $ 10\text{ mL} $ tükürük sıvısı $ (30^\circ\text{C} $ sıcaklıkta)
$ 2. $ Tüp: $ 50\text{ mL} $ nişastalı su + $ 10\text{ mL} $ saf su $ (30^\circ\text{C} $ sıcaklıkta)

Öğrenciler belirli bir süre sonra tüplerdeki nişasta miktarını ölçüyor. Bu deneydeki bağımsız değişken aşağıdakilerden hangisidir?

Bir araştırmacı, bir cisme etki eden net kuvvetin cismin süratindeki değişime etkisini incelemek için sürtünmesiz yatay bir düzlemde durmakta olan özdeş $ K $, $ L $ ve $ M $ oyuncak arabalarıyla aşağıdaki düzenekleri kuruyor:

- $ K $ arabasına doğu yönünde $ 5\text{ N} $, batı yönünde $ 5\text{ N} $ kuvvet uygulanıyor.
- $ L $ arabasına doğu yönünde $ 10\text{ N} $, batı yönünde $ 5\text{ N} $ kuvvet uygulanıyor.
- $ M $ arabasına doğu yönünde $ 15\text{ N} $, batı yönünde $ 5\text{ N} $ kuvvet uygulanıyor.

Arabaların $ 5 $ saniye sonundaki süratleri ölçülüyor.

Bu deneyle ilgili yapılan aşağıdaki analizlerden hangisi yanlıştır?

Bir mühendis, binalarda kullanılacak en iyi ses yalıtım malzemesini belirlemek amacıyla bir deney tasarlıyor. Özdeş üç kutunun içine aynı ses şiddetine sahip birer çalar saat yerleştiriyor. Kutuların dış yüzeylerini sırasıyla strafor köpük, cam yünü ve keçe ile kaplıyor. Kutuların dışından eşit uzaklıktaki noktalardan ses ölçüm cihazı (desibelmetre) ile çıkan ses seviyelerini ölçüyor.

Mühendisin bu deneyiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir fen bilimleri öğretmeni, sıvıların kütlesinin sıcaklık artışına etkisini göstermek için laboratuvarda bir deney yapıyor. Özdeş iki behere sırasıyla $ 100\text{ g} $ ve $ 200\text{ g} $ saf su koyuyor. Her iki beheri de özdeş ısıtıcılarla $ 5 $ dakika boyunca ısıtıyor. Isıtma işlemi başlamadan önce ve bittikten sonra suların sıcaklıklarını ölçerek sıcaklık değişimlerini hesaplıyor.

Öğretmen, deneyin amacına ulaşabilmesi için aşağıdaki değişkenlerden hangilerini kontrol edilen (sabit tutulan) değişken olarak belirlemelidir?